Birkaç yıldır Venezüella’nın ekonomisini çok yakından izliyorum. Bunun nedeni basit. Bana göre bir ülkede petrol bulunması felakettir. Petrol bulup da huzurlu kalabilmiş tek ülke Norveç’tir. Norveç petrolün tüm gelirini vatandaşlara bölüştürdüğünden kavga çıkmaz. Ancak Venezüella’da vatandaşların yarısı hırpalanmakta, yarısı da 'beleş yaşam'la kandırılmaktadır.

Venezüella bugün dünyanın en çok petrol rezervi bulunan ülkesi. Ama petrol ihracatında onuncu. Petrol ihracatı 1997 yılından bu yana yüzde 40 azalmış. Hem sağa sola dağıtılıp, har vurup harman savrulduğu için ya da daha önemlisi yatırım yapılamadığı için. Bu nedenle de Venezüella global petrol fiyatlarının artış sürecinden pek kazanç sağlayamamıştı.

Geçen hafta notunu kırdılar

Ülkenin parası uzun zamandır bir dolar eşit 6.3 Bolivar idi. Geçtiğimiz aylarda bir dolar eşit 11.7 Bolivar’lık yeni bir kur icat ettiler. Tabii karaborsa kur da bir dolar 90 Bolivar düzeyinde dalgalanıyor. Parayı aşırı değerli tuttukları için ülke ihracatından yeterli miktarda kazanç sağlayamıyor. Bunun bir sonucu da ülkenin kamusal bütçe açığının yüzde 12.7 civarında olması. Geçen yıl yüzde 17’ye kadar çıkmıştı. Bu açık nasıl kapatılacak? Klasik Latin Amerika metodu ile, yani para basılarak! Bu nedenle de resmi enflasyon şu anda yüzde 60 düzeyinin üstünde. Tabii eğer karaborsa kuru düşünerek hesaplama yapılırsa da ülkede enflasyon yüzde 300 düzeyine yollanmış bulunuyor.
Venezüella şu anda sadece 21 milyar dolarlık döviz rezervi sahibi. Hepsi de altın olarak tutulduğundan ( ideolojik nedenlerle dolar veya euro tutmuyorlar) nakde çevirilmesi de oldukça zor. Sadece ekim ayında 7 milyar dolar dış borç ödeme sorunu kapıda bekliyor. Bu durumda da reyting kuruluşlarının 16 Eylül tarihinde ülkenin reytingini düşürmelerinden daha normal bir şey olamazdı yani. Bir rapora göre borç ödemek için Citgo adını taşıyan ve devlete ait bir kamu şirketini nakit almak için satmaya çalışıyorlar. Bu şirket ülkenin petrol firması olan PDVSA’ya ait rafineri şirketi.

Ekonomi yüzde 2.5 daralacak

Venezüellalı Harvard hocası Ricardo Hausman ve gene Venezüellalı Harvard ekonomisti Miguel Angel Santos ise “Bonoları ödemek için gıda, ilaç ve diğer gerekli şeyleri üreten veya ithal edenlere ödeme yapmayıp borç ödemesi yaptığınızdan dolayı ülke sefil oluyor!” diyor. Gene Venezüellalı iktisatçı Francisco Rodriguez ise ülkenin mantıklı bir kur belirlemek yerine aşırı değerli kur belirlemesinin temel gıda ve zaruri ürünlerde ve ilaçta kıtlık oluştuğunu vurguluyor. Eczaneciler Federasyonu Başkanı Freddie Ceballos ortalama 10 ilaçtan 6 tanesinin bulunamadığını bildiriyor.
2 Eylül günü Başkan Yardımcısı ekonomiden sorumlu Rafael Ramirez görevden alındı, yerine bir general getirildi. Aslında Ramirez döviz kurunun gerçekçi ve tek olmasını savunan, petrolün ülke içinde aşırı sübvansiyonlu satışından vazgeçilmesi gerektiğini vurgulayan ve para arzının artırılmasından vazgeçilmesini talep eden mantıklı bir bakan idi.
Venezüella bono borçlarını bir süre daha ödeyebilir ama Venezüella devriminin faturası ülkenin ekonomik sisteminin yavaş yavaş acı sona doğru yürümekte olması. Bu yılın reel büyümesi yüzde eksi 2.5 olacak!