Ramazan ayında oruç tutan çalışanların mesai saati, Ramazan kolisi, iftar imkanı gibi hakları merak ediliyor. İşte Ramazan'da hem işçinin hakları hem de işverenin yükümlülükleri ile ilgili bilinmesi gerekenler...

Ramazan ayının yarısı geride kalmış durumda. Ramazan'da çalışanlar için diğer aylardan farklı olarak özellikle işyerindeki çalışma; yemek ve dinlenme süreleri ile yemek kartları açısından farklı uygulamaların hayata geçmesi anlamına geliyor. Diğer yandan Ramazan kolisi, işyeri iftarı gibi konular da bu ayda gündeme geliyor. Bugün işçilerin akıllarındaki Ramazan ayındaki hakları ile ilgili sorulara cevaplar vereceğim.

İŞÇİYE ORUÇ TUTUP TUTMADIĞI SORULABİLİR Mİ?

Normalde işveren işçisine oruç tutup tutmadığını soramaz. İşveren sorsa bile işçi bu soruya cevap vermeyebilir, vermek zorunda değildir. Fakat işyerinde yemek hizmetinin dışarıdan satın alındığı veya işyerinde yemek pişirildiği durumlarda işçiye bu soru işveren tarafından sorulabilir. Vardiyalı çalışılan işyerlerinde iftar vakti çalışmanın olması durumunda da işveren kaç kişi için iftar yemeği hazırlatacağını tespit etmek için de bu soruyu sorabilir. Bu soruya verilecek cevaba göre işyerinde hazırlanacak iftar yemeğinin sayısı belli olur.

ORUÇLU ÇALIŞAN ERKEN PAYDOS YAPABİLİR Mİ?

İş Kanunu ile belirlenmiş ara dinlenmeleri çalışma süresine göre değişmektedir. Buna göre günlük çalışma süresi 4 saat veya daha kısa olan işçilere 15 dakika, 4 saatten fazla 7.5 saatten düşük olan işçilere 30 dakika, 7.5 saatten fazla olan işçilere ise 60 dakika ara dinlenmesi verilmek durumundadır. Ramazan ayında ara dinlenmesinde çay, sigara içemeyecek ve yemek de yiyemeyecek işçilerin akıllarına işe ara dinlenmesi kadar geç gelmek veya işten ara dinlenmesi kadar erken çıkmak gelebilir. Yani sabah 09.00'da başlanıp akşam 19.00'da bitirilen bir vardiyada çalışan işçinin 1 saat olan toplam ara dinlenmesi süresini işten 18.00'de ayrılarak iftara evine yetişmesi ve zaten sigara içemeyeceği, yemek yiyemeyeceği ara dinlenmesini daha etkin kullanması gibi bir düşünce oluşabilir.

Ancak ara dinlenmesinin bu şekilde kullanılması Yargıtay'a göre kanuna aykırıdır. Ara dinlenmesinin günlük çalışma içerisinde amacına uygun olarak belirli bir zamanda kullanılması gerekmektedir. Ara dinlenmesinin işçinin işini yaptığı müddetçe risklerden kaçınması için dikkatini toplaması, belirli bir süre işinden uzak kalması gibi amaçlara hizmet ettiği için oruçlu işçi için yemek yeme, sigara içme, çay içme gibi faaliyetler gerçekleştirilmese bile kullandırılmayarak akşam erken çıkılması kanuna aykırı olacaktır.

RAMAZAN'DA MESAİ ERKEN BİTİRİLEBİLİR Mİ?

İşveren Ramazan'da isterse oruçlu çalışanlarına ya da bütün çalışanlarına erken paydos ettirip daha sonra bu çalışanlardan telafi çalışma yapmalarını isteyebilir. Bu durumda oruç tuttuğunu beyan eden çalışanlara işveren Ramazan ayı boyunca 1 saat erken çıkma izni verip, bu kişileri Ramazan ayı sonrasında günde 1 saat fazla çalıştırabilir. Ancak bu durumda günlük çalışma süresinin 11 saati aşmıyor olması şartı söz konusudur.

İZİN İŞVERENE BAĞLI

Ramazan'da yıllık izin zorunlu mu?

İşçilerin yıllık izinlerinin planlaması işverenin yönetim hakkı kapsamında değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda işveren, aynı departmanda görev yapan ve benzer işleri yapan iki kişiye aynı anda yıllık izin vermeyebilir. Yine bu kapsamda örneğin markette kasiyer olarak görev yapan 5 kişiden 2'sine işlerin yoğun olacağı Ramazan ayında aynı anda izin verilmeyebilir. Diğer yandan işçiler yıllık izin kullanacakları tarihi en az 1 ay önceden işverene bildirmek durumundadır. Eğer bu bildirimi yapmamışlarsa işveren, işçiye yıl içerisinde kullanmak zorunda olduğu yıllık izni kendi istediği tarihte kullandırabilir.

Ramazan'da işyeri kapatılıp yıllık izin uygulanabilir mi?

İşverenin Ramazan ayının nisan ayına denk gelen süresi boyunca işyerini kapatarak bütün işçilere yıllık izin vermesi söz konusu olabilir. Nisan ayı başı ile ekim ayı sonuna kadar işverenin işçilerinin tümüne veya bir kısmına bu şekilde izin kullandırması mümkün. İşveren bu yönde bir adım atarsa yıllık izinleri kullandırıp işçilerin oruçlarını çalışmadan tutmalarını sağlayabilir.

YEMEK HİZMETİ

Ramazan'da yemek kartı kesilebilir mi?

İşyerinde işçiye yemek ya da ticket veriliyorsa, işçi oruç tutsun tutmasın Ramazan ayında da ticket'ın verilmeye devam edilmesi gerekmektedir. Oruç tutan işçi 'öğlen yemek yemiyor' diye ticket ya da kart verilmemesi mümkün değildir.

Oruçlu çalışana yemek parası verilebilir mi?

Ramazan ayı boyunca oruç tutacağını beyan eden işçiye, öğlen yemeği verilmeyeceği için oruç tutacak işçiye yemeğin parası verilebilir. Ancak işyerinde yemek verilmesi ile ilgili bir hüküm yoksa bu durumda oruç tutan işçiye yemediği yemeğin parası verilemez. Toplu iş sözleşmesinde veya iş sözleşmesinde bu yönde bir hüküm var ise işçiye yemek yemediği günler için yemeğin bedeli kadar ödeme yapılması mümkündür. Aksi halde işçi Ramazan ayı boyunca işyerinde yemek yememiş olsa bile yemediği yemeğin ücretini alamaz.

İşverenin iftarına katılım zorunlu mu?

İşveren nasıl öğle yemeği için vergiden belirli bir tutara kadar muafsa, işçisine vereceği iftar yemeği için de aynı tutarı aşmadıkça muaftır. Bu tutar Katma Değer Vergisi (KDV) dahil 110 TL'dir. Yani işveren 110 TL'yi aşmayan iftar yemeği için Gelir Vergisi'nden muaftır. Diğer yandan vardiyalı çalışmalar dışında işverenin iftar yemeği vermesi halinde işçinin bu yemeğe katılması zorunlu tutulamaz. İşçi eğer isterse iftar yemeğine katılır, istemezse katılmaz.

SGK PRİMİ KESMEYEN İŞVEREN CEZA ÖDER

Ramazan kolisi sigorta priminin hesabına dahil edilir mi?

İşverenler Ramazan ayında işçilere ayni yardım verebiliyor. Ramazan kolisi ya da hediye çeki şeklinde verilen bu yardımlar, işçinin bordrosunda yer almalı. Gelir Vergisi ve Damga Vergisi kesintisine tabi tutulmalı. Yardım nakdi olarak yapılırsa, bu durumda sigorta primine esas kazanca da dahil edilmesi gerekiyor. Ramazan ayında işçisine ayni yardımda bulunan fakat vergilendirmesi konusunda hatalı işlem yapan, nakdi yardım yapması durumunda bunu prime esas kazanca dahil etmeyen işveren, idari para cezası ile karşılaşabilir.

Ramazan yardımı tazminata katılır mı?

İşyerinde her Ramazan koli dağıtan veya Ramazan yardımı yapan işveren, işçilerine kıdem tazminatı öderken bu tutarları da hesaba katmalıdır.