1997 senesinin son aylarında İstanbul Sanayi Odası’ndaki görevimden ayrılmış, şu anda görev yapmakta olduğum üniversitede çalışmaya başlamıştım. İstanbul Sanayi Odası’ndaki sorumluluğum hem odanın kendi bünyesine hem de oda üyesi sanayi kuruluşlarına yönelik toplam kalite yönetimi çalışmalarını koordine etmekti. Kalite, süreç, denetim, sürekli iyileşme ve benzeri kavramlarla ilk kez o zaman tanıştım. Sonra bu konuda pek çok eğitime katıldım, kendimi geliştirdim. 1997-2010 arasında pek çok kuruluşun kalite yönetim sistemlerini denetledim. Farklı üniversitelerde lisans/yüksek lisans seviyesinde kalite denetimi üzerine dersler verdim. Tüm bu çalışmalarda Peter Crack’in öğrettikleri elimdeki pusulaydı.
1990’ların ikinci yarısında Türkiye’de uluslararası geçerliliği olan kalite denetimi eğitimleri Türkçe olarak verilemiyordu. Eğitimler yurtdışından gelen eğitimciler tarafından İngilizce olarak yapılıyor, sonrasında yetkinlik sınavları yine İngilizce gerçekleştiriliyordu. Ben de 1997’de 5 günlük bir kalite denetçiliği eğitimine katıldım. Eğitmen, uluslararası platformda çok deneyimli denetçi ve eğitmen olan Peter Crack idi. Beş günlük zorlu eğitimden aklımda kalan üç pusula kural şu oldu:

1. Denetlerken polis gibi değil, doktor gibi olun.
2. Denetlediğiniz konunun ana fikrini gözden kaçırmayın, gereksiz detaylara takılmayın.
3. Denetlediğiniz kuruma sürekli iyileşme yolunda katma değer katın.

Ülkemizde yükseköğretim kurumlarının denetlenmesi konusunda görevlendirilmiş bir kurum var: Yükseköğretim Denetleme Kurulu. Anayasanın ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca, vakıf üniversiteleri YÖK Denetleme Kurulu tarafından her sene ekim-kasım aylarında denetimden geçiyorlar. Denetimlerin süresi üniversitenin yaşına ve büyüklüğüne göre değişiyor. Denetim ziyareti öncesinde üniversiteler, organizasyon yapıları, taahhütleri, akademik ve idari kadroları, öğrencileri, akademik ve bilimsel faaliyetleri ve benzeri pek çok konuda detaylı bir öz değerlendirme dosyası hazırlayarak YÖK’e gönderiyorlar. Denetim ziyareti, öz değerlendirme dosyasında beyan edilenlerin hayata geçirilip geçirilmediğinin yerinde tespiti odağında yapılıyor. Öz değerlendirme dosyasını hakkıyla hazırlamanın, bir üniversite için, süreçlerine hâkim olmak, performansını değerlendirmek, kurumsal hedeflerinin ne oranda gerçekleştiğini ölçümlemek, darboğazları keşfetmek, başarıları fark etmek açısından harika bir olanak sunduğunun altını çizmek isterim.

YÖK’ÜN YAKLAŞIMI DEĞİŞİYOR

İki yıl öncesine kadar YÖK denetimleri pek çok üniversite için anlamlandırılamayan bir kâbusa benziyordu. Yükseköğretim sistemimizi adım adım daha iyiye götürmek amacıyla kurgulanan denetim mekanizması, format detaylarına odaklanılan ve sürekli iyileşme yönünde fayda sağlanamayan bir hâl alabiliyordu.
İki yıldır YÖK’ün denetimler konusundaki yaklaşımının değiştiğini görüyoruz. YÖK, üniversite denetimlerimi artık sürekli iyileşmenin temel araçlarından biri olarak kabul ediyor. Yerine getirilmesi gereken temel işlevlerin eksiksiz yapılması ve mevzuat kurallarına uyum konusunda taviz vermeden, formattan çok işin özüne odaklanıyor. Üniversitenin, “üniversite gibi üniversite” olmasını sağlamak için denetim planlarını şekillendiriyor.
Geçtiğimiz aylarda vakıf üniversitelerinin genel sekreterlerine yönelik YÖK’te yapılan toplantıda YÖK Denetleme Kurulu Başkanı’nın yaptığı konuşma bu yaklaşım değişikliğinin izlerini taşıyordu. Uygulamada da böyle olduğunu görüyoruz. Sürdürülmesi halinde bu değişikliğin yükseköğretim sistemimize büyük katkı sağlayacağına inanıyorum. Bekleyip göreceğiz.
Böyle sürmesi halinde YÖK denetimlerinin hem üniversitelerimize hem de yükseköğretim sistemine büyük katkı getireceğini düşünüyorum.