Üniversite sınav sonuçları büyük olasılıkla yarın açıklanacak, en azından ben bu yazıyı yazarken ÖSYM Başkanı perşembeden önce olmaz dedi.
Malum bu yıl ilk kez uygulanıyor o yüzden dikkatli davranıyor ÖSYM. Biz de tam tercihler arifesinde üniversiteler konusunu konuşalım istedik. Üniversitelerin en çok tartışıldığı ülkelerden birisi Türkiye'dir. Ama bizim için üniversite çok farklı anlamlara geliyor. Mesela 1980'lerde üniversite "olay ve anarşi çıkan yerler" olarak tanımlanırken, içinde bulunduğumuz yıllarda "meslek edinme yerleri" olarak tanımlıyoruz. Herhalde çocuklarını üniversitede okutmak için en fazla uğraş veren ülkelerin başında geliyoruz.
Üniversite sayımız her geçen gün artıyor. Son on yılda sayıları 50'den 146ya çıktı ki artmaya da devam ediyor. Özellikle son dönemde her ile bir üniversite kurulması fikrinin hayata geçmesiyle yeni üniversiteler açıldı. Bir taraftan da tüm zorluklara rağmen vakıf üniversitelerinin sayısı 45'i geçti. Peki, ne ifade ediyor bu rakamlar, her ile neden bir üniversite, bu konuda üniversiteleri açanlar ne düşünmüştür bilmiyorum. Ama ben bu fikri destekliyorum çünkü açılan her üniversitenin toplumsal kalkınmaya bir katkısı olacağını düşünüyorum. Dünyanın birçok yerinde yapılan araştırmalar kalkınma ile eğitim arasında çok büyük bir korelasyon olduğunu söylüyor. Yani eğitim seviyesi yüksek toplumların kalkınması da yüksek oluyor.
Gelişme ve kalkınma için üniversitelileşme çok önemli ancak; üniversite açalım, öğrenci alalım, bunlar iyi güzel de şu birkaç soruyu da sormadan geçemeyeceğim, Bir... Üniversiteler sabah 8.00'de açılıp akşam 17.00'de kapanan yerler mi?
Zira Anadolu'da hiçbir sosyal etkileşimi olmayan, bir yıl boyunca bir kez bile etkinlik yapmayan üniversiteler var. Sabah 8.00'de işbaşı yapıyorlar akşam 17.00'de ışıkları söndürüp eve gidiyorlar.
Yani yüksek liseler.
İki... Üniversiteler bulundukları yerdeki insanların girmesine izin verilmeyen yerler mi olmalı? Topluma kapalı mı olmalıdır? Anadolu'da birçok ilde hatta başta İstanbul'da halen polis tarafından kapısı kontrol edilen, içeriye girilemeyen üniversiteler var. Peki, ama insanlar içeri giremezse nasıl faydalanacak bu üniversitenin ışığından.
Üç... Üniversiteler öğrencilerin ders gördüğü hocaların dersleri bitince ışıkları söndürülen yerler mi olmalı?
Dört... Üniversiteler bulundukları bölgelerin ekonomisi için proje üretmeyen yerler mi olmalı? YÖK'ün açıklamasrnı istiyorum geçen yıl hangi üniversite bulunduğu ille ilgili kalkınma projesi yapmış.
Görelim bakalım.
Beş... Üniversiteler çeşitli unvanlann alındığı ve ömür boyu kullanıldığı yerler mi olmalı?
Bu sorular artar gider. Ama bir şeyi iyi bilmek gerekiyor ki, gelişmiş ülkelerdeki üniversite kavramı ile bizim bildiğimiz üniversite kavramı aynı değil. Örneğim MİT dünyanın en büyük teknik üniversitesi, üniversite içerisinde kurulan bir teknoloji üssü ve bilgi üssü var. Yıllık cirosu 15 milyar dolar. MIT'de hocaların kartında "doktor" unvanı yazar doçent veya profesör unvanını çok kullanmazlar. Çünkü bu unvanların değişken olduğunu düşünürler. Üniversitenin bilgi üreten ve ürettiği bilgiden para kazanan kurumlar olduğunu söylerler.
Peki bizde de üniversiteler var, bizde de yetişmiş binlerce bilim insanı var. Neden herhangi bir üniversitemizin rektörü çıkıp, "Üniversite olarak bu yıl şu kadar sayıda proje yaptık ve bu projelerden şu kadar ciro yaptık" demiyor. Neden rektörler çok büyük yatırımlarla kurulmuş üniversitesini üreten ve ürettiği o çok değerli bilgiyi satan kurumlar haline getirmiyor.
İşte iki gün sonra ülkemizin geleceği olan çocuklarımıza üniversite tercihi yapacağız. Yine o üretemeyen kurumlara geleceğimizi emanet edeceğiz. Onlar bize bir sürü diplomalı ama öğrenememiş, üretemeyen mezun verecekler. Tabi her üniversitemiz böyle değil son yıllarda bir ayağı sürekli yurtdışında mütevelli heyetleri veya rektörleri olan üniversitelerimiz var. Kapılarını halka açan üniversitelerimiz var, sürekli yaşayan üniversitelerimiz var. Ama bunlar bir elin parmaklarından daha az. Zaten bunların dışında kalan diğer üniversitelerin yeni rektörlerinin anlayışı da değişti. Onlar için önemli olan o koltukta oturmak yoksa kimin umurunda ülkenin geleceği.