• $28,9919
  • €31,2252
  • 1866.62
  • 7913.76
30 Ocak 2011 Pazar 12:14 | Son Güncelleme:

500 yıllık keyfin ve muhabbetin ansiklopedisi

500 yıllık keyfin ve muhabbetin ansiklopedisi

Eğlenceli hikayeleriyle, ünlü isimleriyle, meyhaneleriyle rakının 500 yıllık renkli tarihi, 1775 maddelik Rakı Ansiklopedisi'nde anlatılıyor.

Lisedeki edebiyat derslerinde örnek verilirdi; Eskimoların dilinde 'kar'a denk gelen yüzlerce kelime bulunurmuş. Benzer biçimde Arapların da deveyi sayamayacağımız kadar çok kelimeyle anlattıkları söylenirdi. 'Bir nesnenin sosyal yaşamdaki önemini, onun dili genişletmesine bakarak anlayabiliriz' demek istiyordu hocalarımız. Fakat aslında o kadar uzaklara gitmelerine hiç gerek yokmuş; 'çakır keyif'ten 'evliya'ya, 'leyla'dan 'lodos yemiş'e kadar Türkiye'de rakı içenlere onlarca isim verildiğini söylemeleri yeterli olurmuş. Üstelik rakı, tarih boyunca tartışmalara kaynaklık etmesi bakımından kardan da deveden de daha dikkat çekici özelliklere sahip.
Dördüncü Murat'ın içki yasağına direnen Bekri Mustafa'nın, İstanbul'un Yeşilaycı valisi Fahrettin Kerim Gökay'ın, rakı kadehinde balık olmak isteyen Orhan Veli'nin yarattığı renkli bir tarihi var. Farklı efsanelere dayanan bu tarih, yüzyıllar öncesine uzanıyor. Türkiye'de endüstriyel üretimi 1880'de başlamış ve günümüze kadar yaklaşık 200 farklı marka altında sofralara gelmiş. Padişahların da Atatürk'ün de sofrasında kendisine yer bulmuş. Çapı Neyzen Tevfik'ten Orhan Gencebay'a uzanan geniş sosyal yaşamın merkezinde yer almış... Bir kılavuzu, ansiklopediyi hak edecek kadar büyük ve renkli bir dünya... Bugünlerde yayınlanan Rakı Ansiklopedisi de bunun hakkını fazlasıyla veriyor. Overteam Yayınları'nın Yeni Rakı sponsorluğunda çıkardığı ansiklopedide 55 ismin yazdığı 1755 madde ve 1200'ü aşkın görsel bulunuyor. Ansiklopediden birkaç ilgi çekici hikayeyi maddeleriyle aktaralım.


RAKI HİKAYELERİ
- Fahrettin Kerim; 1950'lerde, içkiye ve rakıya karşı amansız bir mücadele başlatan İstanbul'un Yeşilaycı valisi Fahrettin Kerim Gökay zamanında, Yeni Rakı'nın piyasaya çıkardığı 25 cl.'lik şişeye rakıcılar tarafından verilen kinayeli ad. Gökay çok kısa boylu ve tıknaz olduğu için, rakıcılar 25'lik tombul şişeyi ona benzetmişti.

- Fıdda Nine; Hayatını 1900-2010 arasında Antakya'nın Yukarıdöver Köyü'nde geçiren Fıdda Nine, 90 yıl boyunca her gün boğma rakı içermiş. Bu yönüyle basında sağlık mucizesi türünden haberlere konu edilmiş. Birlikte tarla dönüşü evde bir çay bardağı rakı içtiği kocasını 1995'te kaybedince miktarı artırmış. Meze olarak tatlı yiyormuş. Köy ahalisi onun sarhoş olduğunu ya da taşkın hareketlerde bulunduğunu hiç görmemiş. 109 yaşında gözünde katarakt çıktığı için rakıyı bırakmasından bir yıl sonra hayata veda etmiş. 

- Ahmet Rasim; 1865-1932 yılları arasında yaşamış yazar aynı zamanda klasik Türk müziğine besteleri ve güfteleriyle önemli katkı vermiştir. Rakı içme konusunda bir üstattır; 'Rakı kadehe konulur ama kadehle içilmez, yudum yudum içilir' der. Belki de tek kusuru muhabbet meclislerinden eve geç gitmesidir. Geç kaldığı bir gecenin sabahında eşi Heybeliada'daki evinden uğurlarken 'Sakın geç kalma erken gel, artık tahammül edemiyorum, bu gece gün batmadan gel' ricasında bulunur. Ahmet Rasim bu sözlerden güfte çıkarır, dostu Tatyos Efendi besteler; 'Bu akşam gün batarken gel/ Sakın geç kalma erken gel/ Tahammül kalmadı artık/ Sakın geç kalma erken gel.'

- Kabak atışmak; İçki yasağı olan devirlerdeki meyhane baskını. Şahneler (kolluk kuvvetleri) geceleri kaçak çalışan meyhaneleri basarak küpleri devirir, kepçe yerine kullanılan kabakları sarhoşların başlarında paralarmış. Sarhoşlar da mumları, kandilleri söndürüp kaçmanın yollarını ararmış. Külhanbeylerinin yeterince demlendikten sonra 'şahne geliyor' diyerek sofralardaki mumları söndürüp ortalığı birbirine katarak para ödemeden kaçtıkları da görülürmüş.

- Rakı büyüleri; İstanbul'un Müslüman kadınları, akşamcı kocalarını veya erkek çocuklarını rakıdan vazgeçirebilmek için büyü ve efsunlara başvurma yolunu çok kullanırdı. Bu büyülerden en bilineni, içki şişesine bir parça ölü toprağı koymaktı. Bir başka çare de o zamanlar çok tutulan ve kehanetine inanılan Merkez Efendi ve Cafer Baba türbelerine gidip, bu zatların sandukalarının başında bulunan sarıkların tülbentlerinden bir parça kesip almak ve onunla sarhoşa tütsü yapmaktı.
 

Eyüp TATLIPINAR

etatlipinar@gmail.com

Tel Aviv'de Netanyahu protestosu... 'İsrail'i yıkan adam!'
Tel Aviv'de Netanyahu protestosu... 'İsrail'i yıkan adam!'

Tel Aviv'de Netanyahu protestosu... 'İsrail'i yıkan adam!'

Batı'da Gazze sansürü... İsrail'e karşı gelmekten korkuyorlar
Batı'da Gazze sansürü... İsrail'e karşı gelmekten korkuyorlar

Batı'da Gazze sansürü... İsrail'e karşı gelmekten korkuyorlar

İngiliz medyasından şoke eden iddia... ABD uçakları katliama ortak oldu
İngiliz medyasından şoke eden iddia... ABD uçakları katliama ortak oldu

İngiliz medyasından şoke eden iddia... ABD uçakları katliama ortak oldu