Bu hafta başında sürpriz bir şekilde kredi derecelendirme kuruluşu Standard and Poor's, ABD'nin kredi notu görünümünü, ara değerlendirmede durağandan negatife çevirdi. Aslında son dönemde ABD'de bütçe açığı ve kamu borcu problemleri nedeniyle bu gelişme sürpriz sayılmazdı. ABD'deki bazı yorumcular da zaten S&P'nin görünümü negatife çevirmesini 'malumun ilanı' olarak yorumluyorlar. Ancak önemli olan nokta, ABD'nin kredi notunun ilk defa olumsuza çevrilmesi. Henüz kredi notunda bir düşüş yok. Ancak görünümün olumsuza çevrilmesi bile hem Amerikan borsalarını hem de küresel borsaları hareketlendirdi, hızla düşürdü.
Kredi derecelendirme kuruluşu S&P, 127 ülke arasından 19'unu en üst not olan AAA seviyesinde tutuyor. Bu haftaki değişikliğin ardından bu 19 ülkenin arasında olumsuz görünüme sahip olan tek ülke ABD. Yakın dönemde AAA notuna sahip olup da S&P'den kırık not alan ülkelere göz attığımızda ABD için hiç de iç açıcı bir tablo görünmüyor. S&P tarihinde, 1989 yılından bu yana ülke kredi notunun görünümlerini 212 kez negatife çevirmiş. Bunların 118'inde, yani yarıdan fazlasında sonuç kredi notunun düşürülmesi olmuş.
Şimdi ABD için ise başka bir durum söz konusu. ABD'de 2012'nin Kasım ayında başkanlık seçimleri var. Geçen yılki Temsilciler Meclisi seçimlerinde çoğunluğu Cumhuriyetçilere kaptıran Başkan Obama için zorlu bir seçim olacağı bugünden konuşuluyor. Kongre'deki Cumhuriyetçiler bütçe konusunda oldukça keskin harcama kısıntısı öngören paketlerle Obama'yı sıkıştırıyorlar.
Obama ise daha çok Bush döneminde yapılan ve geçen yıl kendisinin de uzatmak zorunda kaldığı vergi indirimlerini kamu maliyesindeki asıl sorun olarak görüyor. Ancak asıl gerçek sosyal güvenlik sisteminin hızla çöküyor olması. Seçim dönemi yaklaşırken, oy potansiyelinde önemli bir bloğa sahip olan emekli Amerikalıları kimse karşısına almak istemiyor. S&P'nin negatif görünüm haberi de ABD'de bütçe ve kamu borcu tartışmalarının tam ortasına düştü. İngiltere'deki durumdan farklı olarak S&P'nin 2012 seçimlerinden önce ciddi bir plan olmazsa kredi notunun düşürülebileceği konuşuluyor. İngiltere'de seçim sonuçlarının bekleneceği açıklanmıştı. Ancak hem Cumhuriyetçilerin Kongre'de çoğunluğu ellerinde tutuyor olmaları, hem de Obama'nın seçimler yaklaşırken harcama kısıntısına gitmek istememesi Washington'u kilitlemiş durumda. Rakamlar ise Obama'nın hedeflediği vergi artışlarının bütçe sorununa çare olmaktan uzak olduğuna işaret ediyor. ABD'nin bu yıl bütçe açığının 1.5 trilyon dolarla 1.65 trilyon dolar arasında olması bekleniyor. Kamu borcu ise 14.2 trilyon dolarla GSYH'nın yüzde 92'sinde. Önümüzdeki birkaç hafta içinde Kongre, Senato ve Başkan Obama'nın anlaşıp borç tavanını yükseltmeleri gerekiyor, çünkü yasayla konulan sınır birkaç ay içinde dolacak. Anlaşma olmazsa Amerikan Hazine'si kanunen borçlanamaz duruma düşecek. Son tarih 8 Temmuz. Bu da S&P'nin son olumsuz değerlendirmesinin altında yatan faktörlerden biri. S&P bu tavanın artırılacağını düşünüyor ancak Cumhuriyetçilerin erken pes etmeyeceği ve ciddi harcama kısıntısı olmadan anlaşmaya yanaşmayacağı düşünülüyor.
Bundan yaklaşık bir iki sene önce ABD ve dolayısıyla dünya Keynes'i yeniden keşfetmiş ve krizde iki elle kamu harcama politikalarına sarılmıştı. Ancak ölçü bir kez kaçtı mı toparlamak güçleşiyor. Dün 'yediği hurmalar' ABD'nin midesini tırmalamaya başladı diyebiliriz!