ABD Merkez Bankası FED tam 7 yıl sonra kriz başlangıcında sıfıra indirmiş olduğu faizi 0.25 arttırarak 0.25 - 0.50 aralığına getirdi. Yapılan tahminlere göre gelecek yıl ve daha sonraki yıllarda her yıl yüzde 1 civarında artış ile faiz düzeyi 3 yılda, yani 2019 tarihinde yüzde 3.3 düzeyine çıkmış olur deniyor. Faizin resmen 0.25 artışı perşembe günü başladı.
Tabii FED likiditeyi geri çekerken bir yandan bankalardan satın almış olduğu bonoları ve kamu borç senetlerini geri satarak likiditeyi azaltmak yoluna gidecek. Ama banka olmayan diğer finansal kurumlardan 2 trilyon kadar da borç alarak, bu borçlar için de 0.25 faiz ödeyerek bu kurumlardan da likidite çekecek. FED kriz başlangıcından bu yana 2.6 trilyon dolarlık bono alarak likiditeyi arttırmıştı. FED varlıkları da toplam 4.5 trilyon dolar düzeyine gelmişti.

Faiz artışının ABD ekonomisine ekonomik etkisi minimal olacak diye de düşünülüyor. 2016 yılında ABD’nin yüzde 2.4 büyümesi bekleniyor. Büyümenin 2018 yılında ise yüzde 2 civarına inmesini bekleyenler de az değil. Ama enflasyon 2016 yılında da, hedef olan yüzde 2 düzeyine gelemeyecek. Bu arada 2016 yılının ABD’de seçim yılı olduğunu da unutmayalım. Fakat hedef olan yüzde 6 oranının altında, yüzde 5 düzeyine inmiş olan işsizlik oranının aldatıcı olduğu ve küskün olup iş aramayan veya bulunan işleri beğenmeyen, ama çalışma yaşında olan çok insan olduğu tezi de kuvvetle gündeme getiriliyor. Bu arada enflasyonun son üç yılda yüzde 2 hedefinin çok altında olduğu, 2015 yılında 0.4, 2016 yılında yüzde 1.6 ve 2017 sonrasında ancak 2018 yılında yüzde 2 olması bekleniyor.

FOMC yönetiminde yer alan uzmanların konuşma ve açıklamalarından elde edilen bilgilere göre 2016 sonunda FED faizinin ise 1.375 olması, 2017 sonunda ise faizin 2.375 düzeyine geleceği ve ancak 2018 yılında yüzde 3.25 olarak gerçekleşeceği bekleniyor.

BOE 81 aydır faizi değiştirmedi

Merkez Bankası FED, son açıklamaları ile, bankaların FED’de duran paralarına verdiği 0.25 faizi 0.50 düzeyine çıkartırken, diğer finansal kuruluşlardan gecelik fonlara da ödenecek faizi 0.25 değerinden 0.05 düzeyine indirdi (“overnight reverse repurchase agreement faizi” ) .

Aslında FED politikasını eleştirenler her halde dünyaya dikkatli bakmıyorlar. Eylül’den bu yana gelişen ülkeleri çok ilgilendiren emtia fiyatları, oldukça düştü, bu bazıları için iyi, bazıları için ise kötü bir durum. Demir cevheri 40 dolar metrik ton fiyatına geriledi, Brent ham petrolü son yedi yılın en düşük değeri, bunlar da bazıları için iyi, bazıları için kötü. Dolar da kuvvetlendi. ABD işsizlik oranı da nerede ise tam istihdam düzeyine geldi gibi. 10 yıllık Hazine bonosu faizleri de değişmedi. Eylül ve ekimde de 10 yıllık ABD Hazine bonosu faizi pek oynamadı. Ama piyasaya yeni çıkarılan miktar son iki yılın toplamının üstüne çıktı.

Son olarak Britanya’ya bakalım. Hatırlanırsa FED ve BOE (Britanya Merkez Bankası) beraberce ve herkesten önce faizi yüzde “0” düzeyine indirmişlerdi. Normalde de sık sık beraberce hareket ederler. İngiliz Bankası BOE Ağustos 2013 tarihinde, işsizlik yüzde 7 düzeyinin altına inene kadar faiz düşmeyecek açıklamasını yapmıştı. İşsizlik 2014 başında yüzde 7 altına indi. Piyasada BOE FED öncesinde faizi düşürür diye düşülmeye başlamıştı. Britanya’da enflasyon yüzde 0.1, tabii bu petrol ve gıda fiyatlarının da düşmesi sonucu oldu. İşsizlik de % 5.2 altına indi. Aslında ücretler son dönemde yüzde 2.9 arttı. Ama BOE 81 aydır faizi değiştirmedi. ABD’den önce de hareket etmedi, bekliyor.

Britanya 2008 öncesindeki yedi yılda ortalama yüzde 3.9 büyümüştü. 2008 sonrasındaki yedi yılda ise ortalama yüzde 1.7 büyümüş. Herhalde BOE Başkanı Carney Britanya’nın büyümesinin biraz daha artmasını bekliyor.
Bakalım biraz zaman geçince neler olabilecek! İzleyecek ve göreceğiz!