• $ 6,857
  • € 7,7072
  • 391.835
  • 116909
Haber Hattı
Haber hattı
0530 708 54 54
Bip""/
Haber hattı
0530 708 54 54
Reklamı Kapat
30 Mayıs 2020 Cumartesi 08:00 | Son Güncelleme:

Koronavirüsün farklı etkilerinde genetiğin rolü var mı?

DR. SEVDA SARIKAYA

sevda.sarikaya@stargazete.com

Bulaşma ve hastalık seyrinde çok farklı etkileri gözlenen COVİD-19’un insan seçtiği aşikâr. Ama bunun net bir nedeni bulunmuş değil. Genetiğin bu seçilimde bir rolü olup olmadığına dair araştırmalar ise devam ediyor. 

Aylardır tüm dünyanın bitmeyen çilesi COVID-19 (SARS-CoV2) enfeksiyonu. Hâlâ bilinmeyeni çok fazla. İleri yaş ve kronik hastalık sahibi olmak, enfeksiyonun ağır geçmesi ve ölümle sonuçlanması açısından risk faktörü. Ama hiçbir kronik hastalığı olmayan gençlerde, gayet sağlıklı yaşam alışkanlıklarına sahip olan bireylerde hatta çocuklarda da kötü seyredebiliyor. Şimdiye kadar çocukları çok düşük bir yüzdeyle etkilediği düşünülürken, enfeksiyonun çocuklarda sekonder etki olarak Kawasaki hastalığı geliştirdiği saptandı. Dünya üzerinde bildirilen bazı aileler var. Aynı aile içinden birkaç kişiyi öldürdüğü biliniyor. New Jersey’de yaşayan İtalyan asıllı Amerikalı bir ailede virüse bağlı peş peşe 4 ölüm gerçekleşti (anne ve 3 çocuğu). Aynı şekilde virüsün erkeklerdeki öldürücülüğü ve şiddeti kadınlara göre daha yüksek. Bu enfeksiyonun insan seçtiği aşikâr. Ama şu anda bunun net nedenini ortaya koyamıyoruz, mantıklı bir açıklama getiremiyoruz. Geçtiğimiz ay Scientific American dergisinde genetiğin bu seçilimde bir rolü olup olmadığı konusuna yer verildi. Ben de bu yazıda sizlere anlatılanları yeni bilgilerle birlikte özetlemeye çalışacağım.

2003 yılında yaşanan SARS-CoV salgınında virüse karşı doğal bağışıklığı artıran TLRs reseptörlerini kodlayan TICAM2 adında bir gen tespit edildi. Bu bilgiyi kullanarak şu anda yaşadığımız SARS-CoV2 salgını ile ilgili ilginç sonuçlara ulaşıldı. Fransa’da yapılan bir araştırmada yoğun bakım gerektiren koronavirüs enfeksiyonlu hastaların yüzde 73’ünün erkek olduğu tespit edildi. Bunda hormonal ve davranışsal etkilerin katkısı olabileceği düşünülürken bir taraftan da başka bir yorum yapıldı. X kromozomunda kodlanan TLR7 geninin, kadınlarda 2 adet X kromozomu olduğundan bağışıklığı artırdığı öne sürüldü.

Yine aynı şekilde kan grupları ile ilgili genetik özelliklerin de hastalığın şiddeti ve ölüm oranında etkisi olduğunu öne süren çalışmalar da var. Wuhan’dan yayımlanan bir çalışmada 2173 hasta tarandı ve A kan grubunun hastalık için risk faktörü olabileceği öne sürüldü. Buna rağmen 0 kan grubunun da koruyucu olabileceği söylendi. Burada yine kan gruplarını belirleyen genlerin rol oynadığına dair fikirler öne sürüldü. Bu bilgiler yine bir önceki SARS salgınında saptanan bilgilere dayandırıldı.

Kan basıncını düzenleyen ACE2 adı verilen reseptörler, virüsün akciğerlere girmesi için giriş kapısı. Bu reseptörlerin genetik varyantını oluşturan ACE1 D geni, ACE2 reseptör sayısının azalmasına neden oluyor. Böylelikle virüsün gireceği kapı sayısı azalıyor. ACE1 D genini taşıyanlar enfeksiyon açısından avantajlı hale geçiyor. Bu konuda ülkeler arası bazı farklar olabileceği düşünüldü. Enfeksiyonun ağır geçtiği Asya ülkelerinde ACE1 D geninin daha az görüldüğü düşünülüyor.

Başka bir çalışmada da ApoE e4e4 genini taşıyan Alzheimer hastalarının enfeksiyonu daha şiddetli geçirdiği gösterildi. Bu geni taşıyan Alzheimer hastalarında enfeksiyonu şiddetli geçirme riskinin iki kat olduğu saptandı. ApoE e4e4 genini taşıyanlarda, Alzheimer hastalığı gelişmemiş olsa bile, taşıdıkları genlerden ötürü enfeksiyonu şiddetli geçirme olasılıklarının artmış olduğu düşünülüyor.

Bilinmeyeni bu kadar fazla olan bir enfeksiyonun tüm dünyayı etkisi altına alması ürkütücü. İçimizi rahatlatan tek şey, aşı çalışmalarının bazılarının pozitif sonuçlanması. Henüz daha yolu olsa da başarılı bir şekilde aşı çalışmalarının tamamlanacağını düşünenlerdenim.

Aslan Park ailesine 2 yavru daha

Aslan Park ailesine 2 yavru daha

Sarımsaklı Plajları'nın güvenliği atlı jandarma tim

Sarımsaklı Plajları'nın güvenliği atlı jandarma timlerine emanet

Bakan Çavuşoğlu Almanya'da: İşte ilk fotoğraflar

Bakan Çavuşoğlu Almanya'da: İşte ilk fotoğraflar

Oxford Üniversitesi'nden heyecanlandıran aşı açıklamas�

Oxford Üniversitesi'nden heyecanlandıran aşı açıklaması