THY, sektörde 'mini jumbo' olarak bilinen Boing 777-300ER model uçaktan 15 adet daha sipariş verdi. Bakalım THY bu siparişle kısa, orta ve uzun vadede başarılı olacak mı?

Uzun süredir kamuoyunun merakla sonucunu beklediği THY'nin vereceği dev sipariş, geçtiğimiz günlerde resmiyet kazandı. THY, 15 adet Boeing 777-300ER'lik kesin, 5 adet de opsiyon siparişi verdi. Bu siparişin liste değeri üzerinden toplam bedeli 4 milyar 725 milyon Dolar. Uçakların filoya satın alma veya leasingle mi dahil edileceği henüz netlik kazanmazken nasıl finanse edileceği de açıklanmış değil.
Filosunda toplam 202 adet uçak bulunduran THY, siparişini verdiği bu uzun menzil, geniş gövdeli uçaklarla toplam 27 adet Boeing 777-300ER modeline ulaşmış olacak.
Bu haftaki yazımda konunun ticari boyutlarıyla ilgili düşüncelerimi sizlerle paylaşmak istiyorum. İki hafta önce bu köşeden Boeing777'nin üçüncü jenerasyon geliştirilmiş modeli B777X'den bahsetmiştim. B777-300ER'a göre çok daha verimli olacak bu model, 2014 yılında tasarımı tamamlanacak ve 2019 yılı civarında ticari olarak uçmaya başlayacak. Sektörde şimdiden 'mini jumbo' olarak adlandırılıyor. Zira mevcut B777-300ER'a göre yüzde 10 daha fazla koltuk kapasitesine sahip modelin menzili artarken koltuk başı yakıt tüketim oranının yüzde 21 daha avantajlı olması bekleniyor. THY'nin B777-300ER ile ilgili yaptığı anlaşmanın detaylarını bilmemekle beraber, acaba neden B777X hususu masaya yatırılmadı diye düşünmeden edemiyorum.
THY'nin büyüyen geniş gövdeli uçak filosuyla, Emirates gibi havayollarıyla daha fazla rekabet edecek. Bugünlerde Emirates, British Airways, Cathay Pacific ve United gibi Boeing'in önemli müşterileri, üreticiye sürekli B777X programını daha erkene almaları yönünde baskı yapıyor. Konjonktür böyleyken THY acaba acele mi ediyor? Haliyle maliyet kalemleriniz rakiplerinizin üzerinde olduğu sürece uzun vade rekabette mağlubiyet kaçınılmazdır. Emirates 2017 yılı itibariyle B777-300 ER filosunu kademeli olarak yenilemeye başlayacak. Diğer bir ifadeyle emekli edecek. Alternatif modelse ya B777X ya da A350XWB (diğer adı ile A350-1000) modeli olacak. Airbus'ın bu yeni modeli de B777-300ER'a daha verimli olacak ve ticari olarak uçuşlara 2017 yılında başlaması bekleniyor. Umarım THY yetkilileri verdikleri sipariş esnasında tüm bu verileri göz önünde bulundurmuştur. Aksi halde kısa vadede başarılı orta-uzun vadede başarısız olabilirler.
Hatırlanacağı üzere THY, B777-300ER'ları filosuna katmaya başladığında first class uygulaması yaparak stratejik bir hata yapmıştı. Bir süre sonra business ile ekonomi arasında bir sınıf olan comfort class uygulamasına başlayarak doğru bir adım atmışlardı. Dileriz ki filoya yeni katılacak uçaklarda yine business, comfort ve ekonomiden oluşan üç sınıf uygulaması devam eder. Konfigürasyon seçeneklerine bağlı olarak 14.000 kilometre civarında menzile sahip olacak yeni uçaklarla THY, Kuzey Amerika ve Uzakdoğu da çok daha fazla uçuş noktasına ulaşacaktır.

Delta'dan Britanya atağı
ABD'li Delta havayolları bugünlerde, kurucusu dünyanın marka yaratma dahilerinden Richard Branson olan Virgin Atlantic Havayolları'nın Singapore Havayolları'na ait yüzde 49'luk hissesini satın almak üzere resmi görüşmeler yapıyor. Hatırlanacağı üzere Delta, 2008 yılında ABD'li Northwest ile birleşerek dünyanın en büyük ikinci havayolu grubunu oluşturmuştu. Birleşmeyi takiben yaratılan sinerjiyle her yıl kar eden havayolu uluslararası trafikte pazar payını daha da fazla arttırmak istiyor.
Bilindiği üzere dünyanın en fazla uluslararası uçuş trafiği Londra Heathrow Havalimanı'nda gerçekleşiyor. Bu nedenle slotlar (uçuş hakları) havayolları için altından daha değerli. Nitekim Delta'nın Virgin Atlantic ile ortak olma niyetinin ardındaki en büyük sebep Virgin grubunun Heathrow'da haftada 304 slota sahip olması.
Gerçekleşmesi muhtemel bu ortaklıkla Delta,  Heathrow Havalimanı'nı Avrupa aktarma merkezi olarak kullanabilecek. Singapore Havayolları 2000'de yüzde 49 hisse satın almak sureti ile ortak olduğu Virgin Atlantic'e tam 962 milyon Dolar ödemişti. Pazarlıklar sonuçlanmadan bu ortaklığın Delta'ya ne kadara mal olacağını kestirmek güç olsa da, tahminler Delta'nın yüzde 49 oranındaki Virgin Atlantic hissesine 300 ila 500 milyon Dolar civarında bir bedel ödemesi yönünde.