İki haftadır size 4+4+4 sisteminin ayrıntılarını yazıyorum. Bu hafta üçüncü '4' yani lise aşamasına sıra geldi. Hatırlarsanız geçen hafta ikinci 4'ü yazmıştım ve uygulanabilirse harika olacağını ancak uygulamada bazı sıkıntılar olabileceğini yazmıştım. Çünkü kağıt üzerinde çok iyi yasalar çıkarabilirsiniz ancak uygulama başarısı aynı şekilde olmayabilir.
ÜÇÜNCÜ 4: ORTAÖĞRETİM-LİSE
Yeni eğitim yasa tasarısında üçüncü 4 yani lise aşamasında yapılan en temel değişiklik lise eğitiminin zorunlu hale getirilmesi. Yeni sistemde liseler beş çeşide düşürülüyor. Geçen hafta yazdığım gibi bütün klasik liseler Anadolu lisesi yapılarak Anadolu lisesi sayısı 3.400'e, kontenjanı 500 bine yaklaştırılacak. Fen ve sosyal bilimler liseleri birleştirilecek ve 20 bin civarında kontenjanı olacak öğrenciler bu okullara sınavla girebilecek. Öğretmen liselerine dokunulmayacak ve sınavla öğrenci alacak. Bütün meslek liseleri teknik ve meslek lisesi olarak düzenlenecek ve kontenjanları 400 bine taşınacak (İmam hatipler bu grupta olmaya devam edecek), özel liseler devam edecek. Bu okulların 150 bin civarında öğrenci alması hedefleniyor. SBS devam edecek özellikle fen ve öğretmen liselerine girişte etkili olacak. Liselerin müfredatında herhangi bir değişim olmayacak. Liselerde tek yenilik, öğrenciler hangi lisede, hangi meslek alanında okursa okusun istedikleri alandan paket dersi alabilecek. Örneğin, fen liseleri bünyesinde isteyen öğrenci sosyal bilimler paketi, Anadolu liselerinde isteyen öğrenciye fen paketi, meslek liselerinde ise öğrencinin alanı ne olursa olsun fen paketi, sosyal paketi ve matematik paketi alarak üniversiteye hazırlanabilecek. Bu durumda üniversite sınavına giren öğrenci sayısı 5 yıl içinde 2,2 milyonu bulacak.
OLGUNLUK SINAVI GELİYOR
Lise sonrasında üniversite sınavı ile ilgili değişiklik hakkı yine YÖK'e veriliyor. Ancak -geçen yıl ilk AKŞAM gazetesinden okumuştunuz- 'olgunluk sınavı' getiriliyor. Yeni sistemde elektronik sınav, lise bitirme sınavı, açık uçlu sınav uygulaması, eşdeğer sınavlar getiriliyor. Bunlar olur mu? Olur, sakın 'olmaz' demeyin. Nasıl olacağını haftaya yazacağım. Bu konuda bir değişiklik daha yapılıyor, o da OBP. Yeni uygulamada öğrencinin bireysel başarısı kullanılmaya devam edecek. Ancak A-OBP yani okulun kitle başarısı kaldırılmış oluyor. Bu durumda öğrencilerin okulun yüksek başarı ortalamasına bağlı okul seçmesi gerekmeyecek. Bu durumda en fazla öğrenci kaybına fen liseleri ve Anadolu liseleri uğrayacak. Yeni düzende OBP en küçüğü 250, en büyüğü 500 olarak düzenlenecek. Bu puanın yüzde 12'si üniversite sınav puanına eklenecek. Meslek liselerinin ek puanı da yüzde 4 + yüzde 12 olarak devam edecek. Bu durumda; okulun en başarılı öğrencisi = 500 x 12= 60 puan alabilirken okulun en başarısız öğrencisi= 250 x12= 30 puan alabilecek.
Böylece okul başarısı en başarılı öğrencide yüzde 10, en başarısız öğrencide yüzde 6 olacak. Sonuçta okulun sonuncusu, birincisiyle arasındaki farkı 7-8 soru fazla yaparak kapatabilecek. Okul başarısının etkisi neredeyse yarı yarıya düşürülmüş oluyor.
Sonuç olarak eğitim sisteminin kademeli olarak yeniden düzenlenmesi sonucunda kritik olan ve cevabı aranan noktalar bulunmakta. Birincisi ilk 4 ten sonra ikinci 4'e geçiş, ikinci 4'te seçmeli derslerin çeşitliliği ve hangi yolla öğretileceği, ikinci 4'ten sonra liseye geçecek öğrenci sayısının artmasının nasıl düzenleneceği halen kritik görünüyor. Ancak unutulmamalı ki asıl olan içerik kalitesi ve verimlilik. Bizim, eğitimciler olarak tartışmamız gereken çocuklarımıza daha verimli eğitimi nasıl sunabileceğimizdir.
Bunun ilk örneği, Türkiye halen 4+4+4 nedir diye tartışırken Bahçeşehir Uğur Eğitim Kurumları ABD'de daha iyi eğitimi arıyor. Ayrıntılara gelince yazarım ama ABD'nin ilk 'erken çocukluk merkezi'ni kurmak için Enver Yücel görüşmelerini tamamlamış. Kısacası artık içerik ve verimlilik konuşma zamanı. Gerisi boş.