Batının konuyu anlamaktan uzak olmasının sebepleri vardır. Batılılar Türk toplum yapısını dışardan gözlemleyerek ya da içerde irtibatlı bulundukları akademisyen, yazar, gazeteci, aydın diye tanıdıkları vasıtasıyla yani kendi medyaları üzerinden anlamaya çalışmaktadırlar. Yıllar yılı bu çevre üzerinden Türkiye hakkında öğrendikleri Batı kamuoyunda öylesine bir kanaat oluşmasına yol açmıştır ki bu durum onların bu ülkede yaşananları kavramalarının önündeki çarpıtıcı bir mercek gibi işlev görmektedir.

Yıllarca neredeyse ezberlenen öğretilmiş/öğrenilmiş çarpık toplumsal haritayı şu şekilde özetlemek mümkündür. “Türk toplumu cahil kalabalıklardan oluşmaktadır. Bu kitleler her türlü değişime kapalı bir kadercilik anlayışıyla yaşamaktadır. Abdülhamit Han’dan bu tarafa gericiliğin siyasi dayanağı bu toplumsal yapı ve bunun zihniyetidir. Türkiye bu sebeple Cumhuriyet döneminde de Atatürk’ün çok istemesine rağmen demokrasiye geçememiştir. Atatürk’ten sonra başta İsmet Paşa, Recep Peker olmak üzere dönemin siyasi kadrosu haklı olarak ülkeyi Batılılaştırmak için halkı zorla değiştirmeye çalışan, o çok sözü edilen ‘tepeden inmeci politikaları’ uygulamak zorunda kalmışlardır. “

Batının adamları

Bunlara göre “Türkiye’yi çağdaş Batı dünyasına katacak uygulamalar maalesef çok partili demokratik düzene geçilince kesintiye uğramıştır. Dolayısıyla demokrasi, bu değiştirilmesi gereken tutucu kitlelerin elini güçlendirip oy çokluğuyla çağdaşlaşmanın önünü kesen bir anlayışın yükselmesine sebebiyet vermiştir.” O anti-demokratik zihniyetin ettiği koca koca lafların özeti budur.

Bilinen en ciddi raporların, en bilimsel değerlendirmelerin fikri temeli bu düzeydedir. Biraz sosyal bilim bilenlerin, teoriden haberdar olanların bu durumdan yüzü kızaranların bunlara ilave ettiği ise ‘toplumda ilerlemeye açık bazı dindar muhafazakârların varlığını kabul etmek’ olmuştur. Kimilerinin de ülkenin sanayileşmesiyle ortaya çıkan sınıfsal yapıların ‘tutucu/gerici koalisyonu’ zayıflatarak işçi sınıfı üzerinden Batıya açık bir ilerlemeyi motive edeceğine dair yorumları ya da sivil toplumun güçlenmesiyle tutucu muhafazakâr zümrelerin de çağdaşlaşmaya yani yüzünü batıya döneceğine dair öngörüleri olduğunu hatırlatmak gerekir.

Batının Türkiye’de olup biten karşısındaki şaşkınlığı Türkiye’ye bakışı bütünüyle Batılılaşma ideolojisinin dayandığı paradigma üzerinden üretilmiş olan anlayışa gitmektedir. Batı kamuoyu Türkiye’de yaşanan değişimi Türk modernleşmesini ve geldiği aşamayı üreten, sürükleyen kadroların onların beklediği unsurlardan, ilerici diye tanımladıkları militer kadrolardan, Batıcı aydınlardan ve siyasetçilerden gelmediğini görünce tam anlamıyla bir ‘akıl tutulmasına’ maruz kalmaktadırlar.

Demokrasinin kaynağı nedir?

Yıllar yılı Türkiye’de danıştıkları, irtibat kurdukları çevrelerin tutucu, gerici diye tanımlanan toplumsal grupların aslında bu ülkenin geniş sivil toplumsal kesimlerini oluşturduğunu, bunların homojen değil farklı ve farklılaşmaya açık yapılar olduğunu, toplumsal değişmeyi bizatihi bu grupların talep ettiğini ve gerçekleştirecek potansiyel olduğunu elbette ki öngöremediler. Dünya sistemi kendi çıkarları ve işleyiş mekanizmasına bağlı olarak Türkiye’ye bir periferi ülkesi veya Batı bağımlı bir rol vermiştirler ki bugünkü Türkiye’den rahatsızlıkları da bu ülkenin bu rol tanımını kabul etmeyişiyle ilgilidir.

Fakat Batı kamuoyunun Türkiye’ye bakışındaki esas sorun Türkiye’deki muhafazakârlığın değişimi sadece isteyen değil değişimi gerçekleştiren; toplumdan siyasete ekonomiden güncel hayata ortaya koyduğu değişim dalgasıdır. Bugün Türkiye’nin yaşadığı demokratikleşme sürecinde karşılaştığı en gerici, en vahşi FETÖ’cü askeri darbe girişimi karşısında dahi Türk demokrasisinin yanında yer alma cesaretini gösteremeyen Batılı aydınların, siyasetçilerin adları demokrasiyle anılan kurumların dramı burada gizlidir. Onlar Türk halkının muhafazakâr tutumunun kendilerine öğretilmiş olan kalıpların dışında Türkiye’yi demokratikleştirdiğine inanmakta güçlük çekmektedirler.