Sigara, dudaktan yükselen bir duman değil; ömrümüzün içten içe tükenen alevi, hayallerimize çizdiğimiz kara lekedir. Her nefeste, ciğerlerimize değil, umutlarımıza zarar veririz. Bugün yakılan bir sigara, yarın küle dönecek bir geleceğin habercisidir.

Vazgeçmek mümkün. Bunun için pek çok umut var. Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek'in Aralık ayında yaptığı açıklama, dumanı aralayıp geleceğe açılan bir kapıyı işaret ediyor:

"Bir yıl sigara içmeyip, bu parayı birikim olarak değerlendirirseniz, Halkbank'ta beş yıllığına yatırdığınızda bugünkü getirilerle 147 bin lira elde edersiniz."

Bu söz, sadece bir tavsiye değil; yitip giden yıllara tutulmuş bir aynadır. Kaybedilen sağlığın, harcanan servetin ve boşa geçen zamanın bir yansımasıdır. Ancak o aynanın bir köşesinde hâlâ bir ışık yanıyor.

SANKİ YEDİM'DEN SANKİ İÇTİM'E

Bir Osmanlı esnafı, canı tatlı çektiğinde "Sanki yedim" der, parasını bir kenara koyardı. Yıllar içinde biriktirdiği bu parayla İstanbul Fatih'te bir cami inşa ettirdi. Bir tatlıdan vazgeçip bir abide inşa etmek...

Milletvekilliğim döneminde bu hikâyeden ilham alarak "Sanki İçtim" adında bir proje tasarladım. Sigarayı bırakanlardan kurayla belirlenecek kişileri TOKİ desteğiyle konut sahibi yapmayı planladık. Dönemin TOKİ Başkanı, şimdiki Fatih Belediye Başkanı Mehmet Ergün Turan'la bu projeyi çalıştık, ancak neticelendiremedik.

Sigara içenlerin, bir paket sigaradan vazgeçerek geleceğe bir tuğla koymalarını istedik. O tuğla belki bir ev, belki bir çocuğun eğitimi, belki de emeklilik planı olacaktı.

HER PAKET SİGARA, KAYBOLAN BİR GELECEK

Bugün bir paket sigara 75 lira civarında. Günde bir paket içen birinin aylık sigara masrafı 2.250 lira, yıllık ise 27 bin lirayı buluyor. Bu parayla bir arsanın taksiti ödenebilir, bir eğitim fonunun temeli atılabilir.

Bir yıl boyunca sigaraya harcanmayan para, beş yılın sonunda 147 bin liraya dönüşüyor. Bu sadece bir ekonomi verisi değil; insanın kendi kaderini elleriyle nasıl şekillendirebileceğinin somut bir kanıtı.

Bu bir feragat değil, kazançtır.

Bu bir kaybediş değil, diriliştir.

BESİM ÖMER AKALIN'DAN İBRETLİK BİR DERS

Sigara bırakmanın bir irade meselesi olduğunu anlamak için modern bilime ya da uzun soluklu araştırmalara gerek yok. Bundan yüz yılı aşkın bir süre önce, dönemin İstanbul Darülfünun Emini (Rektör) ve 5. ve 6. Dönem Bilecik Milletvekili Prof. Dr. Besim Ömer Akalın, tütünle mücadelede insanın içindeki gücün farkına varması gerektiğini şöyle anlatır:

"İrade, arzu muvaffakiyetin bir büyük alâmetidir. İnsan neyi arzu eder de muvaffak olamaz?

Havâya çıkmak, kuş gibi uçmak ister, muvaffak olur. Karıncalar gibi yerleri oymak hevesine düşer, muvaffak olur. Dağlar devirmeğe niyet, sahraları denize dönüştürmek ve hattâ kilometrelerce uzak yerlere sevk etmeyi merâm eder ve muvaffak da olur. El-hasıl en müthişi kendini öldürmeyi, intiharı gözüne alır ve nihâyet yapar. Tütün ile sûikastta bulunduğu gibi.

Böyle olduğu hâlde tütünün büsbütün terkine merâm etsin de ne için muvaffak olmasın?"

(Osmanlı Türkçesi ile: Besim Ömer, Mükeyyifat ve Müskirattan TÜTÜN, s:96, Osmanlı Kütüphanesi, İstanbul 1304;

Günümüz Türkçesi ile: Hazırlayan Cevdet Erdöl, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Yayınları s:196, İstanbul 2022)

Besim Ömer Akalın'ın bu sözleri, iradenin sınır tanımadığını ve insanın kendi hayatında devrim yapacak kudrete sahip olduğunu gözler önüne seriyor. Kuş gibi uçmayı, dağları delmeyi, denizleri aşmayı başaran insanın, sigarayı bırakmak gibi basit bir zaferi kazanamayacağını düşünmek mümkün mü?

Bu satırlar, sigarayı bırakmanın zorluğuna bahane arayanlara güçlü bir cevap niteliğinde. Çünkü bir alışkanlıktan kurtulmak, insanın kendisine açtığı bir savaş değil, bilakis kendi hayatını kurtarmaya uzattığı bir dost eli olabilir. Akalın, tütünün aslında insanın kendi kendisine yönelttiği bir suikast olduğunu vurgularken, bu kötü alışkanlığı terk etmenin insanın kendisine yapabileceği en büyük iyilik olduğunu hatırlatıyor.

O halde soru şu: Eğer intihar edebilecek kadar irade gösterebiliyorsak, neden hayatı seçebilecek kadar güçlü olmayalım?

DÜNYADAN İLHAMLAR

Dünya da bu konuda sessiz değil. İnsanlar, kaybettikleri yılları telafi etmek için sigarayı bırakıp tasarrufa yöneliyor.

* İngiltere'de "Quit and Save" platformu, sigara bırakan bireylerin harcamadıkları parayı birikime dönüştürmelerine rehberlik ediyor.

* Avustralya, sigarayı bırakanlara vergi indirimi sunarak geleceği güvence altına alıyor.

* Kanada, sigara masraflarını sağlık fonlarına aktaran bir sistem geliştirmiş durumda.

Bu uygulamalar, sağlığı ve ekonomiyi aynı çatı altında buluşturuyor. Türkiye de bu yolda emin adımlarla ilerleyebilir.

SAĞLIKLI BİR TOPLUM, GÜÇLÜ BİR ÜLKE

Sigarayı bırakmak, bireysel bir kurtuluş olduğu kadar toplumsal bir diriliştir.

"Dumansız Hava Sahası" uygulaması milyonlarca insanın hayatında dönüm noktası oldu. Ancak bu yeterli değil. Sağlığı korumak bir başlangıç; bu kazanımı ekonomik kalkınmaya dönüştürmek asıl zaferdir.

Konut projeleri, yatırım fonları, eğitim bursları... Tüm bunlar sigarayı bırakmanın ardından kazanılabilir.

BUGÜN, İLK TUĞLAYI KOYUN

Sigarayı bırakmak bir tercih değil, bir devrimdir.

Bugün "Sanki İçtim" diyerek yarınlarınız için bir temel atabilirsiniz. Bu temel, sizi ayakta tutacak bir konut, bir çocuğun eğitimi ya da güvenli bir emeklilik olabilir.

Unutmayın, sigarayı bırakanlar sadece ciğerlerini değil, geleceklerini de kurtarır.

Her nefes, yeni bir başlangıçtır.