2015’in ilk yarısında hem ithalat hem ihracat azalırken dış ticaret açığında da düzelme devam etti. Haziran ayı dış ticaret verilerinde de benzer bir tablo var. Geçen yılın aynı ayına göre ithalat yüzde 12.5 oranında azalmayla 18.2 milyar dolara, ihracat da yüzde 6.9 oranında düşüşle 12 milyar dolara geriledi. Bunun sonucunda da 6.5 milyar dolar civarında beklenen dış ticaret açığı 6.2 milyar dolar olarak gerçekleşti. Geçen yılın aynı ayına göre dış ticaret açığı yüzde 21.6 oranında azaldı. Yılın ilk yarısında dış ticaret dengesi 33.6 milyar dolar açık verdi. Geçen yılın aynı döneminde bu rakam 39.7 milyar dolar olmuştu. Dış ticaret açığındaki azalma trendi elbette olumlu bir sonuç olarak değerlendirilecektir. En olumlu durum kuşkusuz küresel petrol fiyatları başta olmak üzere dolar bazında düşen fiyatlar sayesinde azalan enerji ithalatı. Aslında enerji ithalatımız değil, bu ithalatın maliyeti azalıyor demek daha doğru . Aşağıdaki grafikte petrol ithalatının miktar ve maliyet açısından karşılaştırması yer alıyor.

Geçen yıl bu zamanda yıllık 55 milyar dolar olarak gerçekleşen petrol ve doğal gaz ithalatı Haziran ayı sonunda 45 milyar dolara gerilemiş durumda. Diğer yandan, miktar olarak ithal edilen petrol yıllık 17 milyon tondan 21 milyon tona yükselmiş. Yani fiyatlar düşerken, petrol ithalatının miktarı da artmış.
İthalattaki düşüşün önemli bir kısmı petrol fiyatları sayesinde gerçekleşmiş. Bunun yanında yurt içinde gerek yatırım talebinde gerekse tüketim talebinde ciddi azalma söz konusu. Bu da ithalat talebini kısıtlıyor. Zaten TL’nin son bir yılda değer kaybetmesi ithal ürünleri daha pahalı yaptığı için, talebi azaltması sürpriz değil. Ancak bu etki oldukça kısıtlı. Rakamların detayında yılın ilk yarısında en fazla azalmanın ara malı ithalatında (%15) olduğunu görüyoruz. Buna karşılık yatırım malı ithalatı sadece binde 5 oranında azalırken, tüketim malı ithalatı yüzde 1.5 oranında yani az da olsa artmış.
İhracat tarafına baktığımızda Avrupa kaynaklı dış talebin azalmasının ihracatın azalmasında büyük etkisi var. Geçen yılın ilk yarısında Avrupa’ya 43.1 milyar dolar olan ihracatımız bu yılın aynı döneminde 39.5 milyara düşmüş. Azalma oranı yüzde 8.4. Avrupa’nın toplam ihracatımızdaki payı yüzde 53 seviyesinde. Bunun içinde yüzde 46’yı oluşturan AB ülkelerine ihracatın azalma oranı ise yüzde 10 olarak gerçekleşmiş. Avrupa’ya alternatif olmasa da, Kuzey Afrika ve Orta Doğu ülkelerine ihracat da ilk altı ayda yüzde 5.7 oranında azalmış. Mevsimsel faktörlere göre dış ticaret verilerine bakacak olursak Haziran ayında ihracatta bir önceki aya göre yüzde 3.1 oranında artış, ithalatta ise yüzde 3 oranında azalma görülüyor. Genel trende baktığımızda ihracatta son bir yıldır dalgalı bir azalma trendinin söz konusu olduğu da görülebiliyor.