Ulusal, resmi ve dini bayram günlerinde çalışma meselesi mevzuatımızda ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Buna rağmen bu dönemlerde bazı sorulara cevap aranır. Mevzuat düzenlemeleri ile uygulamada bazı keyfi tutumların olması da tartışmalara neden olmaktadır. Bu kapsamda meseleyi 'Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun' ile 'İş Kanunu' çerçevesinde anlatalım.

Hangi günler ulusal, resmi ve dini bayram günleridir?

2429 sayılı 'Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun'da hangi günlerin 'ulusal, resmi ve dini bayram günleri' olduğu belirtilmiştir. Kanuna göre ülkemizin tek ulusal bayramı 29 Ekim'dir. Bayram 28 Ekim günü saat 13.00'ten itibaren başlar ve 29 Ekim günü devam eder.

23 Nisan, 19 Mayıs ve 30 Ağustos günü resmi bayram günleridir. 1 Ocak, 1 Mayıs ve 15 Temmuz günleri de tatildir. Ramazan ve Kurban Bayramı ise dini bayramlardır. Ramazan Bayramı; Arefe günü saat 13:00'ten itibaren 3,5 gündür. Kurban Bayramı; Arefe günü saat 13:00'ten itibaren 4,5 gündür.

Uygulamada bu günlere ilave idari izinler verilerek tatil süreleri artırılmaktadır. Bu bayram kamu kurum ve kuruluşları için 1,5 gün idari izin verilerek izin süresi hafta sonları dahil olmak üzere 9 güne çıkarılmıştır. Özel sektör çalışanları için ise kanunda belirtilen 4,5 günlük izin söz konusudur.

Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma yapılır mı?

İş Kanunu'nda 'ulusal bayram ve genel tatil günlerinde' hangi şartlarda çalışılacağı belirtilmiştir. İlgili kanunun 44'ncü maddesine göre "Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işyerlerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmeleri ile kararlaştırılır. Sözleşmelerde hüküm bulunmaması halinde söz konusu günlerde çalışılması için işçinin onayı gereklidir." Bayramda çalışılması hususunda işçinin bireysel veya toplu iş sözleşmesinde yer alan hükme göre hareket edilir. Şayet bir hüküm yoksa bu günlerde çalışmak işçinin onayına bağlıdır. 18 yaşından küçük işçiler ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılamaz.

Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde ücret alınır mı?

Bu günlere ait ücretlerin nasıl ödeneceği İş Kanunu'nda düzenlenmiştir. Kanunun 47'nci maddesine göre "Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilere, kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir. Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde işçilerin ulusal bayram ve genel tatil ücretleri işverence işçiye ödenir." Kanundan anlaşıldığı gibi bu tatillerde çalışılmasa bile o günün ücretinin tam olarak ödenmesi gerekir. Bugünlerde çalışılması halinde ise tatil nedeniyle çalışmadan hak ettiği günlük ücretine ilave bir günlük ücret ödenmesi gerekir.

Bayramda çalışan işçiye ücret yerine izin verilebilir mi?

İşçiye bugünlerde çalışmasının ücreti mutlaka ödenmelidir. Burada işçinin onayı olsa bile işverenin ücret yerine izin vermek veya serbest zaman kullandırmak mümkün değildir. İşçi bugünlerde bir saat dahi çalışsa, bir günlük ilave ücret almaya hak kazanır.

Bayramda ücret hesabı örneği

Kurban Bayramı boyunca çalışmayan bir işçi Arefe günü öğleden sonra tatil başladığı için 4,5 günlük ücretini alacaktır. Eğer işçi Kurban Bayramı boyunca çalışırsa 9 günlük (4,5 günx2) ücret alacaktır. Günlük ücretin hesaplanması genellikle aylık ücretin 30'a bölünmesiyle bulunur.

Bir örnekle açıklamak gerekirse;

İşçinin aylık net ücreti 42.000 TL olsun.

Günlük net ücreti 42.000 / 30 = 1.400 TL'dir.

Kurban Bayramı boyunca çalışırsa toplam 1.400x9 = 12.600 TL alır. Bu işçi ilave olarak 6.300 TL ücret alacaktır. İşçinin net ücreti ilave başka çalışması yoksa 48.300 TL olacaktır.