• $12,8238
  • €14,4972
  • 735.354
  • 1808.79
31 Temmuz 2021 Cumartesi 07:00 | Son Güncelleme:

Yaratıcılığın temel kuralı: Meraklı ol, hayal et, gülümse!

Yaratıcılığın temel kuralı: Meraklı ol, hayal et, gülümse!
- ALİ DEMİRTAŞ / ali.demirtas@aksam.com.tr

Yaratıcılık 21. yüzyılda öne çıkan ve en çok aranan yetkinlikler arasında ilk sıralarda yer alıyor. Sosyal hayatta ve iş dünyasında yaratıcı olan bireyler bir adım öne çıkıyor. Peki siz ne kadar yaratıcısınız? Herkes yaratıcı olabilir mi? Öğrenme tasarımcısı ve eğitmen Ömür Doğan, Bir Ömür Yaratıcılık kitabında yaratıcı olmanıza engel olan durumları ve çözüm yollarını gösteriyor.

Kendinizi yaratıcı buluyor musunuz?

Her zaman değil. Ama ihtiyaç duyduğumda yaratıcılığımı nasıl ortaya çıkarabileceğimi biliyorum.

Yaratıcılık nedir? Yaratıcı olan kişileri diğerlerinden ayıran özellikler neler?

Yaratıcılık genel olarak, insanın dünyayı kavrayıp zihninde düşüncelerini yeniden ve farklı bir şekilde oluşturması. Yaratıcı kişilerin en önemli özelliği, hayal gücü... Geçmişte yaşananları ve şimdi olanları yeniden düşünme, acaba şöyle olsaydı nasıl olurdu diyebilme ve gelecekte meydana gelmesi beklenen olayları farklı şekillerde düşünebilmektir hayal gücü. Merak hem öğrenmenin hem de yaratıcılığın ve hayal gücünün temel motorudur. Çevremizde olup biten her şeye derin bir merakla bakmak ve merakı derin bir sorgulama ile bütünleştirmek çok önemli. Bunun için çevre farkındalığını artırmalı, dünyayı ilk defa keşfeden bir çocuk gibi etrafımıza hayretle bakabilmeli, araştırmacı olmalıyız. Yaratıcı kişilerin diğer özellikleri ise; özyönetim becerisi, sabır, cesaret, risk almak, eğlence ve mizah... Gülmek yaratıcılık için bir büyü tozu gibi. Mutluluk varsa insanlar daha yaratıcı oluyor.

Her insan doğuştan yaratıcı mıdır?

Yaratıcılık aslında insanların yüzde 98'inde doğuştan var. Yani hepimiz dahi düzeyinde yaratıcı olarak dünyaya geliyoruz. Önemli olan bu yaratıcılığı koruyabilmek. Aslında yaratıcılık ve hayal gücü insan için doğal bir süreç. Öte yandan bir canlının beyni zamanda ne kadar geniş bir aralıkta yolculuk yapıyorsa o kadar gelişkindir. İnsan beyni geçmiş ve gelecek arasında sürekli gider gelir ve çok az zaman "an"dadır. İnsanın geçmişi ve geleceği günde bir iki saat düşünüyorsa sorun değil ancak bunlardan birine park ediyorsa, o zaman sorun olur işte. Yaratıcılık ise geçmişin ve geleceğin bilgilerinin şu ana getirilmesiyle oluşur. Yaratıcılık için anda olmak çok önemli. Son olarak yaratıcılık problem çözmek için var. Yani insan evrimsel olarak problem çözebildiği oranda hayatta kaldı ve problem çözebilmek için iki temel becerisi vardı. Bunlar öğrenmek ve yaratıcılık...

Ama herkes yaratıcı değil. Demek ki bir yerde doğuştan gelen bu özelliğimiz engelleniyor. Kitapta gizli bir elden bahsediyorsunuz. Bu "gizli eller" kime ait?

Aslında adı "gizli el" ama istenirse hemen görülebiliyor. Yani gücü gizli olmasından gelmiyor, "el" olmasından, yaşamımızın her yanına dokunabilmesinden geliyor. Bu gizli el, çocukluktan, hatta bebeklikten itibaren, bireyin sosyalleşmesi sürecinde hissedilmeye başlıyor ve yaratıcılık engellerine dönüşüyor. Var olan toplumsal yapıya uyan, o toplumsal yapı tarafından kabul edilmek için belirli bazı kalıplara giren kişi, zaman geçtikçe, o kalıplardan çıkmak istese de çıkamıyor. Bu hale gelmenin sonucunda ise kendini özgür hissedemediği için rahat davranamayan, yanlış yapmaktan, alay edilmekten korkan, içsel özgürlüğünü kaybetmiş, toplumdan farklı davranmaya korkan bir birey ortaya çıkıyor. Bireyin yaratıcılığını yok etmek konusunda, aile, akrabalar, akranlar, okul, eğitim sistemi, iş hayatının yapısı, kısacası, bütün eller üst üste...

