Seçimlere iki aydan daha az bir süre kaldı. Genelde alışmış olduğumuz durum, seçim öncesinde kamu harcamalarının artırılması ve bütçe açığının yükselmesi geleneğidir. Geçtiğimiz günlerde mart ayı itibarıyla bütçe gerçekleşme verileri açıklandı. Yani 2011'in ilk çeyreğine ilişkin Merkezi Yönetim Bütçe verileri elimizde. Aylık verilerde mart ayında bütçe açığının 6.1 milyar TL olduğunu görüyoruz. Merkezi Yönetim Bütçesi yılın ilk iki ayında toplam 2 milyar TL'lik fazla vermişti. Mart ayındaki açıkla birlikte ilk çeyrekte toplam 4.1 milyar TL'lik açık söz konusu.
Geçen yılın aynı ayına göre karşılaştırıldığında mart ayında bütçe açığının küçük bir oranda arttığını görüyoruz. Geçen yılın mart ayında 5.9 milyar TL olan Merkezi Yönetim Bütçe açığı bu yılın aynı ayında 6.1 milyar TL'ye yükselmiş. Ancak fiyat etkileri arındırıldığında bu artış yok oluyor. Maliye Bakanı da bütçe verilerini yorumlarken yıllık yüzde 4'lük enflasyonu hatırlatmıştı. Bütçe verilerini enflasyona göre düzeltip fiyat etkileri arındırıldığında mart ayında açığın yüzde 1.1 oranında azaldığını görüyoruz. Diğer yandan ilk çeyrek toplamında geçen yıl 11.3 milyar TL'ye ulaşan bütçe açığı bu yıl 4.1 milyarda kalmış. Yani nominal bazda yüzde 64 oranında azalma söz konusu.
Bütçe rakamlarının detayına baktığımızda, kamu harcamalarındaki artış olduğunu görmek mümkün. Mart ayı verilerinde faiz dışı toplam harcamaların nominal yüzde 19 oranında, reel olarak da yüzde 15 oranında arttığını görüyoruz. İlk çeyrek itibarıyla toplam faiz dışı harcamalardaki artış nominal bazda yüzde 10, reel bazda ise yüzde 6 seviyesinde olmuş. Harcamaların detayında personel giderlerinin (personel için ödenen sosyal güvenlik primleri dahil) ilk çeyrekte reel bazda, yani enflasyon etkileri arındırıldıktan sonra, yüzde 12 oranında arttığını görüyoruz. Benzer şekilde mal ve hizmet harcamaları da reel yüzde 9 oranında artmış.
Özetle, bütçenin sadece faiz dışı harcama tarafına baktığımızda harcama artışını bir miktar görebiliyoruz. İkinci çeyreğe ilişkin harcama verileri de bu anlamda önemli ipuçları sağlayacak. Ancak bütçenin tamamına baktığımızda, faiz dışı harcamalardaki artışların etkisinin hem faiz giderlerindeki düşüşle, hem de gelirlerdeki artışlarla sıfırlandığını görüyoruz.
Faiz giderleri yılın ilk çeyreğinde 14 milyar TL'ye ulaşmış. Geçen yıl bu toplam 15 milyar TL idi. Yani düşük faiz oranları sayesinde, faiz ödemelerinde nominal bazda azalma söz konusu. İlk üç aydaki reel azalma oranı yüzde 11. Faiz giderlerindeki bu düşüş Mart 2011 fiyatlarıyla yaklaşık 2 milyar TL'lik tasarruf sağlıyor. 
Aynı zamanda Merkezi Yönetim Bütçe gelirlerinde yılın ilk çeyreğinde yüzde 21 oranında artış olduğunu görüyoruz. Enflasyon etkisi arındırıldıktan sonra bile yüzde 16 civarında artış söz konusu. Bu da hem ekonomik büyümenin etkisini hem de ithalattan alınan vergiler nedeniyle dış ticaret açığındaki hızlı artışın etkisini gösteriyor. Gelirlerdeki bu artış da, faiz dışı harcamalardaki hızlı artışın bütçe tablosunu bozmasını engelliyor. Bu sayede de geçen yılın ilk çeyreğinde 11.3 milyar TL olan bütçe açığı, harcamalardaki reel artışa rağmen 4.1 milyar TL seviyesine düşmüş durumda.
Son olarak on iki aylık toplam verilere baktığımızda toplam bütçe açığının 32.4 milyar TL olduğunu görüyoruz. Yıl sonu için bu toplam 33.5 milyar TL olarak hedeflenmişti. Dolayısıyla, ilk çeyrek itibarıyla, seçim ortamına rağmen, bütçe hedefinin tutturulabileceğini düşünüyoruz. Aynı zamanda, tahmini verileri kullanarak yaptığımız hesaplamalarda bütçe açığının GSYH'nın yaklaşık yüzde 2.8'i seviyesinde olduğunu görüyoruz. Ertelenen Mali Kural'a göre, uzun dönem bütçe açığı yüzde 3 olarak hedeflendiğinde, bu oranın 2011 sonunda yüzde 4.2 seviyesinde olması gerekiyordu. Şu anda gelinen noktada ertelenen Mali Kural'dan daha sıkı bir bütçe ile karşı karşıya olduğumuzu belirtmemiz gerekiyor.
Yılın ikinci çeyreğindeki gelişmeler ve seçim sonrası tabii ki bu tabloyu değiştirebilir. Bu nedenle bütçe verilerinin izlediği seyri yakından izlemek önemli.