Son dönemde Ukrayna Savaşı'nın gölgesinde Balkanlar yeniden gündeme gelmişti. Ukrayna'daki savaşın Rusya ve Rus yanlıları tarafından buraya da sıçratılacağı iddiaları uzun süre konuşuldu. Ben de bu iddiaları hem Bosna'daki ayrılıkçı Sırplar hem de Kosova'ya yönelik tehditler bağlamında zaman zaman ele almıştım.

Bizim yüzyıllar boyunca vilayetlerimiz ve vatan toprağımız olan bu bölgede yaşananların bizi doğrudan ilgilendirdiğini söylemeye gerek yok. Neticede bu topraklar 100 sene önce bizim elimizden çıkmış olsa da Anadolu'nun bir uzantısı olmaya devam ediyor.

Türk Devleti bölgedeki barış ve huzuru koruyacak, Türkiye'nin bölgedeki kültürel devamı olan Boşnak ve Arnavutları da sahiplenen bir politikayı uzun süredir izlemeye devam ediyor. O kadar ki Bosnalı Sırpların liderini Türkiye'ye çağırıp, tansiyonu yükseltmemesi konusunda defalarca uyaran kişi bizzat Cumhurbaşkanı Erdoğan olmuştu.

TRT BALKAN

İşte tam bu noktada Türk Devleti'nin sadece siyasal olarak değil yumuşak güç unsurlarıyla da ağırlık koymaya başladığı bir döneme giriyoruz. Uzun süredir medya bağlamında ihmal edilen Balkanlar'a yönelik TRT Balkan kanalının açılması önemli bir dönüm noktasını oluşturuyor. Bölge dillerinde de yayın yapan TRT Balkan bölge halklarının kamuoylarına da hitap ederek Türkiye'nin önemli bir kamu diplomasisi yüzünü oluşturuyor.

Bu arada hem bölgeye hem de kanala ismini veren "Balkan" kelimesinin Türkçe bir kelime olmasının da altını çizmek gerek. Bir süredir Batılıların bu bölgenin Türkçe olan adını kullanmayıp "Güneydoğu Avrupa" gibi sözleri uydurmaları dikkatlerden kaçmıyor.

TRT Balkan'ın tanıtım gecesinin Üsküp gibi tarihi bir Türk şehrinde yapılması da bu bakımdan önemli bir sembolik değere sahip.

BALKAN NİNNİSİ VE ÜSKÜP

TRT Balkan'ın açılışının yanı sıra TRT 1 ekranlarında yayına giren "Balkan Ninnisi" dizisi de ilk bölümüyle dikkatleri çekmiş görünüyor. Üsküp'teki Türklerin hayatından kesitler sunan "Balkan Ninnisi"nde önemli sembolik atıflarda bulunuyor.

Bu sembolik atıfların başında da "Türk" Üsküp ile "Makedon" Üsküp arasındaki mekânsal farklılıklar geliyor. Bilindiği üzere Üsküp şehri yüzyıllar boyunca hem demografik olarak hem kültür olarak hem de şehir karakteristiği olarak bir Türk şehri hüviyetine sahipti. Ama önce Yugoslavya döneminde yıkılan Türk eserleri ve başta Yücelcilere yapılan zulüm ve Türklerin göç ettirilmesiyle süren baskı dönemiyle bu durum değişmeye başladı.

Sonra da Makedonya'nın bağımsızlığını kazanması sonrası Avrupa Birliği fonlarıyla Üsküp'e milyon avrolar tutarında dev anlamsız heykellerle, dağlara dikilen koca koca haçlarla şehrin karakteristiği ile oynanmaya çalışıldı. Tabii bütün bu çabanın arkasında yüzyıllardır bölgede hakimiyetini sürdüren Türk kültür ve medeniyetine karşı duyulan aşağılık kompleksinin olduğu çok açık. Böyle dev heykellerle Müslüman Türk izlerinin silineceğini sanmak da komik.

İşte Üsküp'ün heykellerle doldurulan "Makedon" kısmının karşısında, Vardar Nehri'nin karşı kıyısında yer alan "Türk" Üsküp'te bugün hâlâ birilerini rahatsız etse de Anadolu'daki Türk şehirlerinden farksız şehir kimliği ile karşı karşıyayızdır. "Balkan Ninnisi" dizisinde yer alan sembolik atıflar da bu bakımdan çok önemli.

Tabii "Balkan Ninnisi" dizisi sadece bugün Balkanlar'da yaşayan halklar için değil; İmparatorluğumuzun çöküşüyle birlikte Anadolu'ya dönmek zorunda kalmış Rumeli Türkleri için de kültürel hafızayı canlı tutmuş olma özelliğini taşıyor. Neticede İmparatorluğun Balkanlar'ı Türkleştirmek üzere Anadolu'dan Rumeli'ye iskân ettiği insanların torunları yüzyıllarca yaşadıkları evlerini bırakıp Anadolu'ya büyük acılar çekerek dönmek zorunda kalmıştı. Biz Türkler acılarımız üzerinden yaygara yapmayacak kadar büyük ve vakar sahibi olduğumuz için bu hikâyelerin birçoğu unutulup gitti.

Belki acıları değil ama bir zamanlar bizim olan ve hâlâ da bizim kültür coğrafyamızda olan topraklarla böyle bir kültürel bağın tahkim edilmesi önemli.

TRT'nin hem TRT Balkan kanalını açması hem de "Balkan Ninnisi" dizisini yayınlamaya başlaması Türkiye'nin Balkanlar'a yönelik önemli bir kültürel hamlesi olarak okunmalı.