Bazı kitaplar var ki insanı çok, daha çok okumaya teşvik ediyor.

Sayfalarında başka yazarlara referans veren, konular arasında akrabalık kuran, kapı üstüne kapılar açan kitaplar bunlar.

'Bunu da, şunu da okumalıyım' derken, boğazda, vapurdan atılan simide koşan martıları misali havada uçuşuyor okunası kitaplar.

Bazen rastgele bir kitap alıp çantama atıyorum, cep telefonlu kalabalığa inat, toplu ulaşımda geçen zamanı okuyarak değerlendirmeye çalışıyorum.

Selim İleri'nin 'Yaşadığım İstanbul'u (Everest Yayınları, 2012) birkaç gündür benimle seyahat ediyor.

'Sevgili Bedir Acar'a' diye sadelikle imzalamış.

Hatıralar ve sisler arasında kalmış, mimarisiyle, sosyal alışkanlıklarıyla, hatıralarıyla değişen İstanbul kitabın başkahramanı...

Onlarca yazarın, edebiyatçının yazdıklarıyla karşılaşmak, her dönemin kendi şartları içinde bir şehir görmek, birkaç İstanbul'u bir arada yaşamak gibi hayali bir his uyandırıyor insanda.

'Beş Şehir'de Ahmet Hamdi Tanpınar, İstanbul'a su sesleriyle başlar mesela...

Arabistan'da tanıdıkları yaşlı bir kadın ikide bir de İstanbul sularını sayıklamaktadır: Çırçır, Karakulak, Şifa suyu, Hünkar suyu, Taşdelen, Sırmakeş...

O sular şimdi pet şişelerde...

Yaşadığım İstanbul'u okurken, işte, Tanpınar'a da rastlıyorsunuz, Reşat Ekrem Koçu'ya Nihat Sami Banarlı'ya, Nezihe Meriç'e, Behçet Necatigil'e, Safiye Erol'a ve onun Kadıköyü'nün Romanı'nı da...

Attila İlhan, Boğaziçi'ni çok severmiş.

Hiç değilse bir yaz, Boğaziçi'de deniz kıyısında bir evde oturmak, pek de söze dökmek istemediği bir özlemiymiş.

Kimlerin bol paralar saçarak oturduğu Boğaziçi'nde, Attila İlhan, son yaz, Kanlıca'nın yalı apartmanlarının daracık katında oturdu ve orada öldü.

Nüfusu henüz bir milyon iken, 1951'de yazmış Nurullah Ataç; İstanbul'un koca bir şehir oluşu sinirlerini oynatmış 'Ankaralı' yazarın.

Caddeler, meydanlar, her taraf insan dolu. O bir milyon kişi çiğnemekle çiğnenmek arasında gidip geliyor, sürüklenip duruyormuş.

Mesafeler insanları birbirinden ayırıyormuş, 'öbek öbek gurbetler'.

Ah bir de şimdi gör!

Anılardan, şiirlerden, roman sayfalarından taşan İstanbul'da gezinmek, bir zamanlar İstanbulluların heyecanlarını, kalp ağrılarını okumak apayrı bir macera...

Seyyahlar mesela... İstanbul'u önemsemişler, şehrin günün birinde büyük değişimlerle görünümünü yitireceğinden ürkmüşler.

Ah bir de şimdi görseler!..

Adnan Menderes zamanındaki imar hareketleri sırasında da (mimari bakımdan) epeyce hafıza kaybına uğradı İstanbul.

O zaman da çığlık noktasına varan itirazlar olmuş; Turgut Cansever, Reşat Ekrem Koçu, Peyami Safa'nın söyledikleri önemsenmemiş: Sur içine dokunulmasın, şehir, dışa doğru büyüsün!..

Bugün ise artık bunu söyleyecek takati bile kalmamış koca şehrin.

'Benim yitirdiğim İstanbul, hepi topu otuz, bilemediniz otuz beş yıl öncesinin İstanbul'u' diyor Selim İleri...

Otuz beş yıl öncesini bile sadece 'hatırlamak', otuz beş yıl öncesinden bugüne bir şeyleri koruyamamış olmak, neyin göstergesi, herhalde tartışmaya değer...

İşte, çantamdaki İstanbul kitabı, (kitap olmaktan çıkıp) sırtımda, sırtımızda taşımakta olduğumuz, ancak, kıymetini bilemediğimiz bir yük gibi, benimle birlikte oradan oraya hareket ediyor.

Tuhaf birine bakar gibi, yabancı gözlerle bakakalıyorum etrafa...