• $8,1484
  • €9,6438
  • 498.405
  • 1156.57
Haber hattı
0530 708 54 54
Haber hattı
0530 708 54 54
25 Ocak 2020 Cumartesi 08:00 | Son Güncelleme:

Yetersiz uyku Alzheimera zemin hazırlıyor!

Yetersiz uyku Alzheimera zemin hazırlıyor!

SEVDA SARIKAYA

sevda.sarikaya@stargazete.com

Son yıllarda uykunun insan bedeni için önemi konusundaki bilimsel çalışmalar hayli arttı. Uyku bedenimizin kendini yenilediği, zihnimizin tazelendiği, öğrendiğimiz bilgilerin daha kalıcı hafızaya geçtiği önemli bir zaman dilimi. Gün içi kısa uykuların da hafıza için önemi kanıtlanmış durumda. Uyku ihtiyacı kişiye göre değişmekle birlikte günlük ortalama 7-9 saat arası diyebiliriz. Gençlerde uyku ihtiyacı daha fazlayken, yaşla birlikte uyku ihtiyacı da azalıyor. Atalarımızın ‘uyusun da büyüsün’ sözü, bebeklik döneminde geceleri salınan büyüme için gerekli hormonlar düşünüldüğünde çok doğru bir söz. Uyku problemleri birçok sağlık sorununa yol açabiliyor. Daha önce de yetersiz uykunun Alzheimer hastalığına zemin açabileceği ile ilgili çalışmalar yapıldı. Bu ay Neurology dergisinde yayımlanan bir başka çalışmada bu durumun nedenini ortaya koymaya yönelik ipuçları veriyor. Bu çalışma bir grup sağlıklı, genç erkek katılımcı üzerinde yapılmış. Ortalama yaşı 22 olan 15 erkek katılımcı, çalışmanın ilk bölümünde iki gece sağlıklı bir şekilde uyumuşlar. Daha sonrasında bir gece boyunca uykusuz bırakılmışlar. Çalışmanın her iki bölümünün sonunda kan testi yapılmış. Tau proteini Alzheimer hastalığında beyinde biriken proteinlerden birisi. Katılımcıların uykusuz kaldıkları dönemde kanlarındaki tau seviyesi yüzde 17 artarken, iyi uyudukları dönemde sadece yüzde 2 artış gözlenmiş. Alzheimer hastalığının belirteçlerinden olan amiloid beta proteini seviyesinde ise bir değişiklik tespit edilememiş. Çalışmanın yürütücülerinden Dr. Cedernaes durumu şu şekilde açıklıyor; Beyin hücreleri aktif oldukları dönemde daha fazla tau proteini üretirler. Eğer bir gün içerisinde uyumamız gereken sürenin çoğunu uyanık olarak geçirirsek, beyin artmış olan tau proteini temizleyecek vakti bulamaz. Dr. Cedernaes’in bu açıklamasını daha iyi anlamak için birkaç ekleme yapacağım. Beynimizde fazla olan ve toksik etki yaratacak maddeleri temizlemeye programlanmış özel hücreler var. Daha çok geceleri aktif olan bu hücreler, yetersiz uyku durumunda görevlerini tam olarak yapamıyorlar. Örneğin Alzheimer hastalığına sebep olan önemli proteinlerden beta amiloidin fazlası bu hücreler tarafından temizleniyor. Hatta Alzheimer hastalığının patogenezinde, beyindeki atık maddeleri temizleyen bu hücrelerin fonksiyonlarında bir bozulma olabileceği de düşünülüyor.  Öne sürülen başka bir teori ise tau proteinin hasarlı beyin hücrelerinden salındığı. Örneğin kafa travması olduğunda kandaki tau seviyesinde artış gözlenebiliyor. Uykusuzluğun Alzheimer hastalığına nasıl zemin hazırladığı ile ilgili daha fazla çalışma planlanması gerekiyor. Gençlerde böyle bir etkiye sebep olan uykusuzluğun daha ileri yaşlarda ve uzun süreli olduğunda neler yapabildiğini daha net görebilmek için yeni çalışmalar gerekli. 

SAHİPLERİNİN STRESİ, KÖPEKLERDE ANKSİYETEYE NEDEN OLUYOR!

Haziran 2019’da bu konuda çok ilginç bir çalışma yayımlandı. Linköping Üniversitesi’nde yapılan bu çalışmada 58 ev köpeği (sadece Border collie ve Shetland Sheepdog türleri) ve sahipleri dahil edilmiş. Birkaç ay süren bu çalışmada köpek ve sahiplerinin, bir stres hormonu olan kortizol seviyesine bakıldı. Çalışmanın sonucunda stres hormonu seviyesinin köpeklerde ve sahiplerinde paralel olduğu gözlendi. Stres göstergesi davranışlar da incelendi. Köpeklerin stres seviyesi sahiplerini etkilemezken, sahiplerinin stresi köpeği doğrudan etkiliyordu. Köpekler sahiplerinin stres göstergesi olan tırnak yeme, huzursuzluk, volta atma gibi davranışlarını kopyalayabiliyorlar. İnsanların köpeklerinin stresinden etkilenmemeleri, ev dışında başka bir hayatları olmalarına bağlanıyor. Köpeklerin hayatının en büyük kısmı sahipleri ve onlarla olan iletişimi olduğundan dolayı, sahiplerinin stresini kendi hayatlarına kopyalıyorlar.

<p>Editör:</p><p><span><a href='mailto:ayse.tunali@turkmedya.com.tr'>ayse.tunali@turkmedya.co

26 Ekim 2020 Güncel Haberler

Türkiye'nin yeni nesil yerli silahları

Her gün bir diş sarımsak yutmanın faydaları neler? Hangi hastalıklara iyi gelir

Savaşın seyrini değiştiren SİHA'lar ve özellikleri