ABD yıllar sonra Küba ve İran ile anlaşma yapma yönüne gitti.
İran ile Amerika 50 yıl kadar küstüler. Uluslararası medya der ki eğer örneğin Tahran’daki pahalı otellerin doluluğu göz önüne alınırsa, altı ay önce sadece gariban yani küçük Çinli firmaların temsilcilerinin kaldığı otellerdeki doluluk daha şimdiden Batı’dan işadamlarının İran’a yayılmalarının başlamış olduğunu gösteriyor. Bir örnek vermek gerekirse de İran nükleer konularda anlaşmaya imza attıktan sonra İran’a hemen ve ilk gelen 10 kişilik heyet, 18 Temmuz’da Almanya Başkan Yardımcısı Sigmar Gabriel ve yanındaki on büyük firma yöneticisi olmuş.
Küba ile ABD’de de 50 yıl kadar küsmüşlerdi. Batı medyasına göre Havana’daki pahalı oteller de şu anda oldukça kalabalık. Aslen Küba doğumlu olup sonradan ABD vatandaşlığına geçmiş ve tanınmış avukatlar, ABD’li işadamlarını, iş olanaklarına ek olarak rom, puro ve tropic keyif vaat ederek, Kanada ve İspanyol firmalarından önce Küba’da anlaşmalar yapmak için harekete geçirmiş bulunuyor.

İRAN BİRÇOK ÜLKEYİ İLGİLENDİRİR

Danışman kişiler ve firmalar da ortalıktalar. Bu yıl başında İlia adlı bir Tahran danışmanlık firması nisan ayında sadece 3 firma getirmişken şimdi potansiyel yatırım eğilimli yeni ziyaretçi firma sayısı 18‘e yükselmiş. Benzer şekilde de ABD firmaları da Küba’da iş olanağı için danışman kadrolarını artırmışlar.
Tabii başlangıçtaki İran ve Küba konusundaki bu aşırı hevesli yaklaşım daha sonralarda daha sakin hale gelecektir. Çünkü yatırım ve iş yapma ve kar edebilmeye engellerinin ortadan kalkması aylar, hatta yıllar sürecektir. Ancak Küba ve İran ekonomileri birbirinden çok farklı ekonomiler. Küba Florida’nın ucunda bulunan küçük bir adacık. İran ise Ortadoğu’da bir petrol okyanusunun üstünde oturan büyük bir Ortadoğu ülkesi. Küba daha çok Amerikan firmalarına cazip gelmekte. İran ise ABD veya her türden ülke firmaları için çok cazip bir alternatif oluşturuyor. Zaten Küba ile ilgili yasaklar sadece ABD firmaları için vardı. Ama İran yasakları birçok ülkeyi ilgilendiriyordu.

BANKALAR ŞUBE AÇMAYA BAŞLADI

Ancak İran ve Küba’nın ortak tarafları da var. Doğal olarak İran’ın ekonomik büyüklüğü daha çok İran’da iş yapmak isteyen firma ortaya çıkmasını sağlıyor. Ama diğer taraftan da her iki ülkenin de çok çok yabancı sermaye yatırımına gereksinmesi olması ve her ikisinin de gelişmişlik düzeylerinin oldukça yüksek ve benzer olması, her iki ülkenin de yabancı yatırımı şansının yüksek olmasını getiriyor.
Başlangıçta Küba’da daha çabuk fırsatlar oluşmuş. Ama İran’daki fırsatların çok daha büyük yatırımlar içermesi gerçekleşebilecek gibi. İran’ın yabancı yatırım gereksinmesi kabaca 1 trilyon dolar civarında tahmin ediliyor. Ülkenin önümüzdeki beş yılda kabaca her yıl 250 milyon dolar civarında petrol ve doğalgaz yatırımı ihtiyacı olduğu düşünülüyor. Ayrıca altyapının da eskimiş olması altyapı yatırımlarının da yenilenmesini gerektirmekte. Örneğin İran Air birkaç yüz uçak satın almak zorunda imiş. Bu nedenle de örneğin Boeing ihalelere girmeye başlamış bulunuyor.
Ancak her iki ülkede de temel sorun finansal kaynak bulma zorunluluğu. Bu nedenle de ABD bankaları Küba’da şube açmaya başladılar bile. Ama her iki ülkede de hükümetlerin tutumu yatırım yapılmasını zaman zaman sabote edebilir diye düşünenlerin sayısı da az değil. Hükümetler aslında reform hiç istemiyor olabilir diyenlerin sayısı hem İran, hem de Küba’da oldukça yüksek.
Ama her iki ülkede de, sokaktaki insanların büyük bir kısmı uzlaşmayı ve değişmeyi arzu ediyor.