Önce biraz geçmişe bakalım. ABD Merkez Bankası FED’in bundan önceki Başkanı B.Bernanke Mayıs 2013 sonunda parasal genişlemeyi azaltmaya başlayacaklarını açıkladığında biz derhal paniğe kapılmıştık. Bu arada TL de derhal değer kaybetmeye başlamış ve faizler de yükselmişti. Bu büyük çapta bizim kendimizin ürettiğimiz bir panikti ve iç ve dış piyasalar da paniği büyütecek şekilde yorumlarla TL’nin aralık ayına kadar yüzde 10 kadar değer kaybına neden olmuştu. Ancak Aralık 2013 tarihinde iç siyasi gerilim TL’nin değer kaybını yüzde 25-30 civarına kadar çıkarınca da, Merkez Bankamız da faizleri yukarı iterek, kuru kontrole çalışmıştı. Burada önemli olan paniği “kendimizin azdırdığıdır”. O günlerde bu sütunda, daha Mayıs 2013 sonunda ,”Yapmayın, etmeyin, FED ancak çok zaman sonra para artışını durdurur demiştik ama kimseye o günlerde dinletememiştik. Mayıs 2013 tarihinden bugüne 2014 Ekim sonuna kadar 19 ay geçtikten sonra para artırımı durduruldu. 2014 başında işbaşına gelen Yellen yaptığı açıklamalarla hem bizim hem de diğer ülkelerin “gazını almıştı” ama bizde gaz bitmez ki!

Hemen faizleri etkilemez

Ülkemizde kurlar ne zaman patlar? Ya 2001 yılında olduğu gibi Cumhurbaşkanı ile Başbakan birbirlerine anayasa fırlatırlarsa (yani iç siyasi gerilim) ya da 2013 Aralık ayında iç siyasi gerilim olduğunda (Hükümet –Paralel gerilimi) kurlar uçar. Tabii altta ekonomik yapının da dış sermaye girişi ve iç tasarruf azalması ve yüzde 40 kredi artışı gibi nedenlerle bozuk olması önemli sorunlar. Anayasa fırlatılan 2001 yılına bakılırsa döviz kuru çapası uygulaması vardı. Ama iyice paniği azdıran hep kendi davranışımız. Tabii “ Bu ateşe döviz dayanmaz!” yorumları ile de medyamız da paniği arttırıyor! Şimdi de ilginç bir durumdayız! FED 28-29 Ekim’de toplandı ve parasal genişlemeyi çok önceden söylediği gibi durdurdu. 2008 yılından başlayarak gelişmiş ülkelerden gelişen ülkelere doğru azan sermaye akımını körükleyen, gelişen ülkelerde yerel kuru da aşırı değerli hale getiren, kredi balonları ve cari denge açıkları da yaratan, konut sektörünü de azdıran likidite artışı, FED toplantısı ile durduruldu.
Tabii FED tarafından yaratılan, bono satın alınarak FED bilançosundan banka bilançolarına aktarılan likiditenin tamamı bankalar tarafından krediye döndürülmemişti. Bu nedenle “FED enflasyonu artıracak” diye bağıranlar tamamen şişmişti. Şimdi de önce bankalar alıp krediye çevirmedikleri, düşük faizle elde tuttukları likiditeyi geri FED’e aktaracaklar. Ama bu çabucak faizlere etki yaratacak bir likidite azalması yaratmayacak. Bu nokta önemli. Çünkü piyasadan çekilen bir para ilk başta olmayacak, ilk başta atıl bankalarda duran likidite geri çekilecek. Peki ne zaman faizleri yukarı itmeye başlayacak?

Yellen bültende ne diyor?

FED korkulanları yapmayacak. Alın 29 Ekim tarihli FED basın bültenini okuyun.İçinde geçen birkaç cümle var. Ne diyor Yellen ve ekibi?
“Ekonomik faaliyete “ moderate “ diyorlar ki, bizde orta karar denilebilir. Emek piyasası ise “somewhat” iyileşmekte imiş. Bizim dilde bir miktar demek. Konut sektöründe iyileşme “ slow” yani yavaş. Enflasyon ise “below objective” , yani hedeflenenin altında. “Federal funds rate” denen kısa vadeli faizin 0-0.25 arasında kalması şu anda “appropriate”, yani uygun. Bu faiz “considerable time”, yani epey zaman bu düzeyde devam edecek. Ama bazı ekonomik şartlar federal funds rate denen faizin “normal level” yani normalde bulunması gereken yerlerden düşük kalmasını da gerektirebilir deniyor.”
Siz siz olun 2015 yılının ikinci yarısından önce “bela faiz artışı” beklemeyin! Paniğin ecele faydası yok! Önünüzde en az sekiz ay vakit var, deliklerinizi tıkamak için!