ABD ekonomisini ve tüm ABD finans sistemini iyi tanımayanlar ABD Merkez Bankası FED’in neleri kontrol edip, neleri de kontrol etme yetkisi olmadığını bilmediklerinden 2015 yılında olacaklar konusunda bazı yanlış yorumlar getirmekteler.

ABD’de “shadow banking” denen, banka sistemi dışındaki finansal kurumlardan oluşanve FED kuruluş kanunundan çok sonra gelişen bir sistem olduğundan dolayı da FED’in kontrolunda olmayan, dev yapıda “diğer finans” diyebileceğimiz diğer bir sistem de var. Bu sistem 2008 krizinden sonra küçülmeye başlamıştı ama 2011 yılından sonra yeniden büyüdü. Kimler bu diğer sistemin oyuncuları ? “Hedge funds” denen fonlar , “trust” şirketleri ve tüm diğer banka dışı finans kuruluşları bu “diğer kesim” tanımının içine giriyor. Kriz öncesinde bu kurumların tümünün bilanço toplamı 24.9 trilyon dolardı ama 2013 yılında bu kurumlar ilk defa ve yeniden büyüyerek 25.2 trilyon dolar büyüklüğe ulaştı. Bu veri Financial Stability Board denen uluslararası regülatör kuruluşun verisi ve bu nedenle de güvenilir!

BÜYÜKLÜĞÜ 75.2 TRİLYON DOLAR

ABD “shadow banking” kuruluşları dünyanın tüm bu tür finans kurumlarının üçte birini oluşturuyor. Global büyüklükleri toplam 75.2 trilyon dolar olarak belirlenmiş. ABD’de bu “shadow banking” denen tür finans kesimi 2013 yılı sonu verilerine göre 20.2 trilyon dolar varlığı olan klasik standart bankacılık sisteminden beşte bir daha büyük bir kesim.
“Shadow banking” sisteminin dev boyutu ve bu kurumların kanunen Merkez Bankalarının kontrolü dışında olmaları global çapta ciddi endişeler yaratmakta. Ancak bir de sorun var. IMF tarafından ekim ayında yayınlanan bir rapora göre bu kurumların kriz sonrasında hızla büyümeleri, bankaların kriz sonrasında çok yakından izlenmeleri ve sıkı düzenlememeler ile kıstırılmaları sonrası gerçekleşmiş.

YELLEN ÇOK YAKINDAN TANIYOR

FED Başkanı Janet Yellen bu kurumları çok yakından tanıyan bir iktisatçı ve bu kurumların yüksek borçluluk (leverage) üstünde oturdukları, zayıf kısa vadeli finansman kullandıkları, verdikleri kredilerin temelsiz ve de risk ölçüm mekanizmalarını yetersiz olması sonucu riskleri transparan olmayan şekilde dağıttıkları gerçeğini temmuz ayındaki bir konuşmasında uzun uzun anlatmıştı.
Bu konunun önemi nedeniyle, FED yönetim kurulu üyelerinden Başkan Yardımcısı Stanley Fischer FED içinde yeni kurulan bir komitenin başına getirilmiş ve bu komite de “shadow banking” konusuyla uğraşacak. İlginçtir ki bu komite bizim finans sitemimizde Merkez Bankamız ve BDDK tarafından kullanılmasına rağmen ülke dışında ve içinde bir türlü anlaşılamayan “makro ihtiyati” tedbirleri gündeme getirmek ile uğraşacak. Her ne kadar bazı finansal kamu kurumları bu “shadow banking” sektörü ile ilgili düzenlemeler yapıyor da olsa konu FED’in kontrolunda değil ve Yellen de bu nedenle endişeli. Ancak FED örneğin kredi miktarını faizleri yükselterek sınırlandırsa da bu büyümeyi ters etkiler. Halbuki örneğin bizde olduğu gibi konut kredisinin konutun değerinin tümünden az olması veya bizim için önemli olan döviz ile konut kredisi verilmemesi benzeri önlemlerin artık FED tarafından da kullanılması gerek.

2008 krizinin yaraları henüz sarılmış değil! Bunu ABD konut sektöründe hemen her tür konut talebinin kasım ayında önemli ölçüde daralması da gösteriyor. FED daha çok mesafe gitmek zorunda!