Biyolojik açıdan belirlenmişliklerimizden dolayı mutsuz olanlarımız az mıdır? İçine doğduğumuz kültürün özürlü dediği bir insansak, sakatsak örneğin, bir ya da birkaç organımız gerektiği gibi çalışmıyorsa ya da o toplumda biyolojik olarak bizden bekleneni yerine getiremiyorsak, beklenenden başka eğilimlerimiz varsa nasıl yaşayabiliriz böyle bir çevre ve ortamda?  Neden beni doğanın bu belirlemişliğiyle kabul etmiyorsun toplum? Sağlıklı, ahlaklı dediğin insanlarına ne zararım olduğunu düşünüyorsun? Ben de yaşayabilirim sende. Bana bu halimle birlikte yaşamayı öğretebilirsin. Öldürmen, aşağılaman, işkence etmen gerekmez. Belki de benimle gelişebilir, yaşam pınarlarının daha gür akmasını sağlayabilirsin. Yine de yaşama zararlı bir mikrop gibi görüyorsan beni, yok edebilirsin ama iyi düşün: Doğanın olanaklarını toplumun belirlenimleri içinde düşünmeden önce, toplumun olanakları içinde de düşün: Farkımla, farklılığımla doğada ve toplumda nasıl kendim olarak var olabilirim?
***
Bu soru nicedir kadınların da sorduğu bir soru. Kadın, içinde yaşadığı toplumun belirlenimleri yüzünden kadın olarak ortaya çıkamadığını, kendini gerçekleştiremediğini düşünüyor. Elbette gerçekleştirememiştir. Kadın bilimciler, kadın düşünürler, kadın sanatçılar, kadın siyasetçiler, kadın yöneticiler, kadın eğiticiler daha fazla olabilirdi. Kadın ezilmez, sömürülmez, dövülmez, erkeklerin çıkarları doğrultusunda kullanılmazdı. Kadın ezilmişse, erkek de ezilmiştir onunla birlikte: Ezen gözlüğüyle dünyaya bakan, tavır alan, yaşayan da eziktir daha baştan. Ezerek güçlü olamazsınız. Ezerek ezilirsiniz. Eninde sonunda bu tavır sizi kendi eziciliğinizde ezilmeye götürür. Ezenin kurtuluşu yoktur. Ezilenin de. Demek ki, farklı bir dünyaya, farklı bir yaşama yönelmeliyiz. Ezmeden, ezilmeden nasıl yaşayabiliriz? Kadın, erkek, yoksul, varsıl, güçlü güçsüz temel sorunumuz budur.
Farklı olanı ezmeye çalışan bir kapitalist dünya, sözde farklılıkları pompalayarak varlığını sürdürmeye çalışıyor. Farklı olacaksınız ama düzenin istediği farklılık olacak bu. Kadın olarak mutlu olacaksınız ama düzenin istediği mutluluk olacak bu.
***
Ezen ezilir ne demek? Erkek kadın ilişkisi açısından bakalım soruna: Ezen erkek ezdiği kadınla yaşayacaktır. Ezilen kadın ezilen bir insandır; ezilen insan ezen insanla birlikte yaşamaya başladığında ortaya iki ezik insan çıkar; ezmek için ezilen insan aradıkça eziklik başlar. Diyebilirsiniz ki kim bunun farkındadır? Ezen kendini hep güçlü, hep özgür, hep özerk hissediyorsa? Ezen bu bilinçsizliği ile gaflet halindedir, hem kendini hem de birlikte yaşadığı insanların yaşam kalitesini düşürmektedir. Yaşamın serpilmesine, gelişmesine, insanların olanaklarının gerçekleşmesine zarar vermektedir. Kadın bu çağda olanaklarının ayırtında mıdır? Olanaklarını keşfinde özerk midir? Yoksa olanaklarını ararken de farkına varmadığı belirlenimlerin etkisinde midir?  Kadın gibi kadın olmada erkek egemen bir dünyanın etkisi nedir? Gerçekten de erkek egemen bir dünyada mıyız? Erkekler sanıldığı kadar özgür mü? Kadınların kadın olamadığı bir dünyada erkekler erkek olabilir mi? Kadının olanaklarını gerçekleştirerek yaşayabildiği bir dünyada erkeğin yaşamı nasıl olacaktır? İnsanın insan olmasında cinsiyetin yeri nedir? Yoksa bu çağda cinsiyetimizi çok abartıyor da insanlığımızı unutuyor muyuz?  Soralım, soruşturalım, kadın erkek ve ara cinsler olarak bir arada insanlığımızı nasıl yaşayacağımızı araştıralım...
Kadının kendi gücünü tanıyabilmesine olanak sağlayacak bir iç bağımsızlığa gereksinimi var. İç dünyasının, düşünce ve hayallerin erkek egemen dünyanın sultasından kurtulabilmesinde salt tepkiyle gerçekleştirilen tavırların çok da geçerli olmayabileceğini söyleyebiliriz.