Bugün 23 Nisan 2025

Milletin en dar ve zor zamanlarında verdiği Milli Mücadele'nin millet iradesine yaslanmasını sağlayan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılış yıldönümü.

Kolay değil tam 105 sene geçmiş üzerinden.

Yunan birlikleri Polatlı önlerine kadar geldiğinde dahi vazifesini millet adına ifa etmiş bir Gazi Meclis lakin hangi koşullarda açıldı, milleti temsil edenler kimlerdi ve nasıl çalıştı hala genç evlatlarımıza yeterince anlatamadığımızı, hatta anlatılmaması için zamanında her türden tezviratın çıkartıldığını düşünenlerdenim.

Bu kadar önemli bir konuyu ben de burada gazetede bana ayrılan bu köşede uzun uzun yazacak değilim zaten artık maalesef uzun yazıyı bir kenara koyalım 100 kelimeyi aşan paylaşımlar dahi okunmuyor.

Tarihçi Murat Bardakçı tarafından 2016 yılında ilk kez paylaşılan arşiv belgesine göre Mustafa Kemal Paşa, 21 Nisan 1920'de Anadolu'daki bütün askerî birlikler ile sivil idarecilere yazılı bir tamim gönderiyor. Söz konusu tamimde Meclis'in açılışından önce yapılması gereken dinî merasimlerin ne şekilde icra edileceğini ayrıntıları ile belirtiliyor.

Geliniz şimdi Mustafa Kemal Paşa hangi şartlar altında ve hangi duygular ile Meclis'in açılışını istemiş okuyalım.

1. Allah'ın cömert ihsanı ile nisanın yirmi üçüncü cuma günü, cuma namazından sonra Ankara'da Büyük Millet Meclisi açılacaktır.

2. Vatanın istiklâli, hilâfet ve saltanatın kurtarılması gibi en mühim ve hayatî görevleri ifa edecek olan Büyük Millet Meclisi'nin açılış gününü cumaya tesadüf ettirmekle, o günün mübarek olmasından istifade için açılıştan önce bütün milletvekilleri ile Hacı Bayram Velî Câmi-i Şerîfi'nde cuma namazı kılınarak Kur'an'ın nurlarından ve salâttan feyz alınacaktır.

Namazdan sonra sakal-ı şerif ve sancak-ı şerif taşınarak daireye gidilecektir. İçeriye girilmeden önce bir dua okunacak ve kurbanlar kesilecektir. Tören sırasında camiden Meclis'e kadar Kolordu Kumandanlığı tarafından askerî birliklere özel tertibat aldırılacaktır.

3. O günün kudsiyetini sonsuza kadar ulaştırmak maksadıyla bugünden itibaren vilâyet merkezinde Vali Beyefendi Hazretleri'nin düzenlemesi ile hatim indirtilip, Buhârî-i Şerîf okutulacak, hatmin geri kalan kısmı cuma namazından sonra Meclis'in önünde tamamlanacaktır.

4. Kutsal ve yaralı vatanımızın her köşesinde aynı şekilde bugünden başlayarak Buhârîler okunup hatimler indirilecek, cuma günü ezandan önce minarelerde salâvâtlar getirilecek, hutbede halifemiz padişahımız efendimizin (Sultan Vahideddin'in) ismi zikredilirken padişahın ve teb'anın biran önce kurtulup saadete ermesi duası da ilâveten okunacaktır.

Cuma namazının kılınmasından sonra hatim tamamlanarak hilâfet ve saltanat ile vatanın her tarafının kurtulması maksadıyla yapılan millî çalışmaların önemi ve kutsallığı, milletin her ferdinin vekillerinden meydana gelen Büyük Millet Meclisi'nin yapacağı vatanî vazifeyi ifa mecburiyeti hakkında öğütler verilecektir. Daha sonra Halîfe ve Pâdişâhımızın, din ve devletimizin, vatan ve milletimizin kurtuluşu, selâmeti ve istiklâli için dua edilecektir. Bu dinî ve vatanî merasimin tamamlanıp camilerden çıkılmasından sonra Osmanlı topraklarının her tarafından hükümet makamına gelinerek Meclis'in açılmasından dolayı resmî tebrikler sunulacaktır.

Yine her tarafta cuma namazından önce uygun şekilde Mevlid-i Şerîf okunacaktır.

5. İşbu tebliğin hemen yayınlanıp gönderilmesi için bütün vasıtalara başvurulacak ve hızlı bir şekilde en ücra köylere, en küçük askerî kıt'alara ve memleketin bütün kuruluşlarına ve müesseselerine yollanması sağlanacaktır. Ayrıca büyük levhalar hâlinde her tarafa asılacak ve mümkün olan yerlerde bastırılıp bedava olarak dağıtılacaktır.

6. Cenâb-ı Hak'ka tam bir muvaffakiyet için niyaz edip yalvarıyoruz.

Temsil Heyeti adına Mustafa Kemal