ABD ile Türkiye arasındaki en büyük kriz noktalarından birisi Suriye olageldi. Krizin başlarında yapmadıklarıyla, daha sonraları ise yaptıklarıyla ABD ile Türkiye’nin yolu birbirinden ayrışmıştı. ABD’nin PKK’nın Suriye kolu olduğu artık tartışma bile çıkarmayan YPG’ye verdiği destek sahada net bir çıkar çatışması ve güvenlik bunalımı üretmişti. DEAŞ’la ‘askeri’ mücadelede ABD yol kat etti; DEAŞ’tan temizlenen yerlere PKK-YPG yerleşti. Peki bunca gerginlik ve tartışmadan sonra ABD neden Türkiye ile anlaşarak Menbiç’i PKK’dan temizlemeyi tercih etti?

Menbiç mutabakatını mümkün kılan, hem Suriye sahası hem de ötesi kaynaklı üç ana sebep var. Bunlardan birincisi Türkiye’nin önce Fırat Kalkanı ardından Zeytin Dalı Harekatlarıyla ortaya koyduğu siyasi irade ve askeri kapasite. FETÖ’nün sabotaj ve destekçilerine verdiği garantilerle Suriye sahasında aktif olamayan Türkiye, bu iki harekatla Suriye’nin kuzeyinde paradigma değişikliklerine sebep oldu. Önleyici güvenlik doktrinini başarıyla sahada uygulayıp, güvenlik hattını sınır ötesine kurdu. Bunun karşılığında önce DEAŞ’ı en etkin mücadeleyle Halep’in kuzeyinden temizledi. Aynı zamanda PKK’nın tüm sınır hattını ele geçirme planlarını alt üst etti. Ardından Afrin’deki PKK varlığını bitirerek hem Suriye’nin kuzeyindeki planları bozdu hem de ABD tarafından ‘etkin bir taşeron’ olarak addedilen PKK-YPG’nin algısını yeknesak etti. En azından ABD, Türkiye’ye rağmen söz konusu terör örgütü üzerinden plan yapmanın mümkün olmadığını görmüş oldu. Tüm dış askeri ve siyasi baskılara rağmen başarıyla gerçekleştirilen bu iki harekat olmasaydı muhtemelen Menbiç mutabakatını konuşmuyor olurduk.

Suriye krizinin içerisine girdiği yeni aşama Menbiç mutabakatını mümkün kılan bir diğer sebeptir. Bu aşamada bir taraftan DEAŞ’a karşı mücadelenin askeri boyutunun yeterli olmayacağı anlaşılmakta diğer taraftan da aktörlerin ellerinde tuttukları topraklarda istikrarın sağlanması öncelik olarak görülmekte. Aynı zamanda rejimin İran ve Rusya’nın desteğiyle elini güçlendirdiği ve toprak hakimiyetini genişlettiği, bunun karşısında ABD’nin ‘safları sıkılaştırma’ ihtiyacı hissettiği bir aşamadır. ABD PKK-YPG eliyle DEAŞ’tan ele geçirilen topraklarda istikrar sağlayamayacağının farkında. İstikrar safhasında Türkiye gibi ülkelerin önemi de ortada. Zira terör örgütleri yıkmayı bilir, inşa ve istikrar kabiliyetleri yoktur. Türkiye gibi devletler ise inşa eder, istikrar tesis eder. Kaldı ki özellikle Suriye’nin kuzeyinde ABD için Türkiye’nin bir alternatifi yok. Özellikle siyasi müzakere döneminde Türkiye’yle asgari müştereklerde buluşulması ABD için hayati önem arz ediyor.

Ve tabii ki İran. ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Wess Mitchell’in deyimiyle Türkiye İran’a karşı denge oluşturabilecek tek ülke olarak görülüyor. Artması beklenen ABD-İran gerginliğinde özellikle Türkiye’nin Suriye’deki İran nüfuzu gibi kritik bölgesel konulardaki pozisyonunu ABD’den bir kanat oldukça önemsiyor. Durum böyleyken İran’a dair son gelişmeler, Menbiç mutabakatını ABD açısından gerekli kılıyor.