Pandemiyle hayatımıza giren uzaktan çalışma kalıcı hale geldi. Ancak evdeki bir kazanın "iş kazası" sayılıp sayılmayacağı hâlâ net değil. İşverenin bilgilendirme ve önlem alma yükümlülüğü evde de sürüyor.

Pandemi sonrasında birçok sektörde kalıcı hale gelen uzaktan çalışma modeli, iş hukukunda yeni tartışmaları beraberinde getirdi. Bilişim, finans ve danışmanlık başta olmak üzere binlerce çalışan artık haftanın bir kısmını evde geçiriyor. Bu dönüşüm, "evin içinde yaşanan bir kaza iş kazası mıdır?" sorusunu gündeme taşıdı. Uzaktan çalışma sisteminde çalışan, klasik işyerinden farklı olarak kendi çalışma alanını oluşturuyor. Ekipmanların bir bölümünü kendisi temin ediyor, internet, aydınlatma ve ergonomi gibi koşulları da çoğu zaman kendi imkanlarıyla sağlıyor. Ancak bu durum, işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor.

İLLİYET BAĞI GEREKLİ

İş Kanunu'na göre, işveren uzaktan çalışanının iş sağlığı ve güvenliğini korumakla yükümlü. Yargıtay kararlarında da bu yükümlülüğün evden çalışmada devam ettiği görülüyor. 2019 ve 2024 tarihli Hukuk Genel Kurulu kararlarında, işverenin "işçiyi gözetme borcu"nun mekân fark etmeksizin geçerli olduğu vurgulandı. Buna göre işveren, uzaktan çalışanına ergonomik koşullar, doğru oturma pozisyonu ve ekipman kullanımı gibi konularda bilgilendirme yapmak zorunda. Kazanın iş kazası sayılması ise olayın işin yürütümüyle doğrudan bağlantılı olması gerekiyor.

KABLOYA TAKILIP DÜŞME

Örneğin evden çalışan bir müşteri temsilcisinin mesai sırasında ayağa kalkarken kabloya takılıp düşmesi bu kapsama girebilir. Ancak kazanın ev işleri sırasında ya da mesai dışında yaşanması durumunda, iş kazası sayılma olasılığı ortadan kalkıyor.

RİSK ANALİZİ YAPMAK GEREKİYOR

İşverenin, çalışanının iş sağlığı ve güvenliğini sağlama yükümlülüğü evden çalışmada da geçerli. Bu kapsamda işveren, risk analizi yapmak, ergonomik çalışma düzeni hakkında bilgilendirme sağlamak ve gerekli ekipmanı temin etmekle sorumlu. Çalışanın sadece belirlenen alanlarda çalışmasını isteme hakkı da bulunuyor. Hukukçulara göre işveren, bu tedbirleri almadığı veya çalışanı bilgilendirmediği takdirde ev kazalarından dolayı kusurlu sayılabilir. Ev ofis düzeninde küçük önlemler bile büyük fark yaratabiliyor. Kablo düzenleyici, ergonomik sandalye desteği veya çevrimiçi eğitimlerle sağlanacak bilgilendirme, hem kazaları önlüyor hem de işverenin hukuki riskini azaltıyor.

EMSAL KARAR BEKLENİYOR

Henüz Yargıtay'ın evden çalışmaya özgü bir içtihadı bulunmasa da, mevcut yaklaşım bu tür olayların işin yürütümüyle bağlantılı olup olmadığına ve işverenin gerekli tedbirleri alıp almadığına göre değerlendirileceğini gösteriyor. Uzmanlar, önümüzdeki dönemde uzaktan çalışma kaynaklı bir davanın yüksek yargıya taşınmasıyla, bu konuda emsal niteliğinde kararlar çıkmasını bekliyor. Yargıtay'ın olası yeni içtihadı, bu iki tarafın sınırlarını daha net çizecek. Kısacası, evin içinde olsak da işin tam ortasındayız ve hukuk, bu yeni çalışma düzeninin kurallarını adım adım belirlemeye devam ediyor.