Ülkemizin durumunu oldum olası “Siyaset karmakarışık, ama ekonomi idare ediliyor” cümlesiyle ifade etmişimdir. Tabii ki ekonomik kararları siyaset belirler ama ben siyaseti bir kenara koyup, verilere ve sayılara dayanan bir ekonomi aktarmayı seçmiş bir kimseyim. Tercihim hep gerçekleri vatandaşa aktarmak oldu. Bir gün “Bu ateşe döviz dayanmaz!” deyip birkaç ay satın “Satın dövizleri yahu!” hiç demedim.

Bugün ülkemizin ekim ayı itibarıyla döviz alacak ve borcunu özetlemek istiyorum. Ekim ayı verilerinin tüm detayı Merkez Bankası internet sitesinde mevcut. Onların kısa bir özetini aktarıyorum. Merkez Bankası verileri “Uluslararası yatırım pozisyonu” adıyla yayımlıyor ve herkese açık!

Önce Türkiye’nin ekim sonundaki döviz varlıkları toplamına bakalım. Ülkenin döviz cinsi varlıkları 228.4 milyar dolar. Türkiye yurtdışında 31.7 milyar dolarlık doğrudan yatırım yapmış. Türkiye yurtdışında minimal 1 milyar dolardan az portföy yatırımına sahip. Diğer taraftan Türkiye yurtdışına 61.7 milyar dolarlık kredi ve benzeri borç vermiş. Bu rakamın içinde 42 milyar dolarlık mevduat da var, bir miktar da kredi. Türkiye’nin resmi TCMB döviz rezervleri de 134. 2 milyar dolar civarında, bunun ise 110.9 milyar doları döviz (çoğunluğu menkul kıymet olarak yurtdışında tutuluyor) , 21.5 milyar doları da TCMB tarafından tutulan altın.

Borç değil ama yükümlülük var
Toplam 228.4 milyar dolarlık varlık karşısında ise 648.7 milyar dolarlık döviz yükümlülükleri bulunuyor. Dolayısıyla Türkiye toplamda net 420.3 milyar dolarlık borçlu bir ülke. Şimdi de borçların detaylarına bakalım.
Birincisi yabancıların ülkemizde doğrudan yatırım olarak sahip oldukları 169.7 milyar dolarlık yatırımları var. Bu borç değil ama hukuken onlara ait olan bir yükümlülüğümüz.
İkincisi yabancıların ülkemizde 183.3 milyar dolarlık portföy yatırımları var. Bunun 63.4 milyar dolar kadarı hisse senedi yatırımı. Yabancıların 119.9 milyar dolarlık da borç senedi yatırımları mevcut. Bu rakamın 95 milyar dolar kadarı kamu bono ve tahvilleri. Bankaların da bono ve tahvil borçları var ve 19.5 milyar dolar ve genel toplamın 19.5 milyar dolar kadarını oluşturuyor.
Tabii bir de çoğunluğu kredilerden oluşan 295.6 milyar dolarlık diğer yatırımlar kalemi var. Bunun 30.6 milyar doları ticari krediler. Ticari krediler kısa vadeli. Kredilerin 209 milyar dolarlık kısmı normal vadeli kredilerden oluşuyor. Genel hükümetin 32.5 milyar dolarlık uzun vadeli kredisi var. Bankaların yarısı kısa vadeli yarısı uzun vadeli 80 milyar dolarlık kredi borcu mevcut. Reel sektörün ise çoğu uzun vadeli 97 milyar dolarlık kredi borcu var ama sadece 7 milyar dolar kadarı kısa vadeli. Yabancıların da bankalarımızda 53.9 milyar dolarlık mevduatı var, bunun 5.6 milyar doları Merkez Bankası’nda, 48.4 milyar doları da bankalarımızda.
Bir kere daha özetlersek dış âlemde 228.4 milyar dolarlık varlık sahibiyiz. 648.7 milyar dolarlık da yükümlülük. Yani net 420.3 milyar dolarlık yükümlülük sahibiyiz denilebilir.
Bundan yabancıların 169.7 milyar dolarlık doğrudan yatırımlarını düşelim. Bizim yurtdışındaki doğrudan yatırımımız olan 31.7 milyar doları da hesaptan çıkartalım. Geriye kalır 282.3 milyar dolarlık yükümlülüğümüz.
Yarın kısa vadeli dış yükümlülük istatistiklerine bakacağız! Şimdiden söyleyelim kamunun kısa vadeli dış borcu pek yok! Borçlu olan da çoklukla özel sektör!