Türkiye'nin yolları değişti.

Arabalar değişti.

Fren sistemleri gelişti, sürücü destek teknolojileri yaygınlaştı. Bölünmüş yollar, viyadükler, tüneller ve otoyollar ülkenin ulaşım altyapısını bambaşka bir noktaya taşıdı.

Fakat bazı hız sınırları hâlâ geçmişten kalma bir alışkanlığın gölgesinde yaşamaya devam ediyor.

Bugün birçok güzergâhta hız sınırı 70 kilometre. Hatta kilometreler boyunca uzanan 70 kilometrelik hız koridorlarıyla karşılaşıyoruz. Düşünün; yarış atları dahi saatte 60-70 kilometre hıza ulaşabiliyor. Biz ise modern otomobillerle, yüksek güvenlik standartlarına sahip yollarda, elektronik denetim sistemlerinin gözetiminde neredeyse at süratiyle ilerlemeye mecbur bırakılıyoruz.

Bu yazı hız tutkusu üzerine yazılmış bir yazı değildir.

Bu yazı akıl, ölçü ve güncellik üzerine yazılmıştır.

Elbette şehir merkezlerinde, okul çevrelerinde, yaya geçitlerinde, yerleşim alanlarında, kavşaklarda ve riskli bölgelerde hız sınırları hayat kurtarır. Kimse hızın sınırsız bırakılmasını savunamaz. Direksiyon başındaki bir ihmalkârlığın nelere mal olabileceğini hepimiz biliyoruz.

Ancak güvenlik adına her yolu aynı kefeye koymak da doğru değildir.

Bir tarafta dar, kontrolsüz, yerleşim alanlarının içinden geçen yollar...

Diğer tarafta bölünmüş, görüş mesafesi yüksek, yaya geçişi bulunmayan, modern standartlarda inşa edilmiş ana arterler...

Bu iki farklı yol tipine aynı mantıkla yaklaşmak ne mühendislikle açıklanabilir ne de trafik bilimiyle.

Çünkü yolun riski değişiyorsa, kuralın da değişmesi gerekir.

Avrupa'nın birçok ülkesinde otoyol hız sınırları 120 ila 130 kilometre arasında uygulanmaktadır. Almanya'da ise bazı otoyol kesimlerinde genel hız sınırı bulunmamakta, 130 kilometre tavsiye edilen hız olarak kabul edilmektedir.

Türkiye de aslında bu gerçeği kabul etmiş durumdadır. Nitekim bazı otoyollarda otomobiller için 130 ve hatta 140 kilometre hız sınırları uygulanmaktadır.

Bu durum bize önemli bir gerçeği göstermektedir:

Mesele hız değildir.

Mesele yol standardıdır.

O hâlde sorulması gereken soru şudur:

Bölünmüş, güvenli, görüş mesafesi yüksek ve modern standartlara sahip bazı güzergâhlarda neden hâlâ 70 kilometre sınırında ısrar edilmektedir?

Hız sınırları güvenlik için vardır.

Fakat güvenlik adına konulan kurallar, zamanla hayatın gerçeklerinden koparsa vatandaşın gözünde anlamını kaybetmeye başlar.

Sürücü yalnızca tabelaya değil, o tabelanın arkasındaki mantığa da güvenebilmelidir.

Yol güvenliyse, görüş açıksa, trafik akışı uygunsa, kaza verileri bunu destekliyorsa ve araç teknolojisi buna imkân veriyorsa, hız sınırları da bu gerçeklikler ışığında yeniden değerlendirilmelidir.

Devletin görevi, zorunlu durumlar dışında vatandaşı yavaşlatmak değil; onu güvenli, konforlu ve makul sürede hedefe ulaştırmaktır.

Bugün tartıştığımız konu daha hızlı gitmek değildir.

Asıl mesele, dünün yol anlayışıyla bugünün ulaşım gerçekliğini yönetmeye çalışmaktır.

Türkiye'nin hız politikaları masa başında değil; yolun geometrisine, trafik yoğunluğuna, kaza istatistiklerine, araç standartlarına ve şehirleşme yapısına göre yeniden şekillendirilmelidir.

Çünkü bazı güzergâhlarda 70 kilometrelik sınır artık güvenlik tedbiri olmaktan çıkmış, zamanın önüne çekilmiş görünmez bir duvara dönüşmüştür.

Ve artık şu gerçeği kabul etmeliyiz:

Ne yollar eski yollar...

Ne arabalar eski arabalar...

Ne de sürücüler otuz yıl önceki imkânlarla yolculuk ediyor.

Ama bazı tabelalar hâlâ geçmiş yüzyılın alışkanlıklarını taşıyan birer nasihat levhası gibi yol kenarında duruyor.

Belki de değişmesi gereken ilk şey yollar değil, yolları hâlâ eski gözlerle okumaya çalışan anlayıştır.