50 ve daha fazla çalışanı bulunan özel sektör işyerlerinin çalışan sayısının yüzde 3’ü kadar engelli işçi istihdam etme zorunluluğu var. Yani 100 çalışanı olan bir işyerinin altı engelli işçiyi istihdam etmesi gerekiyor.

İŞKUR ARACILIĞI ŞART
İstihdam zorunluluğu kapsamında çalıştırılan işçilerin İŞKUR vasıtasıyla temin edilmesi şart. Ayrıca bu kapsamda çalıştırılan engelli işçilerin prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı Hazinece karşılanıyor. Yani sadece istihdam zorunluluğu yok, engelli istihdamı için teşvik de var. Bunun dışında çalışan sayısı uyarınca belirlenen kontenjandan daha fazla engelli istihdam eden ve 50’nin altında çalışanı olduğu için herhangi bir zorunluluğu olmadığı halde engelli istihdam eden işverenlere istihdam edilen engelli çalışanlar için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin yarısı kadar bir teşvik de söz konusu.

17 BİN 796 İŞ YERİNE ZORUNLU
İŞKUR verilerine göre, 50 ve daha fazla çalışanı bulunan ve engelli istihdam etme yükümlüsü olan toplam 17 bin 796 işyeri bulunuyor. Bu işyerlerinin illere göre dağılımına bakıldığında İstanbul, Ankara, Bursa’nın ilk üçü oluşturduğunu görüyoruz. Bu 17 bin 796 işyerinin istihdam etmesi gereken engelli işçi sayısı ise 103 bin 955. Ancak yasal zorunluluğa rağmen 50 ve daha fazla çalışanı olan işyerlerindeki engelli kontenjanının ancak yüzde 76’sının doldurulabildiği ortaya çıkıyor. 24 bin 871 kontenjan ise doldurulamamış ve bu kadar engelli istihdam edilememiştir.

HER 1 İŞÇİ İÇİN 1.904 TL CEZA
Kontenjan fazlası olarak istihdam edilen engellilerin sayıca en fazla olduğu il ise İstanbul. İstanbul’da toplam 751 engelli kontenjan fazlası olarak veya işyerinin istihdam zorunluluğu olmamasına rağmen istihdam ediliyor. Öte yandan zorunluluğa rağmen engelli işçi çalıştırmayana 1.904 lira ceza var.

ENGELLİ İSTİHDAMI ÇANKIRI'DA YÜKSEK
ENGELLİ istihdamında kontenjanların yüksek oranda doldurulduğu iller listesinin en üstünde Çankırı, Şanlıurfa, Bartın ve Kayseri bulunuyor. Bu illerdeki engelli kontenjanlarının yüzde 95’i dolu. En kötü iller sıralamasında ise engelli kontenjanının yalnızca yüzde 31’ini doldurabilen Muş ilk sırada yer alıyor. Muş’u yüzde 50 ile Iğdır takip ediyor.

İŞYERLERİ UYGUN HALE GETİRİLMELİ
ÇALIŞTIRILMAYAN her bir engelli için, her ay 1.904 TL idari para cezası var. Ancak engelli istihdamındaki rakamlara bakıldığında, bu cezaya rağmen sorun çözülemiyor. Engelli istihdamında çok önemli bir unsur işyerinin
fiziki koşullarının engelli istihdamına uygun olması. İşyerinin fiziki koşullarının engelli istihdamına uygun olmaması halinde yasal kontenjan sorunu çözmeyecek. Bu nedenle teşviklerin uygulanması daha faydalı olacaktır.