Kabul ediyorum oldukça klişe bir cümleye dönüştü 'muharebe sahası büyük dönüşümler yaşıyor' demek fakat gel gör ki bu gerçeği ne yaparsak yapalım görmezden gelemiyoruz. Suriye iç savaşı, Kafkasya'daki Ermeni işgalinin sonlandırılması, Ukrayna-Rusya savaşı ve İran- ABD savaşı bize muharebe sahasının nasıl değiştiğini görmemiz için sayısız örnekler sundu.

Tüm bu olan bitenin ortaya çıkardığı iki ana husus; dronlar ve insansız sistemler artık savaşın tam merkezine oturdular ve artık tehlike havadan geliyor.

O zaman ne yapılmalı?

Her irtifada gelişmiş hava savunma sistemlerine sahip olunmalı ve stratejik üretim tesisleri ile ülkelerin savunma güçleri olabildiğine gömülü hale getirilmeli. Tüm bu hususları elbette tek bir yazıda bu köşede kaleme almam takdir edersiniz ki mümkün değil. Bu sebepten biz aynı anda farklı merkezlerde dron üretimi konusuna değineceğiz.

81 İDE DRON ÜRETİM TESİSLERİ AÇILIYOR

Geçtiğimiz günlerde Baykar Genel Müdürü Haluk Bayraktar'ın yaptığı bir açıklama, büyük ses getirdi. Bayraktar, 81 ilde kurulacak üretim ve eğitim merkezleriyle, herhangi bir kriz anında milyonlarca dron üretebilecek bir yapıya geçileceğini duyurdu. Bu sadece bir üretim kapasitesi artışı değil, aynı zamanda savunma doktrinimizin halka, şehirlere ve sivil teknoloji ekosistemine indirilmesidir.

Neden milyonlarca dron?

Cevabı çok uzaklarda değil, sınır komşularımızda cereyan eden harplerde saklı.

UKRAYNA CEPHESİ

Ukrayna sahası bin dolarlık FPV dronların, milyon dolarlık ana muharebe tanklarını etkisiz hale getirdiği bir cepheye dönüştü. Uluslararası ölçekte muharebe alanlarından veri toplayan organizasyonlar, sadece 2025 yılında Ukrayna sahasında kaydedilmiş 820 bin dron vuruşu olduğunu raporluyor. Bu 840 bin vuruşun 240 bini personel üzerinde gerçekleşmiş vuruş, 29 bin vuruşun zırhlı araçlar üzerinde, kalan 457 bin vuruşun da lojistik ve stratejik hedefler üzerinde gerçekleşmiş.

Bir diğer önemli veri de Ukrayna cephe hattındaki hedeflerin yüzde 80'i dronlar tarafından imha edilmiş. 2022 yılında yüzde 30 civarında olan isabet hassasiyeti 2025 yılında yüzde 70 seviyelerine çıkmış vaziyette.

Sahadaki tank ve zırhlı araçların yüzde 40'tan fazlası FPV dron saldırılarıyla muharebe sahasının dışına itilmiş vaziyette

Ukrayna'nın 500 dolarlık dronlar ile Rusya'ya ait milyar dolarlık stratejik bombardıman uçaklarını hem de Moğolistan hududunda nasıl vurduğunu hala hatırlıyoruz.

Şunun şurası 10 yıl evvel dronlar ile helikopter düşürülebilir, deniz üzerindeki küçük insansız sistemler üzerinden savaş uçakları düşürülebilir dense, diyenin aklından şüphe ederdik lakin tüm bunları Ukrayna sahasında gördük.

O zaman bu kadar çok dron nerede ve nasıl üretilecek?

DAĞITIK ÜRETİM: HEDEF ALINAMAZ BİR SANAYİ

Haluk Bayraktar'ın işaret ettiği 81 ilde üretim modeli, askeri literatürde 'dağıtık mimari' olarak adlandırılan stratejinin sanayi yansımasıdır. Tek bir dev fabrikayı vurarak bir ülkenin stratejik üretimini durduramazsınız; çünkü üretim artık 81 ile, binlerce atölyeye ve on binlerce yetişmiş gence yayılmıştır.

Bu hamleyle Türkiye merkezi olmayan dron üretimi sayesinde savaş anında üretim hatlarını çalıştırmaya devam edebilecek ve gençlerin bu merkezlerde alacağı eğitim ülke için teknolojik bir beşerî sermaye birikimine dönüşecek.

Ayrıca milyonlar ile ifade edilecek üretim dost ve kardeş coğrafyalara yapılacak ihracat ile büyük bir istihdama da dönüşebilecek.