Tarih boyu insanın davranışlarını belirleyen esas faktörler dışsal faktörlerdi. Onlar tarafından koyulan yasaklardı. Bu yasakları koyan tebaa için devlet, çalışan için patron, köle için efendiydi. "Yapmalısın" veya "yapmamalısın" diye sınırlar çizilirdi. Özgürlükse bu sınırları çizene karşı talep edilen veya mücadeleyle elde edilen bir olgu olageldi.

Büyük tarihsel, toplumsal ve ekonomi-politik dönüşümler yaşandı, hayatın akışı değişti... Artık günümüz modern insanının hayatını, hâl ve hareketlerini belirleyen faktörler de değişti.

Byung Chul Han'ın dediği gibi artık yasakların yerini teşviklerin, "yapmamalısın" sözünün yerini "yapabilirsin, yapabilirim" sözlerinin aldığı bir özgürlük yanılsamasının, kendini sergileme ve ifşa etme üzerinden ben-merkezci bir gönüllü metalaşmanın hâkim olduğu bir dünyada yaşamaya başladık.

Bireysel performansın, bitmek bilmeyen bir kendini ispat çabasının ve sürekli tüketimin insanlara kendi özgür tercihleriymiş gibi zannettirildiği bir kölelik hâli...

Paylaşım yapmak, beğeni toplamak, takipçi kazanmak üzerinden bir kendini gerçekleştirme ve bunun için de kendini sömürme hâli... Chul Han'ın dediği gibi. "Daha çok görünür olma", "daha çok paylaşım yapma", "daha çok etkileşim alma" gibi baskılar içselleştirildi ama bu bir yandan bir özgürlük alanı olarak kabul ettirildi.

Daha fazla etkileşim almaya, beğenilmeye muhtaç olma hâli de aslında kitlesel bir aşağılık kompleksine dönüşmekte, bu kompleks hem kıyafet, kozmetik, plastik cerrahi gibi sektörler üzerinden sadece etkileşim odaklı yeni tür bir tüketim köleliğine kapı açmakta hem de insanın kendi bedenini cinsel tüketim nesnesine indirgemekte... Neticede de mutsuzluk ve yalnızlık kaçınılmaz bir akıbet olarak devam etmektedir.

Mahremiyetin ölümü, özel alana ve özel olana mahsus olması gerekenin kamuya açık hâle gelmesi, duyguların emojilere, düşüncelerin dm'lere sıkışması ise tam da Chul Han'ın şeffaf despotizm dediği bu yeni baskı rejiminin bir sonucu. Bu sadece özgürlüğe değil, insan tabiatına, kadim değerlere, kadının ve erkeğin kendi varoluşuna da bir ihanet anlamını taşımaktadır.

Bu şeffaf despotizm, kompleks ve eziklikle de birleşince hem bir tüketim görgüsüzlüğüne hem bedenini teşhir ederek ilgi çekme zavallılığına hem de birtakım sosyal medya maymunluklarına kadar varan neticeler vermektedir.

Algoritmalarla algıları belirlenen, üç düzine ünlü veya influencer'ın koyun güder gibi güttüğü "çok eğitimli", "çok bilmiş" milyonların sürüleşmesi işte böyle gerçekleşmektedir.

Hayatında iki düzine erkeğin olduğu kadınların, erkekten başka her şeye benzeyen zavallı erkeğimsilerin idealize edildiği dizilere özenenlerin bir dizi sektörü tekeli tarafından güdülmesi gibi... Türk çocuklarına geleneksel isim kültürümüzün dışında, millî ve dini isimler yerine saçmasapan kedi-köpek isimleri vermenin moda hâline getirilmesi gibi...

Bir gün dubai çikolatasının önünde kuyruğuna sokulan, bir gün kafasından aşağıya bir kova buzlu su döktürülen ve bunları yaptığında da özel ve farklı hissettirilen milyonların düştüğü hâl gibi...

Siyasi konularda Batı hegemonyasının "yerli" sözcülerinin belirlediği algoritmaya itaat edip, üretilmiş söylemi sosyal medyada tekrar etmeyi özgürlük sanan gönüllü köleler gibi...

Söz konusu PKK, İsrail veya Batı olunca dut yemiş bülbüle dönüp tepki gösteremeyen ama Türkiye için olumlu olan hadiseleri görmemenin ve hatta itibarsızlaştırmanın özgürlük zannettirildiği sürüler gibi...

Sosyal medyada etkileşim almak için Demirtaş'a özgürlük tweeti atan eski Kemalistler, sol-liberal ezberleri tekrar eden eski İslamcılar, Kemalistleşen eski ülkücüler gibi...

Bir yanda da bu hegemonyaya direnen, belirlenmiş söyleme ve algoritmaya biat etmeyen, tüketim kölesine dönüşmeyen, kendi bedenini sömürtmeyen, değerlerine sövdürmeyen, gerçek özgürlük mücadelesini verenler de var...

Esas özgürlüğün ne olduğunu, egemenlerin kimler olduğunu, söylemi ve trendleri kimlerin belirlediğini fark edenler....