Peki bu gizli ellere karşı yaratıcılığı ortaya çıkarmanın yolları nedir?

Yaratıcılık zaten insanın özünde var. Sadece onu hatırlamamız ve yeniden ortaya çıkarabileceğinize inanmanız gerekiyor. Yaratıcılığınızı engelleyen içsel ve toplumsal nedenleri fark edip ortadan kaldırmalı ve yaratıcılığınızın ortaya çıkması için zemin hazırlamalısınız. Hayal gücünüzü daha fazla kullanmanız, yaratıcılığınızın kendine alan bulmasına yardımcı olacaktır. Daha yaratıcı olmak için hiçbir fikri, en azından başlangıçta öldürmeyin. Fikirler, başka fikirleri doğurur. Yaratıcılığınızı ortaya çıkarmanın en önemli yolu, bir şeyler yapmak ve yarattıklarınızı paylaşmak. Kendinizi ifade etmekten, dışa vurmaktan çekinmeyin. Meraklı olun ve sorular sorun. Bakış açışınızı değiştirin ve "Şöyle olsa ne olur?", " "Başka türlü olabilir mi?" gibi sorular sorun. Kendinize boşluklar oluşturun. Boşluklar, beynimizin dağınık modda çalışarak serbest çağrışımlar yapmasını sağlar. Fikirleri, konunuzla alakasız şeylerle bağlayın. Komik olmaktan ve bir şeyleri komikleştirmekten çekinmeyin. Risk almaktan ve belirsizlikten korkmayın. Yaratıcı olmak elbette bir anda olabilecek bir şey değil. Ama yaratıcı olmaya hemen şimdi başlayabilirsiniz. Yaratıcılığın en önemli kuralı bu, daha yaratıcı olmak için daha fazla üretmeli ve ürettiklerinizi paylaşmalısınız. Benim şirketlerde yaptığım eğitimlerde gördüğüm şey şu: insanlar yaratmaktan değil, yarattıklarını paylaşmaktan çekiniyor. Oysa yaptıkça, yarattıkça gelişiyor ve daha yaratıcı hale geliyoruz.

Yukarıda da bahsettiniz hayal gücü ve merak önemli bir nokta...

En önemli nokta olduğunu söyleyebilirim. Hatta "yaratıcılığın ve öğrenmenin kaynağı hayal gücü ve meraktır" bile diyebiliriz. Örneğin çocuklar doğuştan meraklıdır ve çevrelerindeki her şeye hayretle ve keşfetme isteğiyle bakar. Bu merakı çoğaltarak, merakının peşinden sabırla gitmesini sağlamak çocuğunuzun öğrenme isteğini artıracaktır. Merakı önceleyen temel bir duygumuz daha var. O da hayret etmek, şaşırmak. Biz yetişkinler çevremize hayretle bakmayı unutuyoruz. Bizim de çevremize dair farkındalığımızı daha çok artırmamız gerekiyor.

BIRAKIN ÇOCUKLARIN CANI SIKILSIN

Yaratıcılık doğuştan geliyor ise çocukluk hatta bebeklik çağı çok önemli bir süreç. Ebeveynlere bu anlamda bir tavsiyeniz olur mu?

Çevre, toplum, okul belki de akrabalar farkında olmadan çocuğun yaratıcılığını engelleyebiliyor. Burada anne babaya çok önemli bir rol düşüyor. Öncelikle onu gerçekliğe çağıran ifadelerden kaçınmalısınız. Örneğin, çocuğunuz resim çizerken kırmızı bir inek yaptıysa, "Kırmızı inek olmaz, beyaz yapmalısın" gibi bir ifade kullanmayın ve onu takdir edip neden kırmızı çizdiğini anlamaya çalışın. Can sıkıntısına alan açın. Can sıkıntısı çocuğunuzun hayal gücünü ortaya çıkarmak için kendisine bir şeyler bulmasını sağlar. Yaratıcı düşünmesini sağlayacak sorular sorun. Mesela elinizde bir yelpaze varsa, çocuğunuza bununla başka ne yapabileceğini sorun. Çocuğunuza yasak koymak yerine ona sınırlar ve kurallar koyun. Sınırlar, içinde yaratıcılığımızı geliştireceğimiz ve aşmamız gereken alanları gösterir. "Yapamazsın" demeyin. "Nasıl yapabilirsin?" "Yapabilmen için neye ihtiyacın var?" gibi sorular sorun. Ellerini, özellikle de incelikli işler yapmak için kullanabilecekleri faaliyetler yapmaya teşvik edin. Ellerimizi kullanarak yaptığımız işler yaratıcılığımızı ve beyin gelişimimizi destekliyor. Bu yüzden oyun hamurları, kinetik kumlar, boyama çalışmaları gibi faaliyetler çok değerli. Mutlaka hareket etmesini sağlayın. Egzersiz yapmak çocuğunuzun beyninde yeni bağlantılar kurarak daha fazla yaratıcı olması için ihtiyaç duyduğu oksijeni ona sağlar. Çocuğunuzun çevresindeki nesnelere dair farkındalığını artırmaya çalışın.

YAŞAMA YARATICILIK KATACAK BİR REHBER

Bu kitap ne sunacak insanlara?

Yaratıcılığı ne kadar çoğaltabilirsek, çocuklarımıza o kadar iyi bir dünya teslim edebiliriz. Bunu kendi kızıma ve tüm çocuklara karşı bir sorumluluk olarak görüyorum. Bu kitapla insanlara yaşamlarına daha yaratıcı bakmaları için bir rehber sunmuş oldum. Temel anlamda bizi sıradan kılan bir dünyada yaşadığımızı, bu yüzden sıradanlığın dışına çıkmak gerektiğini ve bunu yaparken de yaşamımıza yaratıcılığı nasıl daha fazla katabileceğimizi anlatıyorum. Hepimiz aslında yaratıcı olarak dünyaya geliyoruz. Çoğumuz için yaratıcılık zamanla köreliyor ya da köreltiliyor. Kitapta günümüzün sıradan dünyasında yaratıcı olmayı sonu ödülle biten bir kahramanın yolculuğuna benzetiyorum. Sıradan dünyanın dışına çıkarak yaratıcılığa çağırıyoruz. Bu süreçte hem içsel hem toplumsal pek çok engelle karşılaşıyoruz. Bu engelleri nasıl ortadan kaldıracağımıza değiniyorum. Yarattıklarıyla bize rehberlik eden yaratıcı insanlardan örnekler sunuyorum. Sonrasında yaratıcı düşünme sürecinin nasıl işlediğini, nörobilimsel gelişmelerin ışığında beynimizde yaratıcılığın nasıl ortaya çıktığını anlatıyorum. Yaratıcı düşünceyi ortaya çıkarabilecekler teknikleri sunuyorum. Bu kitabı okuyan herkes, eğer kitabı sadece okuyup geçmekle kalmaz, kendi yaşamıyla bağlar kurarak, öğrendiklerini yaşamına katarak ilerlerse kesinlikle bir ömür yaratıcı olacak.

  • yaratıcılık
  • merak
  • hayal
  • ömür doğan
  • kitap
'Türkiye'nin enerji cenneti haline gelecek'... Tarihi proje için geri sayım
'Türkiye'nin enerji cenneti haline gelecek'... Tarihi proje için geri sayım

"Türkiye'nin enerji cenneti haline gelecek"... Tarihi proje için geri sayım

Kayseri Havalimanı yeni terminalinin yüzde 37'si tamamlandı
Kayseri Havalimanı yeni terminalinin yüzde 37'si tamamlandı

Kayseri Havalimanı yeni terminalinin yüzde 37'si tamamlandı

Asgari ücrette 2022 maaşına yüksek zam formülü! Masadaki rakam belli oldu
Asgari ücrette 2022 maaşına yüksek zam formülü! Masadaki rakam belli oldu

Asgari ücrette 2022 maaşına yüksek zam formülü! Masadaki rakam belli oldu

<p> </p>

Sergen Yalçın'ın istifasına ret kararı

Uşak'ta dere yatağında patlamamış top mermisi bulundu

Günün en çok paylaşılan fotoğrafları (29 Kasım 2021)

Kuvvetli lodos hayatı olumsuz etkiliyor