SGK denetmenleri ‘çatkapı’ evlere giderek anlaşmalı boşanmaları tespit edip, aylıkları kesiyor ve ödenenleri geri istiyor. Çiftler buna karşı dava açarken, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu son noktayı koydu: Aylık kesilebilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu yakın zamanda vermiş olduğu kararla, SGK denetmenlerinin ‘anlaşmalı boşanma’ raporlarının aylık kesilmesi için yeterli delil olduğuna hükmetti. ‘Anlaşmalı boşanma’, SGK’dan evli olduğu için aylık almaya hak kazanamayan yetim kız çocuklarının veya dul eşlerin, kâğıt üstünde boşanması fakat boşandığı eşleriyle birlikte yaşamaya devam etmesi durumudur.

İLK KARAR 1 EKİM 2008’DE

Sosyal güvenlik sisteminde çok önemli değişikliklerin olduğu 1 Ekim 2008’de kanuna bu yönde bir madde eklendi ve ‘anlaşmalı boşanan’ kadın sigortalıya ödenen aylığın kesilmesi ve ödenen aylıkların faiziyle geri istenmesi sağlandı. Bu maddenin Anayasa’ya aykırı olduğu iddiasıyla daha önce Anayasa Mahkemesi’ne dava açılmış ancak mahkeme maddenin Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermişti. Dolayısıyla SGK’nın elinde aylığın kesilmesi yönünde hukuki düzenlemenin mevcut olduğunu söylemek gerekiyor.

NASIL TESPİT EDİLİYOR?

İlgili maddedeki açık nokta, ‘anlaşmalı boşanma’nın nasıl tespit edileceği. SGK bu tespiti denetmenler vasıtasıyla ve genellikle şikayet üzerine yapıyor. SGK ‘çat kapı’ denetim yapıp çiftleri aynı hanede görürse, aylığın kesilmesi yönünde rapor tutuyor. Yargıtay ise çiftlerin aynı evde olmasının birlikte yaşama konusunda yeterli delil olamayacağına, çiftlerin boşandıktan sonra görüşmeyi sürdürebileceklerine ve hatta çocuk var ise çocuğun gelişimi açısından bunun gerekli olduğu yönünde kararlar veriyordu.

EN ÇOK ANNELER ŞİKAYET EDİYOR!

SGK’nın bu konudaki denetimlerinin en önemli kaynağı şikayetler. Şikayetler ise yoğun olarak anlaşmalı boşanan kadın sigortalının annesinden geliyor. Yani ‘anlaşmalı boşanma’ sonrası kocasından aldığı dul aylığı azalan anne, anlaşmalı boşanan kızını şikayet ediyor. Bu nedenle SGK’nın elinde güçlü bir dayanak da oluşmuş oluyor. Ancak hem SGK’nın doğru olmayan beyanla yanıltılarak aylık alınması, hem de aile içindeki şikayet durumları ahlaki çöküntüde önemli sinyaller.

Kriterler belirlenebilir

Hukuk Genel Kurulu’nun kararı somut olayda ikamet adreslerinin aynı olması esasında verilmiş bir karar. Dolayısıyla bu konuda ortaya esaslı bir kriter koyuyor. Konunun yargıya taşınmaması açısından denetimlerde hangi kriterler üzerinden aylıkların kesilmesi gerektiği belirlenebilir.

Yargıtay son noktayı koydu: SGK’nın denetimleri yeterli

Denetmenlerin tespitlerine karşı yargı yoluna başvuran kişiler, birlikte yaşamanın tespiti noktasında haklı bulunuyor ve yeniden hak sahibi haline gelip, SGK’ya haksız alınan aylıklar için ödeme yapmaktan kurtuluyorlardı. Ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun söz konusu kararı yani Yargıtay dairelerinin üstündeki mercinin kararı SGK lehine oldu.

‘İKAMET ADRESİ’ ÖNEMLİ

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, SGK’nın denetmen raporuyla yetim veya dul aylığını kesebileceğine hükmetti. Hukuk Genel Kurulu kararında ‘fiilen birlikte yaşama’nın tespit edilmesinde ikamet adresinin önemli bir belirleyici olduğu üzerinde duruluyor.