Nijerya, Afrika’nın en büyük ülkesi. Ama diğer bir yandan da bugün en sorunlu ülkelerinden biri. Ülkenin nüfusunun yüzde 10 kadarı çok farklı inançlardan, geri kalan yüzde 90’ın yarısı Müslüman, yarısı ise Hıristiyan. Ülkenin nüfusu 170 milyon kişi ama bunların yüzde 62 kadarı da mutlak fakirlik içinde yaşıyor. Bu ülkede 1970 yılında petrol bulundu ve üretilmeye başlandı. Bu köşedeki yazılarımı okuyanlar bilirler, bana sorarsanız fakir bir ülkede petrol bulunması büyük bir beladır. Bugünlerde Nijerya’da ülkeyi sarsan üç gerilim kaynağı kavga var.

Birincisi, 2015 Şubat ayındaki seçim. Bir aday Müslüman, diğer aday ise Hıristiyan. Bu iki aday bir evvelki seçimde 2011 yılında gene karşı karşıya gelmişti ve Hıristiyan aday kazanmıştı. Bahsettiğimiz bu 2011 yılındaki seçimde 800 kişi ölmüştü. Müslüman aday da eskiden ülkeyi (1983-1985 arasında) yöneten ve darbeyle kontrolü kaybeden eski asker!
İkincisi, kuzeydoğudaki “Boko Haram” adlı ve aşırı dindar ve yeni bir ülke kurmak niyetiyle 16 bin kadar insanın ölümüne neden olmuş bir terör grubu tehlikesi var. Boko Haram ile uğraşmak yılda 6 milyar dolar kadar bir maliyet getiriyor.
Üçüncüsü, petrol fiyatları düşüşünden belki de Venezüella’dan daha fazla hırpalanacak olan bir ülke olması. Aşağıda son günlerdeki petrol kökenli felaketi anlatacağız. Ama önce Nijerya’nın ekonomik yapısına bir bakalım sonra da petrol ve kur tahribatını konuşalım.

ABD almıyor, kime satacak?

Ülkenin satın alma gücü paritesiyle GSYİH sayısı son dönemde 500 milyar dolara yakındır, kişi başına yıllık gelir ise 2.800 dolar civarında. Bu ülkede işsizlik yüzde 24 civarında. Ülkenin bütçe açığı yüzde 2.6 ve kamu borcu da yüzde 20 kadardır, yani düşüktür. Enflasyon da yüzde 9 civarında. 2013 İhracatı 100 milyar dolara yaklaşan Nijerya’nın ithalatı 53 milyar dolar. Nijerya’nın döviz rezervleri 50 milyar dolar kadardır. Nijerya petrol rezervi açısından dünyanın 10. ülkesi olup, doğal gaz rezervleri açısından da dokuzuncu. Bütçesinin yüzde 64'ü doğalgaz ve petrolden gelir, 65 milyar dolarlık enerji ihracatı yapan Nijerya ‘da petrol ve ilişkili ürünlerin ihracatı GSYİH’nin yüzde 12.5 kadarıdır.
Petrol fiyatının düşmesi Nijerya için de felaket oldu. Nijerya bölünmüş ülke olarak en çok Venezüella’ya benziyor. Çünkü Venezüella’da sağ sol kavgası var, burada da din kavgası! 1960 yılından beri bu ülkede kavga gürültü bitmez.
Geçtiğimiz çarşamba günü Nijerya Merkez Bankası değer kaybeden ülke parasını toparlayabilmek için yeni döviz kuru önlemleri gündeme getirdi. Bu arada petrol üretiminde çalışanlar da greve gitti. Çalışanlar devletten petrol alırken, daha ucuz iç fiyat istiyorlar. Ayrıca 2008 yılından bu yana petrol sektöründe pek yatırım yapılmadığı için sektörün toparlanmasına eğilinmesini talep ediyorlar. Bu nedenle de geçen hafta tüm benzin istasyonları protestoyla kapanmıştı. Bu sorunlar nedeni ile ülke parası Naira aralık ayında da yüzde 5 düşerek bütün zamanların en düşük değeri olan dolar başına 188 Naira durumuna geldi. Naira piyasa değerinin yüzde beş üstü veya altında işlem görebiliyor. Naira 2014 yazının ortasında gelmiş geçmiş en yüksek değerine çıkmıştı, bugün ise o değerin tam yüzde 40 altında ve daha da düşecek gibi duruyor.
Nijerya gerçekten çok kötü durumda! Nijerya en çok ABD’ye petrol satıyordu, şimdi ABD Nijerya’dan petrol almıyor, başka alıcı bulmak da çok zor!