Kesintili 12 yıllık zorunlu eğitim yasasına Meclis'te bir madde eklenmişti. Madde, üniversite giriş sisteminin okul başarısını hesaplayan kısmını yani AOBP'yi kaldırma ve OBP'yi yeniden düzenlemeyle ilgiliydi. Önceleri kimsenin dikkatini çekmedi. Ben anlattım ama nedense inandırıcı gelmedi. Nihayet ÖSYM kılavuzdaki değişikliği yayınlayınca yorumlar başladı.
Kısaca anlatayım eski sistemde öğrencinin sınav puanına okul başarısı ekleniyordu. Bu ekleme sırasında öğrencilerin bireysel başarısı okulun diğer öğrencilere göre değeri OBP ile hesaplanıyor, bu puanın hesaplanmasında da okulun notları şişirmemesi için istatistiksel ayarlamalar yapılıyordu. Örneğin bir okul notları şişirmişse ÖSYM bu okulun notlarını çan eğrisi sistemine göre düşürüyordu. Düşük olan okulu da yükseltiyordu. OBP'nin ardından bir de işin ikinci aşaması vardı. Öğrencilerin ÖSYS puanlarının ortalaması alınarak AOBP yani sınav başarısı katılarak ağırlıklandırılmış puan hesaplanıyordu. Kısacası öğrencinin bireysel başarısı hesaplanıyor sonra da okulun başarısı eklenerek son derece adil bir sistem işletiliyordu. Şöyle söyleyeyim, öğrenci başarılı, okul da başarılı ise öğrenci avantajlı, okul başarılı öğrenci başarısızsa öğrenci avantajlı, öğrenci başarısız, okul başarısız ise zaten yapacak bir şey yok, öğrenci başarılı ve okul başarısız ise öğrenciyi destekleyen bir sistemdi.
Şimdi Sınava 20 gün kala yapılan değişiklik yapıldı. Hem de ne değişiklik. Çok ciddi, fen lisesinde okuyup 'benim okulum başarılı' diyen öğrenciler yandı. En az 10 puan kayıpları olacak. Çünkü AOBP kaldırıldı. Yani artık okulun etkisi yok. SBS ile tercih yaparken 'falanca okul başarılıymış' demek tarihe karıştı. Kısacası ben olsam artık fen lisesine gitmem. Üstelik bireysel başarıyı hesaplayan OBP de değişti. Öğrencinin diploma notu 5 ile çarpılacak çıkan notun %12'si puana eklenecek. Yani şöyle söyleyeyim, fen lisesinde çok başarılı 50 kişilik bir grupta 30'uncu olduğunuz anda yandınız. Eskiden olsaydı, okulun ÖSYS ortalaması yüksek olduğu için sizin puanınız da yükselecekti. Yani ÖSYM sizin çok başarılı bir grupta yarıştığınızı bildiği için size destek verecekti. Oysa şimdi bir meslek lisesinin öğrencisiyle fen lisesi öğrencisinin farkı olmayacak. Şimdi diyeceksiniz ki bunun neresi kötü? Şöyle anlatayım; fen lisesinde okuyan öğrenciler SBS ile yerleşmiş çok başarılı bir grup ve bu grupla yarışmak çok zor. Yani başarılı grupta ister istemez altta kalabilirsiniz. Oysa meslek lisesinde okuyan öğrenciler daha heterojen yapıya sahip. Bu grupla yarışmak daha kolay bu yüzden fen lisesindeki öğrenciyi AOBP ile koruyordu sistem. Kısacası korumak değil de sınav başarısı yüksek olduğu için öğrencinin puanı da yüksek oluyordu.
Şimdi her okulun birincisi 100*5=500 x 0.12 = 60 puan alacak. Sonuncusu ise hangi okulda olursa olsun 50*5=250 x 0.12= 30 puan alacak. Bu durumda okul farkı ortadan kalmış oluyor. Bu formül o kadar istatistikten yoksun ki aynı SBS' de olduğu gibi isteyen okul bu formülle oynar ve isteği öğrenciye istediği puanı verir.
Sonuç olarak bu karar son derece sakıncalı ve yanlıştır. Çünkü SBS ile yarattığınız ve başarılı öğrencileri topladığınız okulları bu yolla değersizleştirmiş oluyorsunuz. Başarılı öğrencilerin başarılı okullara toplanması artık bu sistemle gereksiz hatta sakıncalı hale geliyor. Başarılı grubun ortasındaki öğrenci ile başarısız grubun ortasındaki öğrenciyi aynı seviyede düşünmek yanlıştır. Bu kararla SBS ile yüceltilen yüksek puanlı okullar son sınıfta boşalacak. Öğrenciler kendilerine yüksek not verecek okullarla gidecektir. Üstelik hesaplama formülü herhangi bir istatistik” anlam ifade etmediği için öğretmenlerin ve bazı okulların öğrencilere not satmasının veya notlarla oynamasının da önü açılmış olmaktadır. Bu değişikliğin sınava yirmi gün kala işletilmesi çok yanlış bir uygulamadır. Bu karar kaldırılmalı ve önümüzdeki yıl yeniden tartışılarak uygulanmalıdır.
Aksi halde fen liseleri SBS'de öğrenci bulamaz. LYS'ye girenlerde tarihi bir kazık yemiş olurlar.