Dolar bazında aylık ihracat uzun süre sonra ilk defa arttı. Geçen yılın ekim ayında 12,9 milyar dolar olan ihracat yüzde 3,1’lik artışla 13,3 milyar dolara yükseldi. Bu yılın ilk dokuz ayında dolar bazlı ihracattaki yıllık değişim hep negatif seyretmişti. Ekim ayı verileriyle birlikte karşılaştırdığımızda, yılın ilk on ayında ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8,2 oranında azaldı.

İhracattaki küçük artışa karşılık ithalat ekimde azalmaya devam etti. Yıl genelinde hızlı bir şekilde azalan ithalat ekimde de dolar bazında yüzde 11.9’luk düşüşle 16,9 milyara geriledi. Yıl genelinde de ithalat geçen yıla göre yüzde 13 azalmış durumda.
İhracattaki artış ve ithalattaki düşüş sayesinde dış ticaret açığı da beklentilere paralel yüzde 42,5 düşerek 3,6 milyar dolara indi. Geçen yılın aynı ayında dış ticaret açığımız 6,3 milyar dolar, bir önceki sene de 7,4 milyar dolar olmuştu. Mevsimsel olarak düzeltilmiş verilere baktığımızda ise ihracatın yüzde 2,1 ithalatın da yüzde 1,2 azaldığını görüyoruz. Uzun vadede ise aşağıdaki grafikte de görüldüğü üzere ihracatta yataya yakın ama aşağı yönlü bir seyir, ithalatta ise daha keskin bir düşüş söz konusu.

İthalatın ihracattan daha hızlı düşüyor olması kuşkusuz dış ticaret açığının ve cari açığın azalması açısından olumlu bir görünüm arz ediyor. Ancak ihracatın da 2014’ün ortalarından bu yana yükselmiyor olması, hatta düşüş trendinde olması büyüme açısından ekonomiyi olumsuz etkiliyor. İhracatta ekim ayındaki yükselişin detayına baktığımızda altın faktörünün yeniden ön plana çıktığını görüyoruz. Geçen yılın ekim ayında 43 milyon dolar seviyesinde olan altın ihracatı bu yılın aynı ayında 680 milyon doları geçmiş. Altın hariç ihracat verilerinde geçen yılın aynı ayına göre yüzde 10,2 oranında düşüş söz konusu. Geçen yılın ilk on ayında 3,1 milyar dolar olan toplam altın ihracatı bu yılın aynı döneminde 7,3 milyar dolara ulaşmış.
Diğer yandan, ihracatın detaylarına baktığımızda özellikle ana ticaret pazarımız olan AB ülkelerine yapılan ihracatın azalmaya devam ettiğini görüyoruz. Avrupa’daki ekonomik gelişmeler ana ticaret pazarımız olan AB ülkelerine yapılan ihracatın düşmesine yol açıyor. Yıl genelinde AB ülkelerine yapılan ihracat yüzde 7,7 oranında azalırken, Rusya’nın da dâhil olduğu diğer Avrupa ülkelerine yapılan ihracat yüzde 3,9 oranında azalmış. Son kriz nedeniyle Rusya ile olan ticaretimizin detaylarına bakacak olursak, son dönemde zaten hem ihracatın hem de ithalatın düşmekte olduğunu görüyoruz. Aşağıda verdiğimiz grafikte de, ekim ayı itibarıyla, yani uçak krizinden önce, Rusya ile karşılıklı ticaretimizi dolar bazında özetledik.

Son dönemde Rusya’ya olan yıllık ihracatımız 5 milyar doların altına gerilemiş. Benzer şekilde, küresel petrol ve doğalgaz fiyatlarında görülen düşüşler sonucunda Rusya’dan toplam ithalatımız da 25 milyar doların altına düşerek 20 milyar dolara yaklaşmış. Tabi Rusya’nın dış ticaretimizdeki payı sadece ithalat ve ihracat ile sınırlı değil. Özellikle turizm gelirleri açısından da Rusya önemli bir yer tutuyor. Kasım ayı verilerinin yayımlanması ile birlikte uçak krizinin mali boyutları konusunda daha sağlıklı bir değerlendirme yapmak mümkün olacak.