Tarihin tozlu sayfalarını karıştırdığınızda, en kudretli imparatorlukların kaderinin bazen devasa ordularla değil, sessizce saray mutfağına sızan bir yabancıyla değiştiğini görürsünüz. Bir sultanı veya kralı saf dışı bırakmak için sarayın ya da şatonun kilerine giden tedarik yoluna zehir zerk edebilmek ya da aşçıbaşıyı devşirmek dönemin en etkili operasyon yöntemlerinden biriydi.
O günlerde "tedarik zinciri güvenliği", kralın tabağına gelen yemeğin çeşnicibaşı tarafından kontrol edilmesinden ibaretti. Ancak bugün, küreselleşen dünyada o kiler artık kıtalararası uzanıyor ve "zehir", sadece mideleri değil, devletlerin sinir sistemlerini hedef alıyor.
Neden mi bahsediyorum?
Malumunuz geçtiğimiz günlerde MİT, İsrail istihbarat servisi MOSSAD'ın Türkiye'nin kullandığı tedarik zincirlerinden birine ya da birkaçına sızmak için girişimde bulunan isimlere suçüstü yaptı.
Peki nedir bu tedarik zincirlerine sızma?

Tedarik zinciri istihbaratı

Günümüzde istihbarat faaliyetleri sadece gizli evrak çantalarının çalınması veya sinyal takibi yapılmasıyla sınırlı değil. Artık en büyük savaşlar, bir ürünün ham maddesinden son kullanıcıya ulaşana kadar geçtiği o devasa ve karmaşık yolda, yani tedarik zincirinde yaşanıyor.
Yabancı istihbarat servisleri için rakip bir ülkenin kritik altyapısına, enerji şebekelerine veya savunma sistemlerine sızmanın en kıymetli yolu o sistemlerin parçası olan donanım ve yazılımların üretim sürecine dâhil olmaktan geçiyor.
Kaleyi dışarıdan kuşatmak yerine, kalenin içine giren malzemelerin içine saklanmak, modern bir Truva Atı stratejisidir.
Sanırım hepimiz artık cebimizde bir Truva atı besliyoruz lakin konumuz şimdilik bu değil.

Gıdadan savunma sanayiine tedarik zincirleri

Eskiden sadece gıda ve temel lojistik üzerinden okunan bu risk, bugün küreselleşme ile çok daha hibrit ve kompleks bir yapıya büründü. Enerji nakil hatlarındaki vanalardan ulaştırma ağlarının sinyalizasyonuna, finans sistemlerinin sunucularından yüksek teknoloji savunma ürünlerine kadar her alan bu tehdidin açık hedefi konumunda.
Örneğin; bir ülkenin ana muharebe tankında kullanılan küçük bir sensörün veya bir nükleer santraldeki kontrol yazılımının üretim bandında manipüle edilmesi, kriz anında tüm sistemin felç olması demektir. Küresel ticaretin kılcal damarlarına yayılmış bu yapıda, bir mikroçipin içine yerleştirilen mikroskobik arka kapılar veya güncellemelere gizlenen casus kodlar, günümüzün modern zehirleridir.

İstihbarata Karşı Koyma (İKK) stratejik bir zorunluluktur

Tedarik zincirlerinin bu denli stratejik bir silaha dönüşmesi, İstihbarata Karşı Koyma (İKK) faaliyetlerini de hayati bir noktaya taşıdı. Artık devletler için sadece sınırları korumak yetmiyor; aynı zamanda kendi içine giren her birçok ürünün, her bir satır kodun ve tedarik sağlayan her bir iş ortağının yabancı istihbarat birimleri tarafından angaje edilip edilmediğini denetlemek gerekiyor.
Tedarik zinciri güvenliği, sadece teknik bir kontrol süreci değil, doğrudan bir milli beka meselesidir. Yerli ve milli üretim bu noktada çok daha kıymetli hale geliyor lakin bu denli küreselleşmiş bir dünyada her şeyi üretebilmek hem mümkün değil hem de ekonomik değil.
O zaman ne yapmalı?
İşte bu sualin cevabı İKK'da yatıyor.
Modern dünyada egemenlik, tedarik ettiğiniz ürünlerin ve sistemlerin sadakatinden emin olduğunuz kadardır.