Geçtiğimiz 7 Haziran seçimleri sonrası kamu bütçe tablosundaki gelişmeler merakla bekleniyordu. Buna karşılık mali tatil nedeniyle temmuz ve ağustos aylarına ilişkin bütçe gerçekleşme rakamlarının açıklanması eylül ayını buldu. Son açıklanan verilere göre, geçen yılın ilk sekiz ayında 2,7 milyar TL açık veren bütçe bu yılın aynı döneminde 0,6 milyar TL fazla verdi. İlk altı aylık dönemde de bütçe fazlası benzer bir seviyedeydi.

Aşağıdaki tabloda özetlediğimiz verilerin detayına baktığımızda, geçen yılın ilk sekiz ayında 30,9 milyar TL olan faiz dışı fazla rakamının da bu yıl 39 milyar TL’ye ulaştığını görüyoruz. Bu olumlu performansın yanı sıra, faiz giderlerinin geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 5 milyar TL, veya yüzde 14 oranında arttığını da ekleyelim. Ancak, faiz giderlerindeki bu yüksek artışa rağmen bütçe dengesinde bozulma görülmemiş olması da önemli.

Bütçenin giderler tarafında en yüksek artışın mal ve hizmet alımlarında yaşandığını, bunun da seçim takvimi dikkate alındığında beklenen bir gelişme olduğunun altınız çizmemiz gerekiyor. Mal ve hizmet alımlarında toplam fatura nominal yüzde 17,0 ve enflasyon etkisi ayıklandığında yani reel bazda yüzde 8,9 oranında artmış. Buna karşılık toplam faiz dışı harcamalardaki artış nominal yüzde 11,5 ve reel yüzde 3,8 seviyesinde.

Bütçede en olumlu gösterge vergi gelirlerinde görülen hızlı artışlar. Vergi gelirleri ilk sekiz ayda geçen yılın aynı dönemine göre yüzde nominal 15,6 ve reel yüzde 7,6 oranında artmış. Bu artış aslında içeride talebin yavaş yavaş canlandığının bir işareti olarak değerlendirilebilir. Ancak, aynı zamanda, TL’deki değer kaybı ve döviz kurlarında görülen oynaklıklar, ithalatın TL maliyetini de artırdığından, ithalden alınan vergilerde döviz kurlarına bağlı bir artış da yaşanmış olabilir. Nitekim ithalden alınan vergiler ilk sekiz ayda 47,8 milyar TL’ye ulaşarak geçen yılın aynı dönemine göre nominal olarak yüzde 17 oranında artmış. Enflasyon etkileri ayıklandığında, bunun reel yüzde 6,5 oranına karşılık geldiğini hesaplıyoruz.

Önümüzdeki dönemde vergi tahsilatında görülecek değişmeler bu nedenle yakından izlenmeli. Dikkate değer diğer bir gelişme olarak da vergi gelirlerindeki reel artışın haziran ayında yüzde 14’e ulaştıktan sonra, temmuz ve ağustos aylarında yavaşladığını ve yüzde 9,6 ve 5,8’e gerilediğini görüyoruz. Aşağıdaki grafikte hareketli 12-aylık vergi gelirlerinde görülen değişim özetleniyor:

Yukarıdaki ana göstergeler ışığında, temmuz ve ağustos aylarında bütçe disiplininde ciddi bir bozulma olmadığını söyleyebiliriz. Bu disiplinin önümüzdeki seçim aylarında da devam ettirilmesi ülke olarak mali kırılganlığımızı azaltacak bir gelişme olarak değerlendirilebilir.