Türkiye genç bir nüfus olma özelliğini kaybetme riskiyle karşı karşıya. Doğurganlık hızı dramatik biçimde azalırken yaşlı nüfusumuz tarihimizde ilk defa yüzde 10'un üzerine çıktı. Nüfusumuzun yıllık artış hızı 2022 yılında binde 7 seviyesinden 2023 yılında binde 1,1 seviyesine geriledi. Ülkemizde toplam doğurganlık hızı 2001 yılında 2,38 iken 2023 yılında 1,51'e düştü. Doğurganlık hızında AB ortalaması 1,54. Bir ülkede nüfusun kendini ikame etme seviyesi 2,1'dir. Bu eşiğin üzerinde olan sadece 10 ilimiz var.

Cumhurbaşkanı Erdoğan bu konudaki riskle ilgili olarak "Doğurganlık hızındaki düşüş Türkiye açısından varoluşsal bir tehdittir, felakettir. Doğum istatistikleri endişe vericidir" ifadelerini kullanmıştı. Doğurganlık hızını artırmak gerçekten de ülkemiz için hayati bir meseledir. Bu konuda geliştirilecek politikalar çok boyutlu olarak ele alınmalıdır. Bu konunun önemini vurgulamak için 2025 yılı, Cumhurbaşkanımız tarafından "Aile Yılı" ilan edildi. Aile milletimizin geleceğinin inşa edildiği önemli bir müessesedir.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda ilgili diğer bakanlıklar yıl boyunca bu konularda ortak çalışmalar yürütecekler. Özellikle çalışan kadınların iş-hayat dengesinin oluşturulması için çeşitli tedbirlerin hayata geçirilmesi düşünülüyor. Çalışan kadınların çocuk sahibi olmasını sağlayacak doğum izinlerinin artırılması, kreşlerin yaygınlaştırılması ve kadınlara yönelik esnek çalışma modelleri düşünülen tedbirlerden bazıları. Ancak doğurganlık hızını artırmak için sadece çalışan kadınlara yönelik düzenlemeler yapılması sorunu çözmeye yetmeyecektir. Zira çalışmayan kadınların da doğurganlık hızı oldukça düşmüştür. Zira istihdamda olan kadınların doğurganlık hızı 1,38 iken istihdamda olmayan kadınların doğurganlık hızı 1,72'dir.

Doğurganlık hızının azalmasının nedenlerini ülkemize ait verilerde de görebiliyoruz...

Ülkemizde evlilik ve doğum oranları azalırken boşanma oranları, ilk evlenme yaşı, ilk anne olma yaşı gibi göstergeler her geçen yıl daha da artıyor.

İlk evlilik yaşı 2001'de erkeklerde 26 iken bugün 28,3.

İlk evlilik yaşı 2001'de kadınlarda 22,7 iken bugün 25,7.

İlk doğumda ortalama anne yaşı 27.

65 yaş üstü yaşlı nüfus oranımız yüzde 10,2.

Türkiye'nin ortanca yaşı 34.

Gençlerin azalması ve yaşlı nüfusun artmasının ülkemizin sosyal güvenliğinden işgücü piyasalarına kadar önemli etkileri olacak. Sosyal güvenlik harcamalarının artması ve yeni işgücünün azalması aktüeryal dengenin bozulmasına neden olacaktır. Dolayısıyla mesele birçok boyutuyla ele alınarak etkin politikalar geliştirmeyi zorunlu kılıyor. Genç ve dinamik nüfus yapımızı korumak ülkemiz için önemli bir beka meselesidir.