Dün Avrupa Merkez Bankası’nın politika tercihlerini ve ABD Merkez Bankası FED‘in yaklaşımının Avrupa M.Bankası ile farkını vurgulayacağımı aktarmıştım.

Fark neydi? ABD ekonomisinin büyümeye çoktan başlamış olmasına rağmen FED 2014 yılında bilançosunu 400 milyar dolar büyüterek 4.4 trilyon dolara çıkartmıştı. Avrupa Merkez Bankası bilançosu ise Avrupa ekonomisinin sürünmesine rağmen, 2012 yılından bugüne yüzde 50 daralmış ve 2014 yılında da yüzde 14 daralarak 2 trilyon euroya inmişti. Draghi şimdi A.M.Bankası’nın bilançosunu 700 milyar ila 1 trilyon euro arasında arttırmak istiyordu. Ama bunu geçtiğimiz günlerde kredi vermeye çalışıp yapma girişiminde dün anlattığım gibi kredi istemeyen bankalar tarafından ortada bırakıldı. Diğer yandan Almanya Avrupa Merkez Bankası’nın çeşitli ülke kamu borç senetlerini almasını da istemiyordu. Özetle Avrupa Merkez bankası bilançosunun büyüklüğünün ve dolayısıyla likidite miktarının bankalar tarafından belirlenmesine ve sınırlanmasına izin vermiş oldu.
Halbuki FED sazı eline almış ve kamu borç senetlerini ve özel ipoteklere dayalı menkul kıymetleri satın almış ve ABD bilançosunun büyümesini erkenden yeterli düzeye çıkarmıştı. Yani kontrol bankalarda değil, FED’in elinde idi.
Avrupa M.Bankası kredi vermekle ve özel menkul kıymetleri almakla likiditeyi artıramazsa, Almanya ne derse desin, kamu borç senetlerini almak zorunda kalacak demek yanlış olmaz.

Janet Yellen çok tedbirli

Gelelim Yellen’e. Yellen aslında 2015 yılında, 2008 yılından bu yana sıfır düzeylerinde dolaşan faizleri (kontrol altında) artıracağını belirtti. Ancak bu artışın İngilizcesi ile “considerable time” yani epey zaman sonra başlayabileceğini ve bunun da ne kadar zaman olduğunun bilinmediğini, verilere bağlı olacağını belirtti. Avrupa, Japonya ve gelişen ülkelerdeki büyüme yavaşlaması ABD’nin altıncı yıl peş peşe tahminlerin altında büyümesini getirebilir. Aslında ABD işgücü piyasası da yere sanıldığı kadar sağlam basmıyor. Bu nedenle Yellen çok tedbirli.
Fed ancak 2017 yılında kısa vadeli faizleri yüzde 3-4 arasına çıkartabilir, eğer büyüme ve işsizlik verileri sorunsuz giderse. Elindeki menkul kıymetlerin çoğunu ise geri satmamış, elinde en az 10 yıllık bir süre için tutmuş olacak , yani FED bilançosu normale 2020’ye doğru tam dönmüş olur. Bu arada bono piyasası ile Merkez Bankası arasında bir tahmin savaşı da gerçekleşmekte. FOMC yani para politikası komitesi üyeleri Fed Funds rate denen kısa vadeli faizin 2015 yılı sonunda 1.375 düzeyine çıkması gerçekleşebilir diyor. Faiz yükselmesine hassas bono piyasası yorumcuları ise Fed Funds rate faizinin 2015 sonunda 0.76 olarak gerçekleşip, 2016 sonunda da 1.82 civarında olmasını bekliyorlar.
2013 yılında gereksiz aşırı panik yapmıştık. Ülkemizde kuru en çok aralık ayındaki siyasi gerilim etkilemişti. İki seçim bitti. Ortalık daha sakin. Piyasa ajanlarının da bir yıl düşünme zamanı vardı. FED de sürpriz yapmam diyor. Bu nedenle FED’den dolayı 2013 yılının ikinci yarısında yaşadığımız panikleri bir kere daha yaşamamız gerekmiyor. Yellen de sakin. Tabii ülkemizden fon çıkışı olacaktır, ama oldukça minimal olacaktır! Panik gerekmiyor!