50. sanat yılını idrak eden ebruzen ve hattat Fuat Başar'la otuz küsur yıl önce ilk kez buluştuğumuz günü düşündüğümde, zihnimde beliriveren ilk şey bana ısmarladığı çayın buğusu oluyor. Demek ki soğuk bir gündü. Çay içimi ısıtmıştı. İnsan zihni tuhaf; bazı görüntüler hiç silinmiyor. O çayın buğusu, Fuat Başar'ın yüzündeki sükûnet, kalender duruşu... Geçen onca yıla rağmen hâlâ capcanlı.

Röportaj yapıyordum. Ebru konuşuyorduk, sanat konuşuyorduk ama o da bana hayatın içinden sorular soruyordu. Nasıldım, işimden memnun muydum, sanata ilgim nereden geliyordu? Şaşırdığımı hatırlıyorum: O mu benimle röportaj yapıyordu, ben mi onunla? Kısa sürede anladım ki Fuat Hoca için sanat, insandan ayrı bir yerde durmuyordu. İnsanı seviyordu; sohbeti, hâl hatır sormayı, karşısındakini gerçekten duymayı seviyordu.

Geçen, Anadolu Ajansı'na verdiği bir röportajı okurken, o gün sezdiğim hâlin hiç değişmediğini fark ettim. "El ele, omuz omuza, gönül gönüle verirsek Allah'ın izniyle yapamayacağımız bir şey yok," diyordu. "Çok uzun yıllar insanımızın birlik olması için çırpındım durdum." Bu cümleleri okurken şaşırmadım. Çünkü benzerlerini otuz yıl önce de duymuştum ondan.

"Bunda ne var?" diye sorulabilir. Şu var: Bazı tanıdıklarım / meslektaşlarım otuz yılda o kadar değişti ki, artık eski hâllerinden eser yok. Adeta metamorfoza uğrayan bu tiplere baktıkça, istikametin ne büyük erdem olduğunu daha iyi anlıyorum. Aynı yerde durabilmenin, hayırda sebat edebilmenin, insan kalabilmenin değeri zaman geçtikçe daha da belirginleşiyor. Fuat Başar, bu anlamda istikametin yaşayan örneklerinden biri.

Fuat Hoca'nın hatırlattığı bir Azerbaycan atasözü var: "Elin gölgesinde yatanın kendi gölgesi kaybolur." Dünya biraz da bu yüzden çirkinleşiyor; kendi gölgesini kaybetme pahasına başkasının gölgesine sığınanlar yüzünden. Fuat Hoca ise kendi gölgesini büyütmeden, başkalarına gölgelik olmayı başarmış bir usta.

Bugün 73 yaşında. Yarım asırdır ebru teknesinin başında. Fırçası ve kamış kalemiyle nice güzellikler armağan etti dünyamıza. Üstelik bunu yalnızca eser üreterek değil, talebe yetiştirerek yaptı; ABD'den Japonya'ya, Almanya'dan Malezya'ya uzanan geniş bir coğrafyada ebru sanatının tanınmasına katkıda bulunarak... Eserleri dünyanın pek çok müzesinde ve koleksiyonunda yer alıyor. Bir başka büyük eseri, 'gönül eğitiminden' geçirdiği talebeleri...

Hat yazmanın neredeyse yasaklı olduğu, ebrunun ise pek az bilindiği yıllarda bu yola girdi. Mustafa Düzgünman ve Hamit Aytaç gibi büyük hocalarından aldığı feyz ile "Bu işe sahip çıkın, direnin, gelecek nesillere aktaralım," diyordu.

2019 yılında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'ne, 2009'da UNESCO kapsamında "Yaşayan İnsan Hazinesi" unvanına layık görülmesi, bu uzun yolculuğun resmî duraklarıdır. Ama onu asıl anlatan, bu ödüllerden sonra bile aynı tevazu ile "Aslında neredeyse hiçbir şey yapamamışız," diyebilmesidir.

"Artık dinleneyim" demek yok onun dünyasında. Hep çalışmaktan söz eder. "Sanatın insanı adam etme gücü var. Bizi kurtaracak olan Yunus Emre'nin saf tasavvufu ve sanatı" der.

Bu cümle, onun hat ve ebruya neden yalnızca estetik bir uğraş olarak bakmadığını da açıklar. Onun için sanat, insanı olgunlaştıran bir yolculuktur; sabırla, sükûnetle, aşkla yürünmesi gereken bir yol.

Başakşehir'de açılan ve 50. sanat yılına ithaf edilen "Fuadnâme Hat ve Ebru Sergisi"nde bir araya gelen eserler, aslında bir ömrün sessiz tanıklığıdır. Orada yalnızca renkler ve yazılar yoktur; bir direniş, bir vefa, bir istikrar ahlakı vardır.

Aşk ile çalışan gerçekten yorulmuyor. Fuat Başar'ın sanat yolculuğu, bunun en sade ve en sahici ispatı olarak karşımızda duruyor.

(Başakşehir Belediyesi Şehir Sanat Galerisi'nde açılan "Fuadnâme Hat ve Ebru Sergisi", Başar'ın talebeleri dâhil olmak üzere sekiz kuşaktan sanatçının eserlerini bir arada görme imkânı sunuyor. Sergi 25 Şubat'a kadar ziyaret edilebilir.)