ABD Merkez Bankası FED 28-29 toplantısında geleceğe dönük para politikası kararlarını açıklarken aynı gün de ABD’nin 2014 yılı üçüncü çeyreği reel büyümesi ilk tahminini de biliyordu. Nitekim 2014 üçüncü çeyrek reel büyümesi 30 Ekim yani ertesi gün tarihinde ilan edildi. ABD GSYİH üçüncü çeyrek reel büyümesi yıllık olarak yüzde 3.5 olarak ilan edildi. Beklenti yüzde 3.0 idi. Reel büyüme bir yıl evveline göre de yüzde 2.3 oranında idi. GSYİH fiyat endeksi ise üçüncü çeyrekte yıllık olarak 1.3 oranında artmıştı. Nominal GSYİH ise (reel büyüme artı enflasyon demek) yüzde 4.9 artmıştı.

Diğerlerinde kötümserliğe yol açıyor

Üçüncü çeyrek büyümesine özel tüketim yüzde 1.2, özel yatırım yüzde 0.7, konut inşaatı yüzde 0.1, stoklarda azalma eksi 0.6, Kamu harcamaları yüzde 0.8 ve net ihracat (ihracat eksi ithalat demek ) yüzde 1.3 katkı yapmış bulunuyordu. Bu veriler ABD Merkez Bankası’nın parasal genişlemeyi durdurma kararını destekleyen ancak global çapta gelişen ülkelerde de kötümserliğe yol açan olgular. Çünkü birçok gelişen ülkelerin kendi iç problemleri de var. FED kararının ertesi günü Brezilya “selic faizi” adıyla bilinen temel politika faizini yüzde 11 düzeyinden yüzde 11.25 düzeyine yükseltti. Bu 2014 yılı içinde dördüncü faiz yükselişi idi. Brezilya bir evvelki hafta sonu genel seçim yapmış ve bir evvelki Başkan Bayan Dilma Rousseff yüzde 51.6 oy alarak oldukça zor kazanmıştı. R akibi ise yüzde 49.3 oy almıştı. Brezilya ekonomisinde enflasyon yükselmekte idi ve 10 yıllık kamu borçlanması faizi de yüzde 12.37 düzeyine çıkmıştı. Brezilya parası ise tam bir yıl evvel dolar karşısında 2.18 değerinde iken şimdi 2.44‘e gelerek 29 ekim tarihinde yüzde 12 civarında değer kaybetmiş bulunuyordu. Eylül ayında enflasyon da son üç ayın en yüksek değeri olan yüzde 6.75 değerine çıkmıştı. Merkez Bankası’nın enflasyon hedefi üst limiti aslında yüzde 4.5 idi. Merkez Bankası 2014 reel büyüme tahminini de yıllık yüzde 0.7 değerine düşürdü. Ayrıca ülke düşen emtia fiyatları ve petrol fiyatları nedeniyle de son yedi ayda ilk defa eylül ayında negatif dış ticaret açığı yaşadı.

Emtia ve petrol Rusya'yı zorluyor

Problem yaşayan bir diğer ülke ise Rusya olmuştu. Rusya hem Ukrayna ile ilişkili Batı’nın yasakları, hem sermaye kaçışı hem de petrol fiyatları ve emtia fiyatları düşüşü nedeni ile zorlanmakta. Rusya da ekim ayının son gününde ülke parasının değer kayıpları nedeni ile faizleri yüzde 1.5 artırarak yüzde 9.5 düzeyine çıkardı. Ruble yılbaşından bu yana dolara karşı yüzde 23, son üç haftada ise dolara karşı yüzde 9 değer kaybetmiş bulunuyor. Hatırlanırsa Rusya Merkez Bankası 2008-2009 krizinde vatandaşlar da döviz almaya başlayınca hızlı devalüasyonu ancak 200 milyar dolarlık döviz harcayarak durdurabilmişti (evet 200 milyar dolar!). Rusya’nın gelecek yıl resesyona girmesi bekleniyor. Bu arada Rosneft’in devletten şu andaki sorunları aşmak için 47 milyar dolar yardım istediği haberi de piyasada dolaşıyor. Faiz yükselişinden bir gün evvel ise Ruble bir günde sürpriz bir yüzde 5.5 değer kazanma yaşamış ama sonra gene trend düşüşe dönmüştü. Rusya’da enflasyon yüzde 8 değerinin üstüne çıkıyor. Ekonominin reel büyümesi ise sıfıra doğru yolda!
Yarın İsveç ve Japonya’nın bu hafta sonundaki ilginç para politikası adımlarını aktaracağız. Önümüzdeki hafta ise Avrupa Merkez Bankası’nın sahneye çıkma zamanı!