Dünya ne kadar çabuk değişmeye başladı. Artık hiçbir şeyin önceden tahmin edilmesi pek mümkün değil.

Daha birkaç gün evvel Rusya, Suriye ve İran ile bir blokta gözüküyordu. Karşılarında ise sanki ABD, Suudi Arabistan, Katar ve Türkiye bir diğer blokta gibi idi. Ortalıktaki genel değerlendirme ise İran’ın uzun zamandan beri petrolünü satamayan ve bu nedenle sıkışan ülke olarak derhal ve hızla petrolünü satmaya başlayacağı idi. Ama bir diğer yandan da Rusya’nın OPEC dışında olması anlaşmayı zorlaştırıyordu. Irak ise tek vücut hareket edemeyecek durumda idi.
Sonra birdenbire daha önce olmayacağı söylenen OPEC çerçevesinde bir toplantı yapılıverdi. Ve ortaya bir anlaşma çıkıverdi. Salı günü Suudi Arabistan, Rusya, Venezüella, Kuveyt ve Katar Doha’da buluştular ve karar verdiler. 2016 yılının Ocak ayındaki düzeyde petrol üretimi yapmaya devam edilecekti. Yani yüksek dozda arz devam edecekti.
Ancak alınan kararın ne olacağı pek belli olmayan bir tarafı da vardı. İran ve Irak düşük düzeyde petrol satışı yaparken, diğerlerinin yüksek dozda kalmalarını nasıl kabul edebilirlerdi? Irak’ın ham petrol üretimi günde 4.3 milyon varile çıkmıştı. OPEC üyeleri arasında ikinci yüksek miktardı bu sayı. Irak bu yüksek dozda olmaya mecburdu çünkü DAEŞ ile savaşıyordu.
Bir İran yetkilisi ise uzun zamandır yasak altında olan İran’ın şimdi üretimini maksimum düzeye çıkartmak ve parasal sorununu çözmek zorunda olduğunu açık seçik söylüyordu. Yani ne Irak ne de İran sınırlı üretim yapamazdı. Gaza basacaklardı! İran yasaklardan önceki döneme geri dönmeye mecburdu. Irak da savaş nedeniyle zorda idi.
Kaldı ki bu ülkelerin tanklarda, gemilerde depolanmış dev stokları vardı ve piyasanın serbestleşmesini uzun zamanadır beklemekte idiler. IEA’e göre sadece sanayileşmiş ülkelerdeki stoklar da zaten 3 milyar varil kadardı, yani boldu!
Salı günü petrol fiyatları düştü. Ham brent Londra’da yüzde 3.6 düşerek varil başına 32.18 dolara geldi. ABD petrolü ise % 1.4 düşerek varil başına 29.04 değerine geldi.
Zaten bütün fiyatlar 2014 Haziran ayından bu yana yüzde 70 civarında düşmüştü. Ama bu sektörde bir iki gün sonra ne olacağı belli olmaz.
Suudi Arabistan Petrol Bakanı Ali Naimi fiyatların dalgalanmasını istemiyoruz diyordu. Ocak 2016’daki fiyatta kalmayı istediklerini vurguluyordu.
İran Petrol Bakanı Bijan Zanganeh ise yasak ortamında kaybettikleri müşterilerini geri almak için her şeyi yapacaklarını söylüyordu. İran zaten günde 400 bin varil satmakta olduklarını ve Avrupa’ya da ham petrol sevkiyatını başlattıklarını vurguluyordu. Eski satış düzeylerine gelmek için de bir milyon varil daha petrol satmaları gerekiyordu.
İran ve Irak razı olmadan anlaşma pek yürümeyeceğine göre Venezüella, en zor durumdaki en zengin petrolcü olarak, bu hafta İran ve Irak ile konuşarak anlaşma sağlayacağını vurguluyordu.
Ancak geçmişten bildiğimiz bir şey varsa petrol üreticilerine inanmak pek kolay değil. Her şey İran ve Irak’ın anlaşamaya ne kadar uyacaklarına bağlı. Ve biz de düşünülenleri tam bilmiyoruz. Suudi Arabistan’ın da Kremlin ile anlaşmaya ne kadar razı olduğunu da bilemiyoruz. 2001 ve 2008 krizlerinde Rusya petrolü kısacağını söylemiş ama tersine arttırmıştı. İran ile Suudi Arabistan’ın Yemen’de savaşta olduklarını da unutmayalım. Bakalım zaman ne gösterecek!