Türkiye bir seçimi daha geride bırakırken, siyaset süreci yeniden işlemeye başlıyor. Siyasetçiler, partiler, parlamento, kamuoyu, sivil toplum, sivil örgütler açık toplumun bütün unsurları, mücadele ederek, farklı düzeylerde sorunların çözümüne dönük siyasete katılarak, bunu yapmaya çalışırlar.

Mesele siyaset üretecek, siyasete katkı yapacak, ufuk açacak unsurların mevcudiyetidir. “Türk siyaset hayatında bugün en önemli sorun, siyaseti zenginleştirecek, besleyecek entelektüel zeminin daralması sorunudur. Bu işlevi gerçekleştirecek aydınlar, bilim ve kültür adamlarının yanı sıra toplumsal muhalefetin sivil toplumun ‘karşıtlık ekseninde’ düşünce ve yaratıcılıktan uzak bir reddiyeciliğe hatta düşmanlık diline hapsolması; siyaset alanının yüzeyselleşmesine, seviye kaybına yol açmaktadır.” Tam da bu noktada sorulacak soru nerede yeni düşünce, nerede yaratıcılık ve ‘nerede bu entelektüeller’ olabilir.

Toplumun farklılaşmış gruplardan, kurumlardan, sınıf ve topluluklardan, bireylerden meydana gelen bir yapıya sahip olması, farklı çıkarları, anlayışları bünyesinde barındırması; sürekli değişim yaşıyor olması gibi nedenler, çözülen her sorunun yanında her an farklı yeni problemlerin ortaya çıkmasına yol açabilir. Konunun uluslararası boyutunu da düşünürsek, değişimin kaynaklarının ve çapının ne kadar geniş olduğunu daha iyi görebiliriz.

Siyaseti ne değiştirir?

Siyasi aktörler, siyaset sürecine katkı yapmak için yeni siyaset ortaya koyabilecekleri gibi, üretilmiş olan siyaseti uygulamaya sokma fonksiyonuna da sahip olmalıdırlar. Siyaset üretmek sıkça dile getirilen bir meseledir, bu bağlamda aktüel toplumsal talepler, uluslararası sistem içindeki konumu ileriye taşıyacak, zaman içerisinde ulaşması gereken hedefleri ve bütün bunları gerçekleştirmek için sahip olunan imkânları dikkate alacak bir yaklaşım, geliştirmekten bahsedilmelidir.

“Bunu yapabilmek için yaklaşımın dayandığı veya dayanacağı yöntem, bu yöntemin arkasındaki siyaset felsefesidir. Bunlardan mahrum yaklaşımın ortaya koyacağı şey; siyaset değil ancak bürokratik veya teknik öneriler demeti sayılabilir.”

Türkiye uzun zamandır, muhalefeti siyaset üretemeyen, siyasi polemiklere dayanan kısır bir döngü içinde kalan, etkisizleşen bir ‘muhalefet dili sorunu’ yaşamaktadır. Bunun oldukça ciddi bir mesele olduğunu düşünüyorum. Burada muhalefet kavramını muhalefet partileriyle sınırlı tutmadığımı, medya çevresinde yer alan yazar-çizer-yorumcuları, akademiayı, aydınları en geniş anlamıyla toplumsal muhalefeti kapsayacak şekilde kullandığımı belirtmeliyim. Aslında bu konu karşıtlık ekseninde büyüme eğilimindedir. Bu durum siyasal alana yayılarak simetrik olarak siyasal süreçleri ve zemini tehdit etmektedir.

Bayağılaşma tehdidi

Eğer başta muhalefet partileri ve aydınlar, yeni bir muhalefet dili, yeni bir siyaset üretemezlerse, Türkiye siyaseti ciddi tehlikelerle karşılaşabilir. Bu tehlikelerden en önemlisi, siyaset üretemeyen aydın ve siyasi kurumların yerini bayağılaşmış/philistini bir cemaatin ve onun dilinin almasıdır. İkincisi etnik veya dinsel/mezhepsel düşmanlık duygularına dayalı şiddet dilinin, siyasal muhalefeti ikame edecek şekilde yaygınlaşması, marjinal unsurların nefret dilinin yayılmasıdır. Bir diğer tehlike de Meclis’te iktidarın siyasal eleştiri ve murakabeden mahrum kalarak demokrasi kültürünün tek kanatlı veya aksak hale gelmesi ihtimalidir.

Unutmayalım ki demokrasileri tanımlayan şey; var olan iktidar yapıları, işleyen rejimler değil, muhalefet kurumunun aktif olduğu, işlevsel olduğu rejimlerdir. İktidar partisi karşısında sert sözler söylemek, güçlü polemik yapma alışkanlığının muhalefet yapmak için yeterli olmadığını görmek gerekir.

Türkiye’nin önünü açacak olan philistinizmi aşacak yeni, yaratıcı ve değişime karşı duyarlı fikirlerin siyaset sürecine sokulmasıdır.