Tuhaf bir milletiz. Sokakta yolumu kesen her kişinin ilk sorduğu soru 30 yıldır hep “Dolar kuru ne olur? “ oldu. İçimden hep, yahu ben bunu bilsem neden size söyleyeyim ki demek geliyor! Sonunda tabii kem küm edip geçiştiriyoruz. Merkez Bankası Başkanı üç vakit evvel ülke içindeki spekülasyonu durdurmak için şöyle dedi:” Eğer yeniden döviz girişi olursa, yılbaşında 1.92 bile olur! “ Bu arada millet mayıs ayından beri ABD M.Bankası Başkanı Bernanke’yi topun ağzında tutmakta idi. Çoktan spekülasyon başlamıştı. Üstelik yabancılardan daha fazla içeriden döviz talebi gelmişti. Sonunda kurlar yüksek kaldı. İpini koparan ise Merkez Bankası Başkanı’na yükleniyor!
Benim bir ağabeyim var. 1990 yılında Rüştü Saraçoğlu para programı diye bir politika açıkladığında bu ağabeyim gazetesindeki köşesinde Merkez Bankası bilançosunda yaratılan parayı aktife koymuş, anlatıp durmuştu. Yani M.Bankası bilançosunun yapısını bilmiyordu ama konuşuyordu. Halbuki uzmanlar biliyor ki bütün finansal varlıklar onu yaratanın bilançosunda pasifte durur. Tüm diğer kişi ve kurumların bilançosunda ise aktifte. Ama bu kadar sınırlı bilgi sahibi medya yorumcuları alırlar ellerine kalemi “Bu ateşe döviz dayanmaz!” başlığını attıktan birkaç ay sonra da bugün “Satın dövizi!” tavsiyesini de verebilirler!

‘Ağlaşmalarımız’ beyhude!
Dönelim Merkez Bankası’na ve yeni açıklanan para politikası önlemlerine. Önce bir kere daha temel ilkeleri hatırlatalım. Ülkemize sermaye hareketi ile döviz girerken “sırıtarak” dövizleri aldık ve kredi, ithalat ve konut balonu da yaratarak cari denge açığını milli gelire oranla yüzde 10 gibi bir rekora yükselttik. Bu durumda 2012 yılında fren çekildi ve ekonomi yavaşlatılarak, bugün 2013 büyümesi yüzde 4 ve cari açık /GSYİH oranı da yüzde 7 civarına indirildi. Mayıs- Aralık 2013 arasında ABD M. Bankası bir önlem almadı ama ülkemiz vatandaşları en az yabancılar kadar dövize saldırdı. Sonra FED ocak ayında değişiklik geleceğini açıkladı. Baştan bilmemiz gerekirdi ki bir gün bu fonlar tekrar kendi ülkelerine geri dönecekler. Bu nedenle bugün ABD politikası ocaktan itibaren değişecek diye “ağlaşmalarımız” beyhude!
İkinci hatırlamamız gereken temel ilke de döviz alacak olanın karşılığında TL vermek mecburiyetinde oldu. Bu ne demek; döviz kurlarını kontrol edecekseniz, bunun bir çaresi ülkenin Merkez Bankası’nın döviz satmasıdır. Diğer çare ise TL miktarını daraltmaktır. Bu arada faiz yükselirse, en azından iç döviz talebi azalır. Çıkış da yavaşlayabilir. Ama henüz toparlanmaya başlamış bir ekonomide büyüme de faizin yükselmesinden etkilenebilir. Bu arada faizin artması enflasyonu kontrol etmek için de etkili bir silahtır. Yani Merkez Bankası’nın birden fazla sorunu var.

Merkez, iki önemli karar aldı
Bugün kısaca başlayarak önce Merkez Bankamızın 17 Aralık tarihinde aldığı kararları özetle vereceğiz. Yarın ise 24 Aralık kararlarını ve 2014 para politikası yaklaşımını özetleyeceğiz. Merkez 17 Aralık tarihinde iki önemli karar aldı. Önce Para Politikası Kurulu bir haftalık repo faizini yüzde 4.5 olarak (uzun zamandır sabit) tutmaya devam etti. Koridorun üst faizini yüzde (Merkez’in gecelik borç verme faizi) 7.75 olarak sabit tuttu. Kendi gecelik borç alma faizini de yüzde 3.5 olarak bıraktı.
17 Aralık’taki ikinci kararda ise bir hafta vadeli repo ihalesiyle sağlanan fon miktarını azami stok tutarı olarak 10 milyar liradan 6 milyar liraya indirdi. Piyasa yapıcısı bankalara sağlanan toplam fonlama miktarı da Hazine ihalesinden aldıkları DİBS (kamu borç senetleri) ihraç değerinin yüzde 7’sinden yüzde 2 düzeyine indirildi. Piyasa yapıcılarının TL kaynağı da 23 milyar TL’den 6.5 milyar TL’ye düşürüldü.
Merkez Bankası 24 Aralık’ta ise hem döviz satma ve hem de TL daraltmayla ilgili ek kararlar aldı. Bu kararlar 2014 Ocak’ta ne yapılacağını ve para politikasına Ocak 2014 sonrasında nasıl devam edileceğini gündeme getirdi. Yarın 24 Aralık kararlarını ve yeni politikayı özetleyeceğiz!