Çocukluk anılarımın büyük bölümüne ev sahipliği yapan Bebek'teki yalının cadde tarafındaki penceresinden süzülürdü içeriye yanık sesi: 'Hadi ya taze balıııık'... Balıkçı Hüseyin'in bugünkü Lucca'nın karşısındaki kuruyemişçinin önündeki kaldırıma yaydığı leğenlerde envai çeşit balık zıplaşırdı, leğendeki suları yanlarından geçenlerin paçalarına sıçratarak.

Lüfer ailesinin çinekop dahil tüm üyelerini, diğer pek çok balık türü gibi, onun leğenlerinden sofraya uzanan yolda tanımıştım... Görünüşlerinden, pişirilişlerine ve lezzetlerine dek... İleriki yıllarımda ise kayıkhanedeki sandalla işin balıkçılık kısmına merak salmıştım.

Evet doğru, cetvelle lüfer soyunu kurtarmayı uman modern Don Kişotlar'ın da vurguladığı gibi semt kaldırımlarındaki balıkçı leğenlerinde eskisi kadar çeşit balık göremiyoruz artık. Boğaz'da balığa çıkanlar da, kovaları lüfer dolu dönmüyorlar denizden.

Ancak tezgahlarda rastladığımız lüferlerin sayısının azalmasına bakıp balıkların soyu tükeniyor demenin, semt kaldırımlarından çekilmelerine bakıp kaldırım balıkçılarının soyu tükeniyor demekten farkı yok. Tıpkı avlanan lüfer sayısının azalmasının lüferin soyunun tükenmekte olduğunu kanıtlamadığı ve daha da önemlisi lüferin soyu tehlikede olsa bile bunun nedeninin çinekop avı olduğunu gösteremeyeceği gibi.
'Lüferin soyunu kurtarmak için çinekop yemeyelim' gibi naif bir çözüm bulanlara, lüferin soyunun tehlikede olduğunu, tehlikedeyse bunun nedeninin çinekop avı olduğunu gösteren bilimsel araştırma sonuçları var mı diye sordum. 'Varsa kampanyanıza ben de tüm desteğimi vereceğim' dedim.

Bilimsel araştırma sonucu göstermek yerine, 'Kampanyamızı herkes destekliyor; lüferin soyunun tehlikede olmasının nedeninin çinekop avı olduğu yönünde ortak kanı var' gibi bir argümanla çıkıverdiler. Bir zamanlar dünyanın düz olduğuna dair de ortak kanı vardı. Ortak kanı ikiye ayrılır: Bilimsel temeli olanlar ve olmayanlar. Birincisine bilinç, ikincisine inanç denir.

'Seninki kaç santim' diye kampanya yapanlar inançlarını savunmaktan öteye gitmiyorlar maalesef. Niyetlerini desteklememe rağmen yöntemlerine karşı çıkmam bu nedenden. Çünkü lüferin soyu tehlikedeyse, lüfer soyuna yapılacak en büyük kötülük bilimi dışlayıp, inançla yetinmek.

Aşırı ya da bilinçsiz balık avı, balık soylarını tehdit eden etkenlerin başında gelmiyor. Akarsuların nehirlere taşıdığı kimyasal atıklar, şehirlerin yarattığı kirlilik, balık çiftlikleri ve sahillerdeki yapılaşma gibi başka ciddi tehditler de var.

Lüferin soyunu korumak isteyenlerin, lüferin soyunu gerçekten neyin tehdit ettiğinin bilimsel olarak araştırılmasını talep etmesi gerekir. Bu yönde bir bilimsel araştırma olmamasına rağmen lüferin soyunun çinekop avı yüzünden tehlikede olduğuna inanıp bu yönde kampanya yapmak, lüferin soyu başka nedenlerle tehlikedeyse bunların saptanamamasına yol açar ki bu da yanlış hedefle uğraşırken, asıl tehdidi saptayamamaya neden olur.

(Bu önemli konuya devam edeceğim)
Yeni Sosyal Medya  www.twitter.com/yurtsan