Geçen hafta cuma günü Sakıp Sabancı Anadolu Lisesi’nde öğrencilerle buluştum. İki ayrı oturumda lise son (12. sınıf) ve 9., 10., 11. sınıf öğrencilerine Türkiye’nin Yükseköğretim’e Geçiş Sistemi ve Üniversite Adaylarının Tercih Eğilimleri konularında detaylı bilgiler aktardım. Çok ilgili ve bilinçli bir öğrenci kitlesiyle karşılaştım. Karşılıklı soru yanıt bölümü çok verimli geçti. Böyle pırıl pırıl gençler ile karşılaşmak ülkenin geleceğine olan inancımı pekiştiriyor.
Öğrencilerden gelen gerçekçi ve akıllı sorulardan biri de hangi bölümün/üniversitenin daha iyi olduğu idi. Mimarlık bölümleri arasında şu üniversite mi daha iyi bu üniversite mi daha iyi? Elma üniversitesinden mi mezun olmak makbuldür yoksa armut üniversitesinden mi? Elbette bu konuda verilebilecek tek ve doğru yanıt yok.
Teorik olarak düşündüğümüzde, kurulması ve eğitim öğretim yapmasına YÖK tarafından izin verilen, öğrenci almak üzere kontenjan tahsis edilen üniversitelerin/bölümlerin daha baştan “iyi” ve “kaliteli” olduğunu kabul etmemiz gerekir. O bölümlerden mezun olanların gerekli mesleki/bilimsel yetkinliğe ulaşacaklarını varsayılabilir. Bu durumda sorulabilecek anlamlı sorular, hangi üniversitenin/bölümün diğerine hangi alanda ne derece üstünlük sağladığı ve akademik ve idari süreçlerde kurumsallaşmada gelinen noktadır.
Üniversitelerin birbirleriyle kıyaslanması konusunda (ranking) çalışan uluslararası kurumlar bulunuyor. Bir başka yazımda bu konuya ve kurumlara değineceğim.
Üniversitelerin/bölümlerin akademik ve idari süreçlerde ne oranda kurumsallaştığı konusunda ise akreditasyon süreci işliyor. Üniversitelerin bölümleri/programları akreditasyon konusunda çalışan kuruluşlar tarafından referans kabul edilen ölçütler çerçevesinde değerlendiriliyor. Değerlendirme ekipleri üniversiteyi/bölümü yerinde ziyaret ediyor, A’dan Z’ye detaylı bir incelemeden geçiriyor. Değerlendirmenin ardından belirli bir seviyenin üzerindeki bölümler akredite ediliyor. Değerlendirme ziyareti sırasında tespit edilen uygunsuzluklar, eksikler, kaygılar ayrıca belirtiliyor ve bunların giderilmesi ve iyileştirilmesi yönünde üniversitelerden aksiyon isteniyor.
Uzun yıllar mühendislik ve teknoloji alanında üniversitelerimiz Amerika Birleşik Devletleri’nden ABET tarafından akredite edilme yarışındaydılar. Bu yarış hâlâ sürüyor. Yurtdışındaki akreditasyon kurumlarının yanında son yıllarda faaliyete başlayan ulusal akreditasyon kurumlarımız da var.

1. FEDEK: Fen, Edebiyat, Fen-Edebiyat, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakülteleri Öğretim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (www.fedek.org.tr)
2. MÜDEK: Mühendislik Eğitim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği. (www.mudek.org.tr)
3. MİAK: Mimarlık Akreditasyon Kurulu (www.miak.org)

Bu kuruluşların web sitelerinde yönetmelikleri, işleyiş usulleri, karar ve işleyiş organları, akreditasyon değerlendirmelerinde dikkate aldıkları ölçütler detaylarıyla yer alıyor.
Programları MÜDEK tarafından akredite edilmiş üniversiteler Anadolu, Ankara, Atatürk, Atılım, Başkent, Bülent Ecevit, Celal Bayar, Çankaya, Dokuz Eylül, Ege, Erciyes, Eskişehir Osman Gazi, Fırat, Gazi, Gaziantep, Karadeniz Teknik, Koç, Mersin, Pamukkale, Sakarya, Selçuk, Süleyman Demirel, Uludağ, Uluslararası Kıbrıs ve Yıldız Teknik üniversiteleri.
FEDEK tarafından programları akredite edilen üniversiteler Anadolu, İstanbul Kültür, Karadeniz Teknik ve Yeditepe üniversiteleri.
Programları MİAK tarafından akredite edilen üniversiteler ise Anadolu, Doğu Akdeniz, İstanbul Kültür ve Uludağ üniversiteleri.
Temmuzda üniversite tercihi yapacakların bu kuruluşların web sitelerini şimdiden takip etmeye başlamalarını öneririm.