Suriye'de yaptığım gözlem ve yorumlarla bu ülkede daha fazla kalmam mümkün görünmediğinden dün itibarıyla Lübnan'a geçtim. Beyrut belki de bölgedeki tüm unsurların bir arada olabildiği en kırılgan ve şu aşamada sakin tek merkez. Burada konuşacak çok önemli isimler var. Önümüzdeki günlerde bu röportajları AKŞAM'da okuyacaksınız.

Suriye'de maalesef Pandora'nın kutusu açıldı. Görünen o ki Baas Partisi, 48 yıllık iktidarını ölümüne savunacak. Sistemin kudretli aktörlerinin inadı, Suriye'nin etnik ve mezhepsel yapısından ötürü bu coğrafyaya çok yüksek bir maliyet getirecek. Türkiye maalesef bu süreçten kaçınılmaz olarak etkilenecek.
Gelişecek olaylar İslam dünyası ve muhafazakar aydınlar için daha şimdiden turnusol kağıdı vazifesini görüyor. Muhafazakar kalemlerimiz aylar önce yere göğe koyamadıkları Beşşar Esad'ın üzerini bir hamlede çiziverdiler. Bu tavır değişikliği bir noktaya kadar anlaşılabilir bir şey ama bölgede olan bitenler karşısında nasıl hizalanacağınız sizin kimliğinizden çok vicdanınızla alakalı olmalı. Hele bundan sonra en mühimi bu olacak.
Zira...
Yaşananlar bir anlamıyla Sykes Picot anlaşmasıyla şekillendirilen Ortadoğu'nun dönüşümüdür. Nihayetinde bu bir paylaşım savaşıdır. Bölgede; etnik ve mezhepsel, siyasal ve kültürel, askeri ve ekonomik o kadar farklı ilişki ağlarıyla birbirinin yanında ve karşısında yer alan gruplar var ki bu yapıdaki hareket başlı başına geleceğimizi şekillendirecek.

Suriye ve Türkiye bu yapıda kilit taşı... Bu yapıyı ayakta tutan dengeler ise o kadar karmaşık ve oynak ki ezberinizi ve referanslarınızı her gün tazelemeniz elzem. Nuray Mert'in ifadesiyle; 'Bölgede yaşayan halkların, yönetimlere karşı birikmiş tepki ve öfkesi, bölge dengeleri çerçevesinde, manipüle edilip, kodlanıyor.''
Yaşananlara 'büyük Arap uyanışı'' adını koyanların artık bu isyan coğrafyasında olan bitenle ilgili cümlelerinde daima bir AMA var...

'Beşşar Esad beklenen reformları yapmadı o nedenle derhal defolup gitmeli'' diyenlere 'Hemşerim Bahreyn'de de özgürlük isteyenler var Suud ordusu Dubai polisi ne arıyor orada? Buna ne diyeceksin?'' diye sorduğunuzda yanıt hazır: ''Ama orada İran parmağı var''
Aynı şekilde Suriye'de yaşananlarla ilgili de İran'ın ve Hizbullah'ın suskunluğu dikkat çekici... Ölenler masum siviller değil mi?
Bu tuhaf tablo karşısında yaşanan bocalamayı iyi okumak gerek.
Öncelikle Sünni-Şii çatışmasının mezhebe dayalı bir gerilim olarak gören yanılır. Mesele İran'dır. ABD Irak'ta ummadığı bir bataklığa saplandı. Irak'lı Şii'lerin ruhani Lideri Sistani'yi ve ilgili güç dengelerini tamamen yanlış okudular. Hizbullah'ın İran'daki dini merkez Kum yerine Irak'taki dini merkez Necef'in etkisine gireceğini hesapladılar. Yanıldılar. Suriye konusundaki sessizlikleri bundandır... Yoğurdu üflüyorlar...
Vicdanı yerine kimliğiyle hareket eden muhafazakar aydınlarımız açısından ise süreç gerçekten sıkıntılı.
Gerçek bir İslamcının kimliğiyle aldığı tavır zaten vicdanlıdır. Tam da bu nedenle bölgede yaşananlar sahici bir turnusol işlevi görüyor. Müteahhid ve mücahid kavramsallaştırmasını bu nedenle hatırlatmakta fayda var.