Dünya tarihi, bazı anlarda akışından çıkar ve keskin bir kırılmayla yeni bir yatağa evrilir. İran savaşı, modern zamanların en büyük kırılma noktası olarak tarihteki yerini alırken, toz bulutu dağıldığında karşımıza çıkacak manzara bambaşka olacak.

ABD'nin on yıllardır sürdürdüğü 'küresel jandarma' rolü sanırım bu savaşın zorlu şartlarından derin yaralar alarak çıkacaktır. Washington'ın konvansiyonel gücü, lojistik kapasitesi ve siyasi iradesi, nükleer bir caydırıcılığa sahip olmayan bir aktör karşısında bile beklemediği bir duvara çarpmıştır.

GÜCÜN SINIRLARI

Bu savaştan alacağımız temel derslerden birisi de nükleer silahların ulusal egemenliğin tek garantörü haline gelmesidir. Nükleer güç sahibi Pekin bu vakitten sonra özellikle Tayvan ve Güney Çin Denizi ekseninde, çok daha gözü kara ve şahin bir siyaset takip edecektir.

İzleyip, göreceğiz.

Çin, artık Washington'ın müdahale tehditlerini bir kağıttan kaplan retoriği olarak görmeye başlayacak, kendi hegemonyasını kurma yolunda askeri ve diplomatik vitesini yükseltecektir.

KÖRFEZ'İN GÜVEN BUNALIMI VE YALNIZLIK HİSSİ

Körfez ülkeleri, on yıllardır altına sığındıkları ABD güvenlik şemsiyesinin aslında ne kadar kırılgan olduğunu bu savaşla birlikte iliklerine kadar hissetmiştir.

Washington'ın bölge politikalarının çoğu zaman Siyonist planların gölgesinde şekillendiği gerçeği tüm Körfez monarşilerinde yüksek sesle konuşulur hale gelmiştir. Bu derin güven bunalımı Körfez sermayesini ve siyasetini stratejik bir otonomi arayışına daha şimdiden itmektedir.

Bundan sonraki süreçte, Körfez ülkelerinin kendi aralarında NATO benzeri, kolektif bir savunma paktı kurma çabalarına şahitlik edeceğiz. Bu noktada Türkiye, sahip olduğu devasa savunma sanayii atılımı ve kazan-kazan odaklı askeri işbirliği modeliyle bölgenin yeni ağırlık merkezi haline gelebilecektir.

İRAN-KÖRFEZ HATTINDA KALICI KIRILMA

Savaşın bir diğer acı meyvesi ise İran ile Körfez komşuları arasındaki ilişkilerin geri dönülemez bir biçimde tahrip olmasıdır. Mezhepsel gerilimlerin üzerine eklenen bu yıkım, İran ile olan ilişkileri uzun bir süre menfi şekilde etkileyecektir.

Tahran ve Riyad ile Doha arasındaki makas daha bugünden jeopolitik bir uçuruma dönüşmüş durumdadır.

FOSİL YAKITLARIN SONU MU?

Ekonomik cephede ise Hürmüz Boğazı'nın kapanması, dünyanın fosil yakıtlara olan bağımlılığının ne kadar büyük bir kırılganlık yarattığını tüm çıplaklığıyla göstermiştir. Enerji arz güvenliğinin dar bir geçidin iki dudağı arasında olması, küresel piyasaları felç etmiştir.

Dünya, bu travmanın ardından fosil yakıtlardan kurtuluş reçetelerini artık gündemine almak zorundadır. Yenilenebilir enerji, nükleer santraller ve hidrojen teknolojileri yeşil bir gelecek idealinden ziyade stratejik bir zorunluluk olarak devletlerin ana gündemi haline gelecektir.

Aynı zamanda, ticaretin sadece Hürmüz veya Süveyş gibi dar geçitlere mahkûm edilmesi gerçeği de sorgulanmaktadır. Zengezur Koridoru'ndan Orta Koridor'a, Kuzey-Güney ulaştırma hatlarından demiryolu ağırlıklı yeni ipek yollarına kadar alternatif rotalar, deniz yollarının risklerini bertaraf etmek üzere daha hızlı inşa edilecektir.

Dünya, tek bir noktadaki tıkanıklığın tüm küresel ticaret çarklarını durduramayacağı, çok katmanlı ve dirençli bir lojistik ağa ve siyasi zihniyete doğru hızla evrilmektedir, evrilecektir.