Türk siyasi hayatında CHP'nin ayrı bir yeri vardır. Bu sadece onun ilk parti olmasıyla ilgili değildir, tarihsel olarak Türkiye'nin bütün siyasal aşamalarında etkisi veya rolü bulunan bir parti olmasıyla ilgilidir. Meselenin belki de daha önemli olan tarafı CHP'nin devlet içindeki ideolojik yapıyı sürekli üreten ve ayni zamanda devletin organik yapısıyla kurduğu ilişkisidir.

Bizim CHP ile ilgili eleştirilerimiz özellikle devlet ve toplum arasında bu kadar etkili bir konumda bulunan bir partinin, Türkiye'nin toplumsal değişim sürecinin gerisinde kalarak oluşturduğu negatif, tutucu rolün sebep olduğu sorunlarla ilgilidir. Eğer bu parti kendisini yenileyip, değişim karşısındaki rolünü pozitif bir enerjiye, eleştirel olsa da yeni imkânlar sunan politik bir proje inşa etmeye dönüştürebilirse bu durum ülkenin sorun çözme kabiliyetini artıracak bir netice yaratacaktır.

Siyaset anlayışını değiştirmek kolay değil

Söylediklerimize düşünmeden ezberlenmiş kalıplar üzerinden itiraz edecek olanların söyleyecekleri ilk şey "CHP'nin Türkiye'de bütün değişimlerin öncüsü olduğu, hatta devrimlerle toplumu bütünüyle değiştirmeye yönelmiş bir parti olduğudur." Mesele tam da bununla ilgilidir. CHP jakoben siyaset geleneğinin, pozitivist dünya görüşünün siyaset anlayışıyla hazırlanmış bir toplumsal mühendislik projesi olarak uygulamaya sokulan veya gerçekleştirilmek istenen siyasi programı toplumsal değişimle karıştırmaktadır. Pozitivist değişim programları, aslında zorunlu kültür değiştirme girişimleridir ve kaçınılmaz olarak anti-demokrattırlar.
Burada ayrıntılı olarak üzerinde duramayacağımız İmparatorluk dönemi Batılılaşma hareketlerinin devamı olarak ortaya çıkan "CHP Kemalizmi, 1950'lere kadar sadece siyasal çoğulculuğa, demokratikleşme sürecine kapalı bir siyasal sistem kurmakla kalmamış, daha sonra da bu siyasal anlayışla, kapalı toplumun ideolojik düşünce kalıplarını devlet üzerinden çoğaltarak, ülkedeki askeri müdahalelerin, militarist düzenlemelerin de temelini atmıştır."
Tartışmayı şu noktaya taşımak istiyorum. Bütün bu eleştiriler CHP'nin kendisini devlet, toplum ve birey karşısında elbette ki yaşanılan çağın imkânları içinde yeniden tanımlayarak, yenileyerek, politik hayatın başka bir ekseninde zenginlik üretmesine katkı yapabilecek bir çizgiye girmesiyle ilgilidir.

Siyasetin ortaçağlaşması

"CHP artık 19.yüz yılın pozitivist anlayışıyla şekillenmiş siyaset anlayışından kurtulsun, Batılılaşma ideolojisinin gönüllü bir kolonyalizmi içselleştirdiğini görerek, kendi halkına karşı tavır alan bu zorunlu kültür değişimi anlayışını terk etsin; siyasetin öznesi olarak devleti değil, toplumu yani farklılaşmış yapıları, sınıfları, cemaatleri, sivil grupları, kurumları ve en önemlisi bireyi koyan bir siyaset anlayışına yönelsin" derken böyle bir değişimin, ülke siyasetine yapabileceği katkıları, getireceği imkânları düşünmek gerekir. Şimdi sorun şudur: CHP kendi çapında bir değişim yaşamaya başlamıştır. "İlk dikkat çeken husus bu partinin Türkiye'nin modern öncesi toplumsal bölünmeleri olan mezhep ve etnik kimlikleri esas alan bir kadro değişimine yönelmiş olmasıdır. 19. yüzyılın pozitivist anti demokrat zihniyetinin dahi gerisine giden bu modern öncesi kimlik yapıları bireyler için elbette ki önemlidir, fakat bunları 21.yüzyılın siyasetinin parametresi haline taşımak, ancak siyaseti ortaçağlaştırmak olabilir".
Bu tercihlerin siyaset alanında ön plana çıkması, sadece referansları modern öncesine yönelen partilere zarar vermekle kalmaz, ülkenin toplumsal değişim süreçleriyle bu tarihsel bakımdan geri formasyonlar üzerinden açılan kanallardan siyasetin çoğulculaşma ve demokratikleşme dinamiklerini zehirleyici, tahrip edici etkilere sebebiyet verebilir.