Bugün ABD seçiminde Cumhuriyetçilerin durumunu, yarın ise de Demokratların seçim öncesi durumunu, ABD medyasına dayanarak aktaracağız.

Dün yayınlanan ve Cumhuriyetçi Parti’nin durumunu analiz eden Uluslararası N.Y.Times Gazetesi’ndeki bir makaleye göre başlamasına iki haftadan az bir zaman kalmış olan ABD seçim süreci aslında oldukça normal şekilde başlamıştı. Geçmişte sık sık olduğu gibi bu sefer de sürpriz kişiler , Cumhuriyetçi Parti adayları olmuştu . Örneğin bu sefer de Donald Trump, Ted Cruz ve Ben Carson gibi beklenmedik kimseler ilgi görmüştü. Ama geçmişten farklı bir durum da ortaya çıktı.

Bu beklenmedik kimseler bir iki ayda eleneceğine, geçmişin tersine bugüne kadar anketlerde oyların yüzde 50 kadarını almış bulunuyor. Trump ve Carson hiç kamuda çalışmamış kimseler. Cruz ise Cumhuriyetçi Senatör ama kendi partisinde bile çok eleştirilen biri. Her üçü de sık sık, pek gerçek olmayabilecek tezler ve konuları gündeme getirebilen kişiler. Ancak geçmişte, yani 2000 yılından bu yana yapılan üç seçimde de olduğu gibi seçime kısa bir zaman kalan beklenmedik şahıslar listeden düşer ve tradisyonel siyasetçiler ortada kalırdı. Fakat 2016 seçiminde beklenmedik şeyler olacak gibi bir görüntü var.

Ya niahi Cumhuriyetçi aday daha öncesine göre çok radikal bir aday olacak, ya da Marco Rubio gibi klasik tür bir aday, son anda önemli bir hamle yapacak. Bu durum Jeb Bush gibi adayların zayıflığından veya Cruz ve Trump’ın oldukça güçlü olduğu görülen siyasi becerilerinden veya da daha önceki hiçbir dönemde olmadığı kadar klasik Cumhuriyetçi seçmenlerin öfkeli olmasından kaynaklanıyor diye düşünülüyor. Geçmişte de öfkeli Cumhuriyetçiler olurdu ama klasik konservatif Cumhuriyetçi seçmenler, seçim günü gelince son anda ağırlıkları ortaya koyardı deniyor.

Pew adlı anket şirketinde yapılan ve Cumhuriyetçi olduğunu söyleyenlere uygulanan anketlerde, sayılarda daha önceki döneme göre değişiklik yok. Ama Rubio, Bush, Christie veya Kasich gibi daha siyasete yakın adaylar son anda bir hamle yapamazlarsa, Trump ve Cruz hamle yapabilirler gibi düşünülmeye de başlanmış.

PEW partinin seçmeni olduğunu açıklayan adaylara sorduğu sorularda hükümete güveniyor musun diye sorduğu zaman dört yıl öncesinde yüzde 8 kadarı hiçbir zaman güvenmem cevabını verilermiş. Şimdi ise bu oran yüzde 18 düzeyine çıkmış. Yani Cumhuriyetçi seçmenler öfkeli.

Öfkenin iki önemli nedeni var. Ekonomik ve kültürel! Tipik bir Amerikan ailesi kriz ortamında 2000 yılındaki gelirden daha yüksek bir gelire geçememiş. Finansal kriz ve ücretlerin on yıldır oldukça donmuş olması birinci öfke nedeni. Ama diğer taraftan da sosyal değişim önemli öfke yaratıyor. Muhazakar Cunhuriyetçi seçmen, aynı seks evliliği, dindarlığın azalması ve artan siyah beyaz ırk tartışması konularından son derece rahatsız. Bu sosyal değişimin, ülkeyi değiştirmesi, muhafazakâr Cumhuriyetçi seçmeni iyice öfkeli yapıyor. Bu da kendi partilerine bile küsmelerine yol açıyor.
Bu durum, öfkeli olan ve geleneksel davranış sahibi olmayan Trump ve Cruz gibi adayların, geçmişte olmayan şekilde ilgi görmesine neden olabilir gibi gözüküyor. Yani öfkeli adaylar, öfkeli seçmenden oy alıyor.
Yarın Demokrat Parti’deki durumu
aktaracağız